Avusturya’da birden fazla iş ve ek iş: vergi ve sosyal sigorta

Avusturya’da aynı anda birden fazla işte çalışmak mümkündür. Ancak işverenler vergiyi yalnızca kendi ödedikleri ücret üzerinden hesapladığı için yıl sonunda ek vergi veya sosyal sigorta primi ödeme yükümlülüğü doğabilir. Ayrıca her ek iş otomatik olarak serbest değildir; iş sözleşmesi, rekabet yasağı ve azami çalışma süresi kuralları dikkate alınmalıdır.

Kısaca bilinmesi gerekenler

• Birden fazla işte çalışırken sonradan vergi ve sosyal sigorta primi ödeme yükümlülüğü doğabilir.
• Yıllık gelir 14.517 avroyu aşarsa, kural olarak çalışan vergi beyannamesi (Arbeitnehmerveranlagung) vermek zorunludur.
• Birden fazla düşük tutarlı (geringfügig) işte aylık kazançlar toplanır. Toplam sınırı aşarsa hastalık ve emeklilik sigortası primleri sonradan tahsil edilir.
• Sonradan ödenen primlerin bir bölümü vergi beyannamesiyle geri alınabilir.
• Kısmi süreli çalışanlara ek iş yapma konusunda genel bir yasak getirilemez.

Birden fazla iş nedeniyle ne zaman ek vergi ödenir?

Maaştan kesilen vergi (Lohnsteuer), her işveren tarafından yalnızca kendi ödediği ücret üzerinden hesaplanır. Birden fazla işiniz varsa, tek başına vergi dışı kalan bir gelir bölümü yıl sonunda vergilendirilebilir. Ayrıca vergi yükümlülüğü, ancak farklı işlerden elde edilen gelirlerin birleştirilmesiyle ortaya çıkabilir.

• Yıllık gelir 14.517 avroyu aşarsa, kural olarak çalışan vergi beyannamesi vermek zorunludur. Bu sınır 2024 yılına kadar 13.981 avroydu.
• Yalnızca iki düşük tutarlı işiniz varsa veya yıllık geliriniz 14.517 avronun altında kalıyorsa, kural olarak sonradan vergi ödeme yükümlülüğü beklenmez.

Yıllık gelir nasıl hesaplanır?

1. Bir ay içindeki tüm düzenli ödemeler (laufende Bezüge) toplanır.
2. Bu toplam 12 ile çarpılır.
3. Sosyal sigorta primleri, işle bağlantılı giderler (Werbungskosten), özel giderler (Sonderausgaben) ve olağanüstü yükler (außergewöhnliche Belastungen) düşülür.
4. Geriye kalan tutar, verginin hesaplanacağı matrahı oluşturur.

Tatil parası ve Noel parası gibi tek seferlik ödemeler (Sonderzahlungen) için farklı kurallar uygulanır.

Birden fazla işte sosyal sigorta nasıl işler?

İşlerinizden hiçbiri düşük tutarlı çalışma sınırının (Geringfügigkeitsgrenze) altında değilse primler otomatik olarak kesilir ve ayrıca bir işlem yapmanız gerekmez.

Birden fazla düşük tutarlı işte durum farklıdır. Bu tür işlerde kural olarak yalnızca kaza sigortası bulunur. Sınırın aşılıp aşılmadığı incelenirken aynı takvim ayındaki tüm kazançlar toplanır. Toplam sınırı aşarsa hastalık ve emeklilik sigortası primleri sonradan ödenir. Bunun karşılığında kaza, hastalık ve emeklilik sigortası kapsamınız olur.

Toplam kazançlarınız aylık sınırın altında kalırsa sonradan prim ödemezsiniz.

Prim ne zaman ve nasıl ödenir?

Sosyal sigorta kurumuna kendiniz başvurmanız gerekmez. Sosyal sigorta kurumu (Sozialversicherung) sizinle otomatik olarak iletişime geçer ve hastalık ile emeklilik sigortası primlerini yılda bir kez geriye dönük olarak tahakkuk ettirir.

Bu şekilde ödediğiniz primlerin bir bölümü çalışan vergi beyannamesi sırasında geri alınabilir.

Vergi beyannamesiyle ne kadar geri alınabilir?

