Avusturya’da evlilik dışı birliktelik: konut, mal varlığı ve miras 2026

Avusturya’da birçok çift evlenmeden birlikte yaşar. Ancak nicht eheliche Lebensgemeinschaft olarak adlandırılan evlilik dışı birliktelik, hukuken büyük ölçüde serbest bir birlikte yaşama biçimidir. Bu nedenle konut, birlikte edinilen mal varlığı ve miras konularında evli çiftlere kıyasla daha az otomatik koruma bulunur.

Kısaca en önemli noktalar

• Birlikte yaşayan partnerler arasında kural olarak yasal nafaka yükümlülüğü ve özel bir aile hukuku mal paylaşımı sistemi yoktur.
• 1 Ocak 2017’den beri partner, belirli koşullarda mirasçı olabilir; ancak Pflichtteil yani saklı pay hakkı yoktur.
• En az 3 yıl ortak hanede yaşandıysa, partner vefat eden kişinin konutunda 1 yıl kalabilir.
• Kiralık konutta, asıl kiracının vefatından sonra partner belirli koşullarla kira sözleşmesine dahil olabilir.
• Yazılı bir Partnerschaftsvertrag ile birçok konu önceden düzenlenebilir.

Avusturya’da evlilik dışı birliktelik nedir?

İki evli olmayan kişinin uzun süre birlikte yaşaması, ortak bir ekonomik düzen kurması ve çift olarak hayatını sürdürmesi evlilik dışı birliktelik olarak kabul edilebilir. Aynı adreste yaşamak zorunlu değildir; örneğin iş nedeniyle farklı adreslerde oturulsa da birliktelik devam edebilir.

Partnerler, eşlerin tabi olduğu sadakat veya birbirine bakma yükümlülüklerine kural olarak tabi değildir. eingetragene Partnerschaft yani kayıtlı partnerlik için geçerli olan miras, nafaka ve sosyal sigorta sonuçları, evlilik dışı birlikteliklere otomatik olarak uygulanmaz.

Birlikte yaşama durumunu kanıtlamak için Meldezettel kullanılabilir.

Kiralık konut: ilişki sona ererse kim kalabilir?

Haklarınız, konutta hangi hukuki sıfatla yaşadığınıza bağlıdır.

• İkiniz de Hauptmieter iseniz: Her iki tarafın da kira sözleşmesinden doğan eşit hak ve yükümlülükleri vardır. Anlaşmazlık çözülemezse medeni hukuk mahkemesi karar verebilir. Mahkeme, barınma ihtiyacının aciliyetini ve varsa ortak çocukların çıkarlarını dikkate alır.
• Untermieter iseniz veya partnerinizin kiracısı olarak yaşıyorsanız: Asıl kiracının durumuna bağlısınızdır. Asıl kiracı konutu feshederse orada kalamayabilirsiniz. Asıl kiracı, daha elverişli fesih gerekçelerine dayanabilir.
• Masraflara katkıda bulunmadan partnerinizin evinde yaşıyorsanız: Bu durum Bittleihe veya Prekarium olarak adlandırılan karşılıksız ve izinle konut kullanımına girebilir.

Partner, ev sahibinin onayı olmadan kira sözleşmesine eklenemez. Eşlerden farklı olarak evlilik dışı partnerler için mahkemenin konutu bir tarafa tahsis etmesini sağlayan genel bir imkan yoktur. Bu nedenle ayrılık sırasında hukuki bir kilitlenme yaşanabilir.

Ortak mülkiyet: daire, ev ve arsa

Partnerler birlikte taşınmaz satın alabilir ve Grundbuch yani tapu siciline istedikleri oranlarda kaydedilebilir.

• Kat mülkiyetli daire: Eigentümerpartnerschaft yoluyla ortak daire mülkiyeti edinilebilir. Bu durumda iki partner de yüzde 50 oranında malik olur ve taraflardan biri kendi payını diğerinin onayı olmadan satamaz.
• Diğer taşınmazlar: Partnerler, karşılıklı Belastungs- und Veräußerungsverbot yani taşınmazı yükleme ve devretme yasağını kaydettiremez. Bu nedenle taraflardan biri, diğerinin onayı olmadan kendi payı hakkında işlem yapabilir.

Ayrılık sırasında taraflardan biri diğerinin payını satın alabilir; ancak bunun için ortak anlaşma gerekir. Anlaşma sağlanamazsa herhangi bir ortak, Teilungsklage açabilir. Taşınmaz bölünebilir veya açık artırmayla satılıp gelir paylara göre dağıtılabilir.

Mobilyalar, birikimler, hediyeler ve borçlar

Ortak hanedeki malların ayrılıkta nasıl paylaşılacağına ilişkin özel bir yasal sistem yoktur. Geri alma veya alacak taleplerinde genel borçlar hukuku kuralları uygulanır.

• Mobilya ve ev eşyaları: Kural olarak eşyayı satın alan kişi malik olur. Diğer partner ev işlerini yürütmüş olsa bile sonuç değişmez; sözleşmede farklı bir düzenleme yapılabilir.
• Ev işleri: Birliktelik sırasında ev işlerini yapan partnerin ücret talep etme hakkı yoktur. Ayrılıktan sonra da ancak Partnerschaftsvertrag temelinde talepte bulunulabilir.
• Banka hesabı: Para, hesabın adına kayıtlı olan kişiye aittir. Partnerler ortak hesap da açabilir.
• Hediyeler: Hediye ancak hediye alan kişi suç işlemişse veya hediye verme işlemi bir hata nedeniyle iptal edilebiliyorsa geri istenebilir.
• Kredi: Kredi verene karşı sorumluluk, kişinin borçlu veya kefil olarak sözleşmede yer almasına bağlıdır. Partnerin kullandığı bir şey için kredi taksiti ödeyen kişi, ayrılık sonrasındaki taksitleri geri talep edebilir; önceki ödemeler için aynı hak bulunmaz.

Partner vefat ederse miras ne olur?

1 Ocak 2017’den beri evlilik dışı partner, miras hukukunda tamamen yabancı bir kişi sayılmaz. Ancak yasal mirasçı olarak yalnızca başka hiçbir yasal mirasçının miras alamaması durumunda miras hakkı doğar.

Partnerin Pflichtteil hakkı yoktur. Ayrıca eşlerden farklı olarak partnerler bir Erbvertrag yani miras sözleşmesi yapamaz.

Bir Testament yani vasiyetname ile partner mirasçı veya lehtar olarak atanabilir. Bununla birlikte vefat eden kişinin çocuklarının ve eşinin saklı pay hakları devam eder. Partnerin lehtar olarak gösterildiği hayat sigortası ödemesi ise kural olarak terekeye dahil olmaz.

Vefat sonrası konutta kalma hakları

• Ortak konutta 1 yıl kalma: Vefattan önce en az 3 yıl ortak hanede yaşanmış olmalıdır. Bu hak yasal bir vasiyet niteliğindedir.
• Kira sözleşmesine dahil olma: Konut MRG kapsamındaysa, acil barınma ihtiyacı ve en az 3 yıllık ortak hane şartları aranır. Birlikte taşınma da belirli durumlarda yeterli olabilir.
• Özel konutta ömür boyu oturma: Bu hak ancak vasiyetnamede ücretsiz intifa veya oturma hakkı olarak düzenlenmişse mümkündür.

Evlilik dışı dünyaya gelen çocuklar, miras hukuku bakımından evlilik içinde doğan çocuklarla eşit haklara sahiptir. Bunun için babalığın Vaterschaftsanerkenntnis ile tanınması veya mahkeme tarafından tespit edilmesi gerekir.

Nafaka ve sosyal güvenlik

Ayrılıktan sonra partnerin kural olarak nafaka talep etme hakkı yoktur. Vefat eden partner üzerinden dul aylığı veya kaza sigortasından yakınlara sağlanan bir ödeme de yapılmaz.

Sağlık sigortasında ise partner, belirli koşullarla sigortalının üzerinden ortak sigortalı olabilir. Bunun için en az 10 aydır ortak hanede yaşanması ve partnerin ya ücretsiz olarak ev işlerini yürütmesi ya da ortak hanede yaşayan bir çocuğu yetiştirmesi gerekir. Evlilik dışı birliktelik, sigortalı kişinin sağlık sigortasına bildirilmelidir.

Sık sorulan sorular

Partner Avusturya’da otomatik olarak mirasçı olur mu?

Hayır. Partner ancak hiçbir yasal mirasçı miras alamıyorsa yasal mirasçı olabilir. Vasiyetnameyle ise partner mirasçı veya lehtar olarak atanabilir.

Partnerlik anlaşması yazılı olmak zorunda mı?

Zorunlu değildir; ancak anlaşmaların kanıtlanabilmesi için yazılı bir Partnerschaftsvertrag yapılması önerilir. Sözleşme noter veya avukat tarafından hazırlanabilir. Sözleşmeler kural olarak harca tabidir.

Anlaşamazsak ortak konuta ne olur?

Ortak kiralık konutla ilgili uyuşmazlıklarda medeni hukuk mahkemesi karar verebilir. Ortak ev veya arsa bakımından ise taraflardan biri Teilungsklage açabilir.

Partner dul aylığı alabilir mi?

Hayır. Evlilik dışı partner, vefat eden kişinin emeklilik sigortasından yakınlara sağlanan ödemelere hak kazanmaz. Partnerler arasında yapılan bir nafaka sözleşmesi de dul aylığı hakkı doğurmaz.

Pratik olarak ne yapmalısınız?

1. Kira sözleşmesinde kimin Hauptmieter, kimin Untermieter olduğunu kontrol edin.
2. Ortak satın alınan taşınmazların paylarını ve kayıtlarını Grundbuch üzerinden inceleyin.
3. Büyük eşyalar, birikimler, kredi ödemeleri ve ortak giderlerle ilgili belgeleri saklayın.
4. Ayrılık veya vefat durumunda hangi sonuçların doğacağını yazılı bir Partnerschaftsvertrag ile düzenlemeyi değerlendirin.
5. Partnerinizin korunmasını istiyorsanız vasiyetname ve gerekiyorsa oturma veya intifa hakkı konusunda noter ya da avukata başvurun.
6. Sağlık sigortasında ortak sigorta koşullarını sigortalı kişinin sağlık sigortasına bildirin ve gerekli belgeleri sorun.
7. Somut bir uyuşmazlıkta, özellikle konut, miras veya ortak mülkiyet konusunda Avusturya’da görev yapan bir avukattan hukuki danışmanlık alın.

Not: Bu bilgiler hukuki danışmanlık yerine geçmez. Güncel ve somut durumunuza uygun bilgi için avukat, noter veya ilgili uzmanla görüşün.

Kaynak: oesterreich.gv.at