Avusturya’daki bir şirket için yurt dışından uzaktan çalışmanın riskleri
Avusturya’daki bir şirket için başka bir ülkede yaşayarak uzaktan çalışmak ilk bakışta kolay görünebilir. Ancak çalışma günlerinin hangi ülkede geçirildiği, sosyal sigortanın hangi ülkede yapılacağı ve işverenin yerine getirmesi gereken yükümlülükler bakımından önemli sorunlar ortaya çıkabilir.
Uzaktan çalışma kuralları değişti
COVID-19 döneminde geçerli olan ve sınırsız uzaktan çalışmaya izin veren geçici uygulamalar 1 Temmuz 2022 itibarıyla sona erdi. Mevcut düzenlemelere göre evden çalışma genellikle haftada bir günle sınırlı tutuluyor.
Avrupa’daki çalışma hukuku ve sosyal sigorta sistemi, modern uzaktan çalışma biçimlerinin gerisinde kalabiliyor. Mevcut kurallar büyük ölçüde ofis veya fabrika gibi tek bir ülkede gerçekleştirilen geleneksel çalışma modellerine göre hazırlanmış durumda.
Sosyal sigorta hangi ülkede yapılır?
Sınır ötesi çalışanların sosyal sigorta ve vergilendirