شراکت مدنی ثبت‌شده در اتریش: شرایط، ثبت و انحلال
در اتریش، در کنار ازدواج، شراکت مدنی ثبت‌شده (eingetragene Partnerschaft) نیز چارچوبی رسمی برای یک زندگی مشترک پایدار فراهم می‌کند. این مقاله بر اساس مقررات به‌روزشده در سال ۲۰۲۶، شرایط ایجاد، مدارک و روند ثبت، همچنین روش‌های انحلال این رابطه را توضیح می‌دهد.
شراکت مدنی ثبت‌شده چیست؟
eingetragene Partnerschaft نوعی زندگی مشترک رسمی است که برای طرفین حقوق و تعهدات متقابل ایجاد می‌کند. در اتریش، این امکان فقط برای زوج‌های هم‌جنس نیست و دو نفر، بدون توجه به جنسیت، می‌توانند آن را ایجاد کنند.
میان ازدواج و شراکت مدنی ثبت‌شده تبدیل مستقیم وجود ندارد. اگر زوجی بخواهد از ازدواج به شراکت مدنی ثبت‌شده، یا برعکس، تغییر وضعیت دهد، ابتدا رابطه موجود باید توسط دادگاه منحل شود.
مبنای قانونی این رابطه، قانون eingetragene Partnerschaft-Gesetz (EPG) است.
چه کسانی می‌توانند شراکت مدنی ثبت‌شده ایجاد کنند؟
شرایط اصلی عبارت‌اند از:
- هر دو نفر به سن قانونی رسیده باشند (Volljährigkeit).
- از نظر قانونی توانایی ایجاد شراکت داشته باشند (Partnerschaftsfähigkeit).
- هیچ‌کدام ازدواج معتبر نداشته باشند.
- هیچ‌کدام شراکت مدنی ثبت‌شده دیگری نداشته باشند.
- با یکدیگر خویشاوند مستقیم نباشند و در خط جانبی نیز تا درجه چهارم خویشاوندی قرار نگیرند.
- میان آن‌ها رابطه فرزندخواندگی (Adoptivverhältnis) وجود نداشته باشد.
برای نمونه، رابطه میان والد و فرزند، پدربزرگ یا مادربزرگ و نوه، خواهر و برادر، عمو، عمه، دایی، خاله و فرزندان آن‌ها مشمول ممنوعیت است. خواهر و برادر ناتنی نیز در این گروه قرار می‌گیرند.
نکته: ایجاد شراکت مدنی ثبت‌شده تحت اجبار، در اتریش موضوعی قابل مجازات در دادگاه است.
روند ایجاد شراکت مدنی ثبت‌شده
این روند معمولاً در دو مرحله انجام می‌شود:
- رسیدگی مقدماتی: پیش از ثبت، در یک جلسه شفاهی و با بررسی مدارک ارائه‌شده مشخص می‌شود که آیا طرفین شرایط قانونی لازم را دارند یا نه. نتیجه در صورت‌جلسه ثبت می‌شود.
- روز ثبت: هر دو نفر باید هم‌زمان و شخصاً در اداره ثبت احوال (Standesamt) حاضر شوند. مأمور ثبت، هر یک از طرفین را جداگانه و به‌ترتیب می‌پرسد که آیا خواهان ایجاد این رابطه هستند یا خیر. پس از پاسخ مثبت، قانونی‌بودن رابطه را اعلام می‌کند.
در حالت معمول دو شاهد حضور دارند، اما با درخواست طرفین حضور یک شاهد یا حتی بدون شاهد نیز امکان‌پذیر است. شراکت مدنی ثبت‌شده با تنظیم صورت‌جلسه ایجاد می‌شود.
این مراسم می‌تواند خارج از محل اداره ثبت احوال نیز برگزار شود؛ مشروط بر اینکه محل انتخاب‌شده برای این مناسبت مناسب و شایسته باشد.
مدارک و هزینه‌ها
مدارک لازم همان مدارکی است که برای اعلام ازدواج (Anmeldung zur Eheschließung) مورد نیاز است. اداره ثبت احوال درباره هزینه‌ها اطلاعات می‌دهد؛ مبلغ مشخصی در این مقررات اعلام نشده است.
اگر با تصمیم اداره ثبت احوال مخالف باشید، می‌توانید در دادگاه اداری ایالتی (Landesverwaltungsgericht) اعتراض کنید. اعتراض باید حداکثر ظرف چهار هفته و از طریق همان مرجعی که تصمیم را صادر کرده است، ارائه شود.
انحلال شراکت مدنی ثبت‌شده
این رابطه می‌تواند با توافق دو طرف، از طریق دادخواست قضایی یا با فوت یکی از طرفین پایان یابد. مرجع رسیدگی، دادگاه ناحیه‌ای (Bezirksgericht) است که آخرین محل اقامت معمول مشترک طرفین در حوزه آن قرار داشته یا دارد.
روش‌های انحلال و شرایط اصلی
- انحلال با توافق مشترک: هر دو طرف باید فروپاشی جبران‌ناپذیر رابطه را بپذیرند و درباره مسائل مورد اختلاف توافق کنند. زندگی مشترک باید دست‌کم شش ماه پیش پایان یافته باشد.
- دادخواست به دلیل تقصیر: رفتار طرف مقابل باعث نقض جدی تعهدات شده باشد؛ برای مثال خشونت فیزیکی یا ایجاد رنج شدید روانی. دادخواست باید حداکثر ظرف شش ماه از زمانی که شخص از دلیل مطلع شده، مطرح شود.
- دادخواست به دلیل فروپاشی رابطه: زندگی مشترک در یک خانه پایان یافته باشد و این وضعیت دست‌کم سه سال ادامه داشته باشد.
انحلال با توافق مشترک
در این روش، دو طرف درخواست را با هم ارائه می‌کنند و باید درباره نفقه یا حمایت مالی (Unterhalt) و ادعاهای مالی مربوط به اموال توافق داشته باشند.
اگر فرزند خردسال مشترک داشته باشند، باید درباره حق حضانت (Obsorge)، نفقه فرزند و حق ملاقات نیز به توافق برسند. درخواست را می‌توان در روز پذیرش دادگاه (Amtstag) به‌صورت شفاهی برای ثبت در صورت‌جلسه ارائه کرد. برای این کار فرم جداگانه نیز وجود دارد. مقررات مربوط به طلاق توافقی درباره این روند اعمال می‌شود.
انحلال از طریق دادخواست
اگر رفتار طرف مقابل باعث فروپاشی جبران‌ناپذیر رابطه شده باشد، می‌توان دادخواست ارائه کرد. اگر شخص آسیب یا رفتار مورد استناد را بخشیده باشد، دیگر امکان طرح دادخواست بر همان مبنا وجود ندارد.
دادخواست ممکن است به دلیل فروپاشی ناشی از اختلال ذهنی، بیماری روانی یا بیماری عفونی شدید نیز مطرح شود. دادخواست را می‌توان در روز پذیرش دادگاه به‌صورت شفاهی یا به‌صورت کتبی ارائه کرد.
نام خانوادگی پس از انحلال
پس از انحلال، نام خانوادگی قبلی به‌صورت خودکار بازنمی‌گردد. فردی که قصد تغییر نام دارد می‌تواند هر نامی را که پیش‌تر به‌طور قانونی داشته است، دوباره انتخاب کند.
این موضوع در اداره ثبت احوالی که شراکت در آن ایجاد شده رسیدگی می‌شود، اما درخواست را می‌توان در هر اداره ثبت احوال در اتریش نیز ارائه کرد.
از جمله مدارک مورد نیاز می‌توان به تأییدیه ثبت محل سکونت (Bestätigung der Meldung)، گواهی تولد، سند شراکت (Partnerschaftsurkunde)، حکم یا قرار قطعی انحلال، مدرک تابعیت و کارت شناسایی عکس‌دار اشاره کرد. گواهی محل سکونت را می‌توان از ثبت مرکزی اقامت (ZMR) نیز دریافت کرد.
فرزندان پس از انحلال رابطه والدین، نامی را که پیش‌تر برای آن‌ها تعیین شده حفظ می‌کنند. اگر نام یکی از والدین تغییر کند، امکان تعیین دوباره نام فرزند وجود دارد. درباره فرزندی که ۱۴ سالش تمام شده است، فرض بر این است که می‌تواند خودش درباره نامش تصمیم بگیرد.
پرسش‌های متداول
آیا فقط زوج‌های هم‌جنس می‌توانند شراکت مدنی ثبت‌شده ایجاد کنند؟
خیر. در اتریش دو نفر، بدون توجه به جنسیت، می‌توانند eingetragene Partnerschaft ایجاد کنند.
آیا ازدواج را می‌توان مستقیماً به شراکت مدنی ثبت‌شده تبدیل کرد؟
خیر. ابتدا ازدواج موجود باید توسط دادگاه منحل شود و پس از آن می‌توان رابطه جدید را ایجاد کرد.
آیا حضور شاهد الزامی است؟
در حالت معمول دو شاهد حضور دارند، اما با درخواست طرفین یک شاهد یا حتی بدون شاهد نیز امکان ثبت وجود دارد.
آیا با فوت یکی از طرفین، رابطه پایان می‌یابد؟
بله. شراکت مدنی ثبت‌شده با فوت یکی از طرفین پایان می‌یابد.
مراحل عملی
- شرایط قانونی خود و طرف مقابل را بررسی کنید؛ از جمله سن قانونی، نداشتن ازدواج یا شراکت ثبت‌شده دیگر و نبود رابطه خویشاوندی ممنوع.
- با Standesamt محل مورد نظر تماس بگیرید و درباره جلسه مقدماتی، مدارک لازم و هزینه‌ها پرس‌وجو کنید.
- مدارک لازم برای Anmeldung zur Eheschließung را آماده و در رسیدگی مقدماتی ارائه کنید.
- برای روز ثبت، حضور هم‌زمان و شخصی هر دو طرف را برنامه‌ریزی کنید و درباره حضور شاهد تصمیم بگیرید.
- در صورت پایان رابطه، درباره توافق مالی، Unterhalt و در صورت وجود فرزند درباره Obsorge، نفقه و ملاقات تصمیم بگیرید.
- برای انحلال، درخواست مشترک یا دادخواست را به Bezirksgericht صالح ارائه کنید و پس از قطعی‌شدن تصمیم، در صورت نیاز درخواست تغییر نام بدهید.
توجه: این مطلب اطلاعات عمومی است و جایگزین مشاوره حقوقی نیست. برای بررسی وضعیت فردی خود با وکیل یا متخصص حقوقی مشورت کنید.
منبع: oesterreich.gv.at