قیمومت و وکالت پیشگیرانه در اتریش؛ سازوکار Erwachsenenvertretung
اگر یک فرد بزرگسال به‌دلیل بیماری روانی یا وضعیت مشابه دیگر نتواند همه امور خود را شخصاً انجام دهد، در اتریش نظام نمایندگی بزرگسالان، یعنی Erwachsenenvertretung، قابل استفاده است. این نظام جایگزین چیزی است که در زبان روزمره «قیمومت» نامیده می‌شود. بیشترین میزان خودمختاری معمولاً با تنظیم وکالت پیشگیرانه، یعنی Vorsorgevollmacht، در زمانی که فرد هنوز از توان تصمیم‌گیری کامل برخوردار است، حفظ می‌شود.
خلاصه:
- چهار شکل نمایندگی وجود دارد: وکالت پیشگیرانه، نمایندگی انتخابی، نمایندگی قانونی و نمایندگی قضایی بزرگسالان.
- نمایندگی یک استثناست؛ افراد از ۱۸سالگی اصولاً خودشان تصمیم می‌گیرند.
- وجود نماینده به‌طور خودکار توانایی انجام معامله را از فرد سلب نمی‌کند. فردی که توان تصمیم‌گیری دارد، همچنان می‌تواند قرارداد معتبر منعقد کند.
- نمایندگی قانونی پس از سه سال و نمایندگی قضایی پس از پنج سال، در صورت تمدید نشدن، خودبه‌خود پایان می‌یابد.
- رسیدگی قضایی رایگان است، اما برای تأییدهای مالی دست‌کم ۱۱۹ یورو هزینه دادگاه دریافت می‌شود.
نمایندگی بزرگسالان چه زمانی مطرح می‌شود؟
این موضوع زمانی مطرح می‌شود که یک فرد بالغ به‌دلیل بیماری روانی یا محدودیتی مشابه که بر توان تصمیم‌گیری اثر می‌گذارد، دیگر نتواند همه امور خود را اداره کند یا خطر آسیب دیدن او وجود داشته باشد.
پیش از ایجاد نمایندگی باید راه‌های حمایتی دیگر بررسی و استفاده شوند. خانواده، افراد نزدیک، مراکز مراقبتی، سازمان‌های حمایت از افراد دارای معلولیت، خدمات اجتماعی، مراکز مشاوره یا یک حساب بانکی تحت نظارت (betreutes Konto) می‌توانند کمک کنند. فقط اگر این حمایت‌ها کافی نباشند، نمایندگی مطرح می‌شود. درباره خدمات اجتماعی می‌توان از مرجع منطقه‌ای، یعنی Bezirkshauptmannschaft یا Magistrat، و درباره گزینه‌های حمایتی از انجمن حمایت از بزرگسالان، یعنی Erwachsenenschutzverein، اطلاعات گرفت.
نگاهی به چهار نوع نمایندگی
ترتیب زیر، اولویت این راه‌حل‌ها را نیز نشان می‌دهد: تا حد امکان باید از شکل خفیف‌تر و حفظ‌کننده‌ترِ خودمختاری استفاده شود.
- وکالت پیشگیرانه (Vorsorgevollmacht): فرد در زمانی که توان تصمیم‌گیری کامل دارد، نماینده را انتخاب می‌کند؛ مدت آن نامحدود است.
- نمایندگی انتخابی بزرگسالان (gewählte Erwachsenenvertretung): فرد با وجود کاهش توان تصمیم‌گیری، هنوز می‌تواند درک کلی از انتخاب نماینده داشته باشد؛ مدت آن نامحدود است.
- نمایندگی قانونی بزرگسالان (gesetzliche Erwachsenenvertretung): نزدیک‌ترین خویشاوندان درباره نماینده به توافق می‌رسند؛ مدت آن سه سال است و امکان تمدید دارد.
- نمایندگی قضایی بزرگسالان (gerichtliche Erwachsenenvertretung): دادگاه نماینده را تعیین می‌کند؛ مدت آن پنج سال است و امکان تمدید دارد.
همه این شکل‌ها، به‌جز نمایندگی قضایی، در Österreichisches Zentrales Vertretungsverzeichnis (ÖZVV)، یعنی دفتر مرکزی اتریش برای ثبت نمایندگی‌ها، ثبت می‌شوند. نمایندگی قضایی با ابلاغ تصمیم تعیین نماینده از سوی دادگاه لازم‌الاجرا می‌شود.
وکالت پیشگیرانه: چه کسی و چگونه می‌تواند آن را تنظیم کند؟
وکالت پیشگیرانه فقط زمانی فعال می‌شود که شخص در موضوعات مشخص‌شده در وکالت دیگر توان تصمیم‌گیری نداشته باشد. برای تنظیم آن، فرد باید توانایی انجام معامله داشته باشد. وکالت باید به‌صورت کتبی نزد دفتر اسناد رسمی (Notar)، وکیل (Rechtsanwalt) یا، در موارد ساده و در صورت وجود ظرفیت، نزد Erwachsenenschutzverein تنظیم شود. اگر دارایی ویژه یا دانش حقوقی تخصصی در میان باشد، تنظیم آن فقط نزد متخصص حقوقی امکان‌پذیر است.
تقریباً هر فرد بزرگسال می‌تواند وکیل یا نماینده باشد. استثنا شامل فردی است که خودش قادر به اداره مناسب امورش نیست یا با مؤسسه‌ای که از شخص حمایت و مراقبت می‌کند رابطه وابستگی دارد؛ برای نمونه، پرستار همان مرکز.
برای فعال شدن وکالت، وقوع «مورد نمایندگی» (Vorsorgefall) باید با گواهی پزشکی در ÖZVV ثبت شود. اگر فرد دوباره توان تصمیم‌گیری خود را به دست آورد، این موضوع نیز باید ثبت شود و اثر وکالت موقتاً متوقف می‌شود. وکالت را می‌توان هر زمان پس گرفت.
نمایندگی انتخابی و نمایندگی قانونی
نمایندگی انتخابی برای افرادی است که از قبل برای چنین وضعیتی برنامه‌ریزی نکرده‌اند، اما هنوز در حد کلی می‌فهمند انتخاب نماینده چه معنایی دارد. هر فرد بزرگسال مورد اعتماد، مانند خویشاوند، دوست یا همسایه، می‌تواند نماینده باشد. توافق کتبی باید نزد Notar، Rechtsanwalt یا Erwachsenenschutzverein تنظیم شود. همچنین می‌توان شرط کرد که نماینده فقط با رضایت شخص اقدام کند؛ این حالت Mitentscheidung نام دارد.
نمایندگی قانونی زمانی مطرح می‌شود که شخص دیگر نتواند یا نخواهد نماینده خود را انتخاب کند. فقط نزدیک‌ترین خویشاوندان می‌توانند نماینده باشند: والدین، پدربزرگ یا مادربزرگ، فرزند یا نوه بزرگسال، خواهر یا برادر، خواهرزاده یا برادرزاده، همسر، شریک زندگی ثبت‌شده، شریک زندگی‌ای که دست‌کم سه سال با شخص در یک خانه زندگی کرده است، یا فردی که در اظهارنامه تعیین نماینده (Erwachsenenvertreter-Verfügung) نام برده شده باشد.
اگر اعضای خانواده به توافق نرسند، نمایندگی قضایی مطرح می‌شود. اگر شخص مخالفت کند، نمایندگی قانونی ثبت نمی‌شود. او می‌تواند از پیش نیز مخالفت خود را اعلام کند؛ این مخالفت باید در ÖZVV ثبت شود.
نمایندگی قضایی و هزینه‌ها
دادگاه فقط به‌عنوان آخرین راه‌حل نماینده تعیین می‌کند و اختیار نماینده را به امور ضروری و مشخص محدود می‌سازد. این روند شامل بررسی وضعیت توسط Erwachsenenschutzverein یا Clearing، شنیدن اظهارات شخص و در صورت نیاز دریافت نظر کارشناس است.
- رسیدگی قضایی: رایگان است.
- نظر کارشناس: هزینه آن بر عهده فرد مربوط است؛ در صورت درآمد بسیار پایین یا پایان یافتن رسیدگی، دولت هزینه را پرداخت می‌کند.
- تأیید حساب‌وکتاب قیمومت (Pflegschaftsrechnung): دست‌کم ۱۱۹ یورو هزینه دادگاه دارد؛ امکان معافیت وجود دارد.
- دستمزد نماینده قضایی: در حالت عادی ۵ درصد درآمد خالص است و برای دارایی بیش از ۱۵٬۰۰۰ یورو، ۲ درصد مبلغ مازاد نیز اضافه می‌شود.
- دریافت پرداخت بیش از ۱۰٬۰۰۰ یورو: فقط با اجازه دادگاه امکان‌پذیر است.
در برابر تصمیم دادگاه تا ۱۴ روز می‌توان درخواست تجدیدنظر یا راهکار حقوقی مربوط را مطرح کرد. هزینه ایجاد وکالت پیشگیرانه، نمایندگی انتخابی یا نمایندگی قانونی به محل انجام کار، یعنی دفتر اسناد رسمی، وکیل یا انجمن، بستگی دارد.
اختیارات نماینده شامل چه مواردی است؟
نماینده فقط در محدوده اختیار خود می‌تواند تصمیم بگیرد و باید خواسته‌های شخص را بررسی و رعایت کند؛ این وظیفه، kívánságfeltárási kötelezettség نامیده می‌شود.
- فردی که توان تصمیم‌گیری دارد، درباره درمان پزشکی خودش تصمیم می‌گیرد.
- ازدواج فقط به‌صورت شخصی انجام می‌شود و امکان نمایندگی در ازدواج وجود ندارد.
- هر فرد می‌تواند رأی بدهد، حتی اگر نماینده داشته باشد.
- برای انتقال دائمی محل زندگی به خارج از کشور، حتی در صورت وجود وکالت پیشگیرانه، همیشه تأیید دادگاه لازم است.
- فرد می‌تواند معاملات کوچک روزمره را خودش انجام دهد، به شرطی که آن را اجرا کرده باشد و معامله از حدود زندگی و شرایط او فراتر نرود.
نماینده بزرگسالان باید در آغاز کار، ظرف چهار هفته، و پس از آن هر سال گزارشی درباره شرایط زندگی شخص به دادگاه ارائه کند. این الزام برای دارنده وکالت پیشگیرانه وجود ندارد.
پرسش‌های متداول
آیا داشتن نماینده باعث از بین رفتن توانایی انجام معامله می‌شود؟
خیر، نه به‌طور خودکار. فردی که توان تصمیم‌گیری دارد همچنان می‌تواند معاملات معتبر انجام دهد؛ مگر اینکه دادگاه شرط تأیید (Genehmigungsvorbehalt) را تعیین کرده باشد.
آیا دوست یا همسایه می‌تواند نماینده باشد؟
در وکالت پیشگیرانه و نمایندگی انتخابی بله. در نمایندگی قانونی فقط خویشاوندانی که در قانون مشخص شده‌اند می‌توانند نماینده باشند.
نمایندگی چه زمانی پایان می‌یابد؟
نمایندگی با فوت شخص یا نماینده، با تصمیم دادگاه، یا با ثبت لغو یا استعفا پایان می‌یابد. نمایندگی قانونی پس از سه سال و نمایندگی قضایی پس از پنج سال، در صورت تمدید نشدن، خودبه‌خود منقضی می‌شود.
نماینده هر چند وقت یک‌بار باید شخصاً با فرد دیدار کند؟
اگر نماینده فقط امور حقوقی یا مدیریت دارایی را انجام ندهد، معمولاً باید دست‌کم ماهی یک‌بار شخصاً با فرد دیدار کند.
گام‌های عملی
- بررسی کنید آیا حمایت خانواده، خدمات اجتماعی، مراکز مراقبتی یا betreutes Konto می‌تواند نیاز موجود را برطرف کند.
- برای دریافت اطلاعات درباره خدمات اجتماعی با Bezirkshauptmannschaft یا Magistrat تماس بگیرید و درباره حمایت‌های تخصصی از Erwachsenenschutzverein سؤال کنید.
- اگر هنوز توان تصمیم‌گیری کامل دارید، درباره تنظیم Vorsorgevollmacht نزد Notar، Rechtsanwalt یا Erwachsenenschutzverein اقدام کنید.
- اگر توان تصمیم‌گیری کاهش یافته اما هنوز انتخاب نماینده را به‌طور کلی درک می‌کنید، امکان gewählte Erwachsenenvertretung را بررسی کنید.
- در صورت ایجاد «مورد نمایندگی»، گواهی پزشکی و ثبت آن در ÖZVV را پیگیری کنید.
- اگر هیچ راه‌حل دیگری کافی نیست، درباره روند gerichtliche Erwachsenenvertretung و هزینه‌های احتمالی از مرجع حقوقی یا انجمن مربوط راهنمایی بگیرید.
توجه: این مطلب اطلاعات عمومی است و جایگزین مشاوره حقوقی، پزشکی یا تخصصی نمی‌شود. برای بررسی وضعیت شخصی خود با وکیل، دفتر اسناد رسمی، متخصص حقوقی، پزشک یا Erwachsenenschutzverein مشورت کنید.
منبع: oesterreich.gv.at