زندگی مشترک بدون ازدواج در اتریش: مسکن، دارایی و ارث در سال ۲۰۲۶
بسیاری از زوج‌ها در اتریش بدون ازدواج با یکدیگر زندگی می‌کنند. این نوع رابطه که در آلمانی nicht eheliche Lebensgemeinschaft نام دارد، از نظر حقوقی تا حد زیادی یک هم‌زیستی آزاد است؛ بنابراین در زمینه مسکن، دارایی مشترک و ارث، حمایت خودکار آن بسیار کمتر از حمایت همسران است.
خلاصه:
- بین شرکای زندگی، تعهد قانونی عمومی برای پرداخت نفقه یا تقسیم ویژه اموال خانوادگی وجود ندارد.
- از ۱ ژانویه ۲۰۱۷، شریک زندگی می‌تواند در برخی شرایط ارث ببرد، اما از Pflichtteil یا سهم‌الارث اجباری برخوردار نیست.
- اگر دست‌کم ۳ سال در یک خانوار مشترک زندگی کرده باشید، شریک بازمانده می‌تواند ۱ سال در خانه فرد فوت‌شده بماند.
- در خانه اجاره‌ای، شریک زندگی پس از فوت مستأجر اصلی، با رعایت شرایط قانونی می‌تواند وارد قرارداد اجاره شود.
- با قرارداد کتبی زندگی مشترک، یعنی Partnerschaftsvertrag، می‌توان بسیاری از مسائل را از قبل مشخص کرد.
چه رابطه‌ای زندگی مشترک محسوب می‌شود؟
وقتی دو فرد ازدواج‌نکرده برای مدت طولانی در یک رابطه مسکونی، اقتصادی و جنسی زندگی کنند، معمولاً رابطه آن‌ها زندگی مشترک محسوب می‌شود. داشتن یک نشانی مشترک الزامی نیست؛ برای مثال، ممکن است زوج به دلیل کار در دو نشانی جداگانه زندگی کند.
شرکای زندگی مانند همسران تعهداتی از قبیل وفاداری یا پرداخت نفقه ندارند. آثار حقوقی eingetragene Partnerschaft، یعنی شراکت ثبت‌شده، از جمله در زمینه ارث، نفقه و بیمه اجتماعی، به زندگی مشترک عادی تسری پیدا نمی‌کند. برای اثبات زندگی مشترک، Meldezettel یا برگه ثبت نشانی نیز می‌تواند مورد استفاده قرار گیرد.
خانه اجاره‌ای: پس از جدایی چه کسی می‌تواند بماند؟
پاسخ به این پرسش به عنوان حقوقی شما در خانه بستگی دارد:
- هر دو نفر مستأجر اصلی (Hauptmieter) هستند: هر دو حقوق و تعهدات یکسانی دارند. اگر به توافق نرسند، دادگاه مدنی تصمیم می‌گیرد و نیاز فوری به مسکن و منافع فرزندان مشترک را در نظر می‌گیرد.
- یکی از طرفین مستأجر فرعی (Untermieter) است یا در خانه شریک خود زندگی می‌کند: وضعیت او به مستأجر اصلی وابسته است. اگر مستأجر اصلی قرارداد خانه را فسخ کند، شریک نمی‌تواند در خانه بماند. مستأجر اصلی ممکن است بتواند به دلایل قانونی آسان‌تری قرارداد را خاتمه دهد.
- زندگی بدون پرداخت سهمی از هزینه‌ها: این وضعیت می‌تواند نوعی استفاده رایگان از خانه، یعنی Bittleihe یا Prekarium، محسوب شود.
شریک زندگی بدون موافقت صاحب‌خانه نمی‌تواند به قرارداد اجاره اضافه شود. برخلاف همسران، برای شرکای زندگی امکان درخواست تخصیص خانه از دادگاه وجود ندارد؛ بنابراین در صورت اختلاف ممکن است بن‌بست ایجاد شود.
مالکیت مشترک خانه، آپارتمان یا زمین
شرکای زندگی می‌توانند به‌صورت مشترک ملک بخرند و با سهم‌های دلخواه در دفتر املاک، یعنی Grundbuch، ثبت شوند.
- آپارتمان مالکیتی: می‌توان با تشکیل Eigentümerpartnerschaft مالکیت مشترک آپارتمان را به دست آورد. در این حالت، هر دو نفر مالک سهم مساوی هستند و هیچ‌کدام نمی‌تواند سهم خود را بدون رضایت دیگری بفروشد.
- سایر املاک، مانند خانه یا زمین: شرکای زندگی نمی‌توانند ممنوعیت متقابلِ انتقال و ایجاد رهن را در دفتر املاک ثبت کنند. بنابراین هر یک می‌تواند بدون رضایت دیگری درباره سهم خود تصمیم بگیرد.
پس از جدایی، یکی از طرفین می‌تواند با توافق مشترک سهم دیگری را بخرد. اگر توافقی حاصل نشود، هر مالک مشترک می‌تواند دعوای تقسیم، یعنی Teilungsklage، مطرح کند. در این حالت ملک تقسیم می‌شود یا به مزایده می‌رود و درآمد آن متناسب با سهم مالکان تقسیم خواهد شد.
اثاثیه، پس‌انداز، هدایا و بدهی‌ها
برای دارایی‌های خانوار مشترک، قانون ویژه‌ای برای تقسیم وجود ندارد و مطالبه اموال فقط بر اساس قواعد عمومی حقوق تعهدات بررسی می‌شود.
- اثاثیه و وسایل خانه: مالک وسیله کسی است که آن را خریده است؛ حتی اگر طرف دیگر مسئول اداره خانه باشد، مگر اینکه قرارداد دیگری وجود داشته باشد.
- کارهای خانه: در مدت زندگی مشترک بابت کارهای خانه دستمزدی مطالبه نمی‌شود و پس از جدایی نیز فقط در صورت وجود قرارداد زندگی مشترک می‌توان چنین مطالبه‌ای مطرح کرد.
- حساب بانکی: پول متعلق به شخصی است که حساب به نام اوست. امکان افتتاح حساب مشترک نیز وجود دارد.
- هدیه: شریک زندگی فقط در شرایط محدودی می‌تواند هدیه را پس بگیرد؛ برای مثال، اگر دریافت‌کننده مرتکب جرم شده باشد یا هدیه به دلیل اشتباه قابل اعتراض باشد.
- وام: در برابر وام‌دهنده، هر شخص به‌عنوان وام‌گیرنده یا ضامن مسئول است. اگر برای وسیله‌ای که طرف مقابل استفاده می‌کند اقساط پرداخت کنید، ممکن است بتوانید اقساط پس از جدایی را مطالبه کنید، اما معمولاً اقساط قبلی قابل مطالبه نیستند.
ارث: پس از فوت شریک زندگی چه اتفاقی می‌افتد؟
از ۱ ژانویه ۲۰۱۷، شریک زندگی در حقوق ارث مانند یک فرد کاملاً بیگانه تلقی نمی‌شود. با این حال، به‌عنوان وارث قانونی فقط زمانی ارث می‌برد که هیچ وارث قانونی دیگری به ترکه نرسد. شریک زندگی Pflichtteil ندارد و برخلاف همسران نمی‌تواند با شریک خود قرارداد ارث، یعنی Erbvertrag، منعقد کند.
در وصیت‌نامه، یعنی Testament، می‌توان شریک زندگی را ذی‌نفع قرار داد؛ اما سهم اجباری فرزندان و همسر فرد فوت‌شده همچنان حفظ می‌شود. مبلغ بیمه عمری که یک شریک زندگی در آن به‌عنوان ذی‌نفع تعیین شده است، معمولاً وارد ترکه نمی‌شود.
حق ماندن در خانه پس از فوت
- ماندن به مدت ۱ سال در خانه مشترک: باید پیش از فوت، دست‌کم ۳ سال در یک خانوار مشترک زندگی کرده باشید. این حق، یک ارث قانونی ویژه محسوب می‌شود.
- ورود به قرارداد اجاره: اگر خانه مشمول MRG باشد، شریک باید نیاز فوری به مسکن داشته باشد و دست‌کم ۳ سال با فرد فوت‌شده در یک خانوار زندگی کرده باشد، یا از ابتدا همراه او به خانه نقل مکان کرده باشد.
