رفتار برابر و تبعیض در محل کار در اتریش
در اتریش کارفرما نمی‌تواند کارکنان را به دلیل جنسیت، سن یا خاستگاه قومی به‌طور ناعادلانه با یکدیگر متفاوت رفتار کند. این حمایت از زمان استخدام تا پایان رابطه کاری ادامه دارد. در سال ۲۰۲۶، قانون Gleichbehandlungsgesetz (GlBG) و نهادهای مربوط به آن راه‌هایی برای مشاوره و پیگیری تبعیض شغلی فراهم می‌کنند.
چه چیزی در محل کار تبعیض محسوب می‌شود؟
بر اساس اصل رفتار برابر، یعنی Gleichbehandlungsgebot، هیچ‌کس نباید به دلیل جنسیت، سن، خاستگاه قومی، مذهب یا جهان‌بینی، گرایش جنسی یا معلولیت در موقعیت نامطلوب‌تری قرار گیرد. تبعیض به دلیل معلولیت با قوانین جداگانه تنظیم می‌شود و مستقیماً در چارچوب GlBG قرار نمی‌گیرد.
قانون دو نوع اصلی تبعیض را از هم جدا می‌کند:
- تبعیض مستقیم (unmittelbare Diskriminierung): با فردی به دلیل یکی از ویژگی‌های حمایت‌شده، بدتر از فرد دیگری در وضعیت مشابه رفتار می‌شود؛ برای مثال، رد کردن متقاضی خارجی با وجود داشتن همان صلاحیت‌های متقاضی داخلی.
- تبعیض غیرمستقیم (mittelbare Diskriminierung): یک مقررات ظاهراً بی‌طرف، در عمل گروه خاصی را بیشتر متضرر می‌کند؛ برای مثال، ممنوعیت ارتقای کارکنان پاره‌وقت، در شرکتی که بیشتر کارکنان پاره‌وقت آن زن هستند.
یک مقررات غیرمستقیم زمانی تبعیض‌آمیز محسوب نمی‌شود که هدفی قانونی و عینی داشته باشد و ابزارهای انتخاب‌شده برای رسیدن به آن هدف مناسب و ضروری باشند.
ممنوعیت تبعیض در کدام مراحل کاری اجرا می‌شود؟
در بخش خصوصی، ممنوعیت تبعیض تمام مدت رابطه کاری را پوشش می‌دهد، از جمله:
- ایجاد رابطه کاری و استخدام؛
- تعیین حقوق و دستمزد؛
- مزایای اجتماعی اختیاری، مانند پاداش وفاداری یا غذای سلف؛
- آموزش، آموزش تکمیلی و بازآموزی در محل کار؛
- ارتقا؛
- سایر شرایط کاری؛
- پایان دادن به رابطه کاری؛
- آزار و آزار جنسی.
اگر فردی به دلیل استفاده از Elternkarenz، کار پاره‌وقت والدین Elternteilzeit، مرخصی پدری یا مرخصی مراقبتی با رفتار نامطلوب روبه‌رو شود، این نیز می‌تواند تبعیض محسوب شود. در این حالت لازم نیست تبعیض جنسیتی جداگانه‌ای هم وجود داشته باشد.
این مقررات علاوه بر کارکنان، درباره کارکنان خانگی یا پروژه‌ای و افرادی که از نظر اقتصادی شبیه کارکنان هستند، مانند freie Dienstnehmer، نیز اعمال می‌شود.
آگهی استخدام هم باید عادلانه باشد
وظایف کارفرما از زمان انتشار آگهی استخدام آغاز می‌شود. شرکت‌ها، مؤسسات خصوصی کاریابی و AMS باید آگهی‌ها را بدون تبعیض و با بیان غیرجنسیتی تنظیم کنند.
در آگهی باید حداقل حقوق قانونی یا حداقل حقوق تعیین‌شده در قرارداد جمعی درج شود و همچنین مشخص باشد که آیا کارفرما حاضر است مبلغی بیشتر از آن پرداخت کند. اگر حداقل حقوق قراردادی وجود نداشته باشد، باید حقوقی که مبنای مذاکره است اعلام شود. این الزام درباره افراد مشابه کارکنان و موقعیت‌های مدیریتی ارشد اعمال نمی‌شود. نقض این مقررات می‌تواند به جریمه اداری منجر شود.
نمونه‌هایی از نقض قانون
در بخش خصوصی، موارد زیر می‌توانند نقض اصل رفتار برابر باشند:
- رفتار نامطلوب با متقاضی به دلیل جنسیت، نه به دلیل نداشتن صلاحیت لازم؛
- پرداخت حقوق کمتر به فردی با عملکرد و صلاحیت یکسان، به دلیل جنسیت؛
- آزار جنسی فرد توسط کارفرما، همکاران یا مشتریان؛
- اخراج فرد پس از آشکار شدن گرایش جنسی او؛
- رد متقاضی با این استدلال که برای کار بیش از حد پیر است؛
- درخواست «تسلط کامل به زبان آلمانی» برای کاری که چنین سطحی از زبان برای آن لازم نیست، مانند کار انبار.
تفاوت رفتار بر اساس سن در موارد استثنایی مجاز است؛ مشروط بر اینکه هدفی قانونی و عینی، مانند هدف سیاست اشتغال، آن را توجیه کند و ابزارهای مورد استفاده مناسب و ضروری باشند.
برای دریافت کمک به کجا مراجعه کنیم؟
Gleichbehandlungsanwaltschaft (GAW)
Gleichbehandlungsanwaltschaft (GAW)، یعنی دفتر وکالت برابری، مشاوره رایگان و محرمانه ارائه می‌دهد. این نهاد می‌تواند در مذاکره با کارفرما و تنظیم شکایت نزد کمیسیون نیز کمک کند. مرکز GAW در وین است و دفاتر منطقه‌ای آن در گراتس، اینسبروک، کلاگنفورت و لینتس فعالیت می‌کنند. از ژوئیه ۲۰۱۷، این نهاد به همه زمینه‌ها و دلایل تبعیض رسیدگی می‌کند. گزارش تبعیض از طریق فرم آنلاین GAW حتی بدون ذکر نام نیز ممکن است.
Gleichbehandlungskommission (GBK)
Gleichbehandlungskommission (GBK)، یعنی کمیسیون برابری، بررسی می‌کند که آیا اصل رفتار برابر نقض شده است یا نه و می‌تواند میان طرفین میانجی‌گری کند. رسیدگی رایگان است و برای آن به وکیل نیاز ندارید.
Arbeits- und Sozialgericht
اگر هدف شما دریافت خسارت یا پس گرفتن اخراج باشد، باید به Arbeits- und Sozialgericht، یعنی دادگاه کار و امور اجتماعی، مراجعه کنید. GBK نمی‌تواند خسارت تعیین کند و نمی‌تواند اخراج را لغو کند.
Arbeiterkammer و اتحادیه‌های کارگری نیز به اعضای خود مشاوره می‌دهند و ممکن است در روند دادگاه حمایت حقوقی ارائه کنند.
برای کارکنان خدمات فدرال، مقررات و نهادهای دیگری مانند Bundes-Gleichbehandlungskommission و نمایندگان برابری اعمال می‌شود. کارکنان ایالت‌ها و شهرداری‌ها نیز تابع قوانین جداگانه ایالتی هستند.
روند رسیدگی در GBK چگونه است؟
- درخواست را می‌توان بدون فرم خاص و با یک نامه ساده ارسال کرد. فرد آسیب‌دیده، شورای کارکنان، نهاد نمایندگی یا GAW می‌تواند درخواست را ارائه دهد.
- سنای کمیسیون با برگزاری جلسه حضوری واقعیت‌ها را بررسی می‌کند و معمولاً هر دو طرف را با هم مورد پرسش قرار می‌دهد.
- نتیجه به‌صورت کتبی به طرف‌های مربوط اعلام می‌شود. اگر تبعیض احراز شود، از شخص یا نهاد مسئول خواسته می‌شود آن را متوقف کند.
درخواست را می‌توان هر زمان پس گرفت؛ برای مثال، اگر طرفین در میانه روند به توافق برسند.
پرسش‌های متداول
آیا GBK می‌تواند به من خسارت پرداخت کند؟
خیر. GBK اختیار تعیین خسارت ندارد. برای مطالبه خسارت باید به دادگاه مراجعه کنید.
آیا می‌توانم هم‌زمان به کمیسیون و دادگاه مراجعه کنم؟
بله. این دو مسیر مستقل از یکدیگر هستند. دادگاه نتیجه بررسی کمیسیون را در نظر می‌گیرد، اما ملزم به پیروی از آن نیست. اگر دادگاه نظر متفاوتی داشته باشد، باید دلیل آن را توضیح دهد.
آیا برای رسیدگی در کمیسیون به وکیل نیاز دارم؟
خیر. داشتن وکیل الزامی نیست و رسیدگی در GBK رایگان است.
کدام سنای کمیسیون مسئول پرونده است؟
در پرونده‌های تبعیض جنسیتی و تبعیض چندگانه مرتبط با جنسیت، سنای اول مسئول است. پرونده‌های تبعیض شغلی به دلیل خاستگاه قومی، مذهب، سن یا گرایش جنسی در سنای دوم بررسی می‌شوند.
گام‌های عملی برای پیگیری
- تاریخ، محل، افراد درگیر و شرح دقیق اتفاق‌ها را ثبت کنید.
- آگهی استخدام، قرارداد، فیش حقوقی، ایمیل‌ها، پیام‌ها و نام شاهدان را نگه دارید.
- در صورت امکان، اعتراض یا درخواست توضیح را به‌صورت کتبی مطرح کنید و نسخه آن را حفظ کنید.
- برای مشاوره محرمانه و رایگان با GAW تماس بگیرید یا از فرم آنلاین آن استفاده کنید.
- برای بررسی رسمی تبعیض، درخواست خود را به GBK ارسال کنید؛ برای خسارت یا اعتراض به اخراج، موضوع را با Arbeits- und Sozialgericht، Arbeiterkammer یا اتحادیه بررسی کنید.
توجه: این مطلب اطلاعات عمومی است و جایگزین مشاوره حقوقی تخصصی نیست. در پرونده‌های مشخص، برای جلوگیری از از دست رفتن مهلت‌ها از مشاور حقوقی یا نهادهای حمایتی مربوط کمک بگیرید.