Регистрирано партнерство во Австрија: склучување, услови и раскинување

Покрај бракот, во Австрија постои и официјална правна форма за трајна заедница: регистрирано партнерство (eingetragene Partnerschaft). Во продолжение се објаснети условите за склучување, текот на постапката и можностите за раскинување според правилата ажурирани во 2026 година.

Што е регистрирано партнерство?

Регистрираното партнерство е заедница наменета да трае подолго и создава заемни права и обврски за партнерите. Во Австрија можат да го склучат две лица, независно од нивниот пол.

Бракот и регистрираното партнерство не можат едноставно да се преобразат едно во друго. Ако брачна двојка сака да склучи регистрирано партнерство, или партнерите сакаат да стапат во брак, постојната врска најпрво мора да биде раскината од суд.

Правната основа е eingetragene Partnerschaft-Gesetz (EPG).

Кој може да склучи регистрирано партнерство?

Потребно е да се исполнат следниве услови:

• полнолетство (Volljährigkeit);
• способност за партнерство (Partnerschaftsfähigkeit);
• ниту еден од партнерите да нема постоечки брак;
• ниту еден од партнерите да нема друго регистрирано партнерство;
• партнерите да не се роднини по права линија или роднини по странична линија до четврти степен;
• меѓу нив да не постои однос на посвојување (Adoptivverhältnis).

Во исклученото сродство спаѓаат, на пример, родители и деца, баби и дедовци и внуци, браќа и сестри, чичковци, стриковци, тетки и братучеди. Ова се однесува и на полубраќата и полусестрите.

Важно: присилувањето на лице да склучи регистрирано партнерство е казниво пред суд во Австрија.

Како се склучува партнерството?

Постапката вообичаено се одвива во два чекора:

1. Прелиминарна постапка: пред склучувањето се одржува усно рочиште. Врз основа на доставените документи се проверува дали партнерите ги исполнуваат условите. За тоа се составува записник.
2. Денот на склучување: двајцата партнери мора истовремено и лично да се појават во матичната служба (Standesamt). Матичарот одделно и последователно ги прашува дали сакаат да го склучат партнерството. По потврден одговор, изјавува дека партнерството е законски склучено.

Вообичаено присуствуваат двајца сведоци. На барање може да биде присутен само еден сведок или партнерството може да се склучи и без сведоци.

Партнерството настанува со составувањето на записникот. Церемонијата може да се одржи и надвор од просториите на Standesamt, доколку местото е соодветно и достоинствено за пригодата.

Кои документи се потребни и колку чини постапката?

Потребните документи се исти како при пријавувањето за склучување брак (Anmeldung zur Eheschließung). За точните трошоци информира матичната служба, бидејќи конкретен износ не е наведен.

Ако не се согласувате со одлуката на матичната служба, жалбата се поднесува до покраинскиот управен суд (Landesverwaltungsgericht). Жалбата мора да се поднесе во рок од четири недели преку органот што ја донел одлуката.

Како се раскинува регистрираното партнерство?

Партнерството може да престане со заедничка согласност, со тужба пред суд или со смрт на еден од партнерите. За раскинувањето е надлежен окружниот суд (Bezirksgericht) на подрачјето каде што партнерите последен пат имале заедничко вообичаено место на престој.

• Заедничка согласност: двајцата партнери признаваат дека односот е непоправливо нарушен и се согласуваат за спорните прашања. Заедничкото живеење мора да престанало најмалку половина година.
• Тужба поради вина: другиот партнер направил сериозно прекршување на обврските, на пример физичко насилство или предизвикување сериозно психичко страдање. Тужбата мора да се поднесе најдоцна во рок од шест месеци од дознавањето за причината.
• Тужба поради нарушен однос: заедничкото домаќинство престанало да постои најмалку три години.

Раскинување со заедничка согласност

Барањето го поднесуваат двајцата партнери заедно. Тие мора да постигнат договор за издршката (Unterhalt) и имотноправните барања.

Ако имаат заедничко малолетно дете, мора да се договорат и за родителското право (Obsorge), издршката за детето и правото на лични контакти.

Барањето може усно да се внесе во записник за време на судскиот приемен ден (Amtstag). За постапката постои и посебен образец. Се применуваат правилата што важат за развод со заедничка согласност.

Раскинување со тужба

Ако однесувањето на едниот партнер довело до непоправливо нарушување на односот, може да се поднесе тужба. Ако партнерот му го простил прекршокот на другиот, тужба по таа основа повеќе не е можна.

Тужба може да се поднесе и поради нарушување поврзано со психичко нарушување, душевна болест или сериозна заразна болест. Тужбата може да се поднесе писмено или усно во записник за време на Amtstag.

Што се случува со презимето по раскинувањето?

По раскинувањето, претходното презиме не се враќа автоматски. Лицето што сака да го промени презимето може повторно да го земе кое било презиме што претходно законски го носело.

Промената се регулира во матичната служба каде што било склучено партнерството, но барањето може да се поднесе во која било матична служба во Австрија.

Меѓу потребните документи може да бидат:

• потврда за пријавено живеалиште (Bestätigung der Meldung);
• извод од матичната книга на родените;
• извод или потврда за партнерството (Partnerschaftsurkunde);
• правосилна пресуда или решение за раскинување;
• доказ за државјанство;
• документ за идентификација со фотографија.

Потврдата за живеалиште може да се провери и преку централниот регистар (ZMR).

Децата и по раскинувањето на партнерството на родителите го задржуваат претходно утврденото презиме. Ако презимето на родителот се промени, можно е повторно да се утврди и презимето на детето. За дете што наполнило 14 години се претпоставува дека може самото да одлучи за своето презиме.

Најчести прашања

Дали регистрирано партнерство можат да склучат само истополови парови?

Не. Во Австрија две лица можат да склучат регистрирано партнерство независно од нивниот пол.

Дали бракот може да се преобрази во регистрирано партнерство?

Не. Најпрво постојниот брак мора да биде раскинат од суд, а дури потоа може да се склучи ново регистрирано партнерство.

Дали се потребни сведоци?

Вообичаено присуствуваат двајца сведоци, но на барање е доволен и еден сведок или партнерството може да се склучи без сведоци.

Дали партнерството престанува ако почине еден од партнерите?

Да. Со смртта на едниот партнер регистрираното партнерство престанува.

Практични чекори

1. Проверете дали двајцата ги исполнувате законските услови за eingetragene Partnerschaft.
2. Контактирајте го надлежниот Standesamt и побарајте список на документи и информации за трошоците.
3. Подгответе ги документите за Anmeldung zur Eheschließung и договорете го прелиминарното рочиште.
4. Дојдете лично и истовремено на денот на склучувањето, со избраните сведоци доколку ги имате.
5. При раскинување, обратете се до надлежниот Bezirksgericht и однапред договорете ги прашањата за издршка, имот и деца.
6. Ако сакате промена на презимето, поднесете посебно барање во матична служба и подгответе ги потребните исправи.

Овој текст е информативен и не претставува правен совет. За конкретен случај обратете се кај адвокат или друг квалификуван правен стручњак.

Извор: oesterreich.gv.at