- حق سکونت مادام‌العمر در خانه یا آپارتمان شخصی: این حق فقط زمانی وجود دارد که در وصیت‌نامه، حق انتفاع یا سکونت رایگان برای او تعیین شده باشد.
فرزندان والدینی که با یکدیگر ازدواج نکرده‌اند، از نظر ارث کاملاً با فرزندان متولدشده در ازدواج برابر هستند. برای این منظور، پدر باید پدری خود را از طریق Vaterschaftsanerkenntnis، یعنی پذیرش پدری، اعلام کرده باشد یا پدری او از سوی دادگاه تعیین شده باشد.
نفقه و بیمه اجتماعی
پس از جدایی، شریک زندگی اصولاً حق مطالبه نفقه ندارد. پس از فوت شریک نیز مستمری بازماندگان یا مزایای وابستگان از بیمه بازنشستگی یا بیمه حوادث به او تعلق نمی‌گیرد.
با این حال، در بیمه درمانی ممکن است شریک زندگی به‌عنوان فرد تحت پوشش مشترک بیمه شود؛ به شرطی که دست‌کم ۱۰ ماه با فرد بیمه‌شده در یک خانوار زندگی کرده باشد و به‌صورت رایگان خانه‌داری کند یا فرزندی را که در همان خانوار زندگی می‌کند پرورش دهد. رابطه زندگی مشترک باید به بیمه‌گر درمانی فرد بیمه‌شده اعلام شود.
پرسش‌های متداول
آیا شریک زندگی در اتریش به‌طور خودکار ارث می‌برد؟
فقط زمانی که هیچ وارث قانونی دیگری به ترکه نرسد. البته می‌توان شریک زندگی را در وصیت‌نامه ذی‌نفع قرار داد.
آیا قرارداد زندگی مشترک باید حتماً کتبی باشد؟
اجباری نیست، اما برای اثبات توافق‌ها، قرارداد کتبی توصیه می‌شود. این قرارداد را می‌توان نزد دفتر اسناد رسمی یا وکیل تنظیم کرد. قراردادها اصولاً مشمول هزینه و عوارض قانونی هستند.
اگر درباره خانه مشترک به توافق نرسیم چه می‌شود؟
در خانه اجاره‌ای مشترک، دادگاه مدنی تصمیم می‌گیرد. درباره خانه یا زمین دارای مالکیت مشترک، هر یک از طرفین می‌تواند دعوای تقسیم، یعنی Teilungsklage، مطرح کند.
آیا شریک زندگی مستمری بازماندگان دریافت می‌کند؟
خیر. شریک زندگی از بیمه بازنشستگی فرد فوت‌شده مزایای وابستگان دریافت نمی‌کند و حتی قرارداد نفقه میان شرکا نیز به‌خودی‌خود حق دریافت مستمری بازماندگان ایجاد نمی‌کند.
گام‌های عملی برای پیشگیری از اختلاف
- وضعیت هر دو نفر را در قرارداد اجاره بررسی کنید و در صورت نیاز، موافقت کتبی صاحب‌خانه را برای اضافه‌شدن شریک بگیرید.
- مالکیت هر ملک، سهم هر طرف و توافق‌های مربوط به پرداخت هزینه‌ها را در Grundbuch و قراردادهای کتبی روشن کنید.
- برای خریدهای مهم، حساب‌های بانکی مشترک، وام‌ها و وسایل گران‌قیمت، رسیدها و توافق‌های مالکیت را نگه دارید.
- برای تعیین تکلیف ارث، وصیت‌نامه Testament و در صورت نیاز حق سکونت یا انتفاع را با کمک وکیل یا دفتر اسناد رسمی تنظیم کنید.
- اگر قصد دارید شریک زندگی تحت پوشش بیمه درمانی قرار گیرد، رابطه و شرایط زندگی مشترک را به بیمه‌گر درمانی فرد بیمه‌شده اعلام کنید.
- برای بررسی قرارداد یا اختلاف درباره ملک، ارث یا بدهی، از وکیل یا مشاور حقوقی در اتریش کمک بگیرید.
توجه: این مطلب بر اساس اطلاعات موجود در منابع عمومی، از جمله oesterreich.gv.at، تهیه شده و جایگزین مشاوره حقوقی نیست. استفاده از آن بر عهده خواننده است.