Birden fazla işte çalışan, ancak ücretinden vergi kesilmeyecek kadar düşük gelir elde eden kişiler, vergi beyannamesinde sosyal sigorta primlerinin bir bölümünü geri isteyebilir. Bu iade negatif vergi (Negativsteuer) olarak ödenir.

• 2016’dan itibaren: yüzde 50, en fazla 400 avro
• 2021’den itibaren: yüzde 55, en fazla 400 avro
• 2024’ten itibaren: yüzde 55, en fazla 463 avro

2020 vergi yılından itibaren, ulaşım vergisi indirimi ek ödemesine (Zuschlag zum Verkehrsabsetzbetrag) hak kazanıyorsanız ayrıca sosyal sigorta bonusu (SV-Bonus) uygulanabilir. Bu bonus, azami iade tutarını en fazla 752 avro artırır.

Ek iş yapmak serbest mi?

Yeni bir işe başlamadan önce bunun izinli olup olmadığını mutlaka kontrol edin. İşverenin menfaatleri rekabet yasağı (Konkurrenzverbot) ile korunur. Bu yasağın ihlali derhal işten çıkarılmaya (Entlassung) ve tazminat taleplerine yol açabilir.

Ek işin izinli olup olmadığı, iş sözleşmesine bağlıdır. Sözleşmede özel bir yasak bulunabilir. Ancak kısmi süreli çalışanlara ek iş yapma konusunda genel bir yasak uygulanamaz.

İşçi ve çalışanlar için farklı kurallar

• İşçi (Arbeiter): İşverenin izni olmadan, işverene zarar veren bir yan faaliyet yürütemez; kayıt dışı çalışma buna örnek olabilir.
• Çalışan (Angestellter): İzin almadan bağımsız bir ticari işletme yürütemez ve işvereninin faaliyet alanında kendi hesabına veya başkası hesabına ticari işlem yapamaz.

İş sözleşmesi bildirim zorunluluğu getiriyorsa, izin verilen ek işi işverene bildirmeniz gerekir. Böyle bir zorunluluk bulunmasa bile işvereni bilgilendirmek önerilir.

Ayrıca tüm işyerlerinde çalıştığınız saatlerin toplamı, yasal azami çalışma süresini (Höchstarbeitszeit) aşamaz.

Sık sorulan sorular

Rekabet yasağı ile rekabet yasağı maddesi arasındaki fark nedir?

Rekabet yasağı (Konkurrenzverbot) iş ilişkisi devam ederken geçerlidir. Rekabet yasağı maddesi (Konkurrenzklausel) ise iş ilişkisi sona erdikten sonra belirli işlerin yapılmasını yasaklayabilir.

İki düşük tutarlı işte mutlaka prim öder miyim?

Yalnızca aynı takvim ayında elde ettiğiniz kazançların toplamı düşük tutarlı çalışma sınırını aşarsa sonradan prim ödemeniz gerekir. Toplam sınırın altında kalırsa sonradan ödeme yapılmaz.

Sosyal sigorta kurumuna kendim başvurmalı mıyım?

Hayır. Sosyal sigorta kurumu otomatik olarak sizinle iletişime geçer ve primleri yılda bir kez geriye dönük olarak tahakkuk ettirir.

Vergi beyannamesinin zorunlu olup olmadığı neye göre belirlenir?

Kural olarak yıllık geliriniz 14.517 avroyu aşarsa çalışan vergi beyannamesi (Arbeitnehmerveranlagung) vermeniz gerekir.

Uygulamada atılacak adımlar

1. Yeni işe başlamadan önce iş sözleşmenizdeki ek iş, bildirim ve rekabet yasağı hükümlerini kontrol edin.
2. Tüm işyerlerinizdeki çalışma saatlerini toplayarak Höchstarbeitszeit sınırını aşmadığınızdan emin olun.
3. Birden fazla geringfügig işiniz varsa her ayki toplam kazancınızı takip edin.
4. Yıllık geliriniz 14.517 avroyu aşıyorsa Arbeitnehmerveranlagung yükümlülüğünüzü kontrol edin.
5. Sosyal sigorta kurumundan gelen geriye dönük prim bildirimini inceleyin ve uygun durumlarda ödediğiniz primlerin iadesini vergi beyannamesinde talep edin.

Bu bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki veya vergisel danışmanlık yerine geçmez. Özel durumunuz için bir vergi danışmanına, iş hukuku uzmanına veya ilgili kuruma başvurun.

Kaynak: oesterreich.gv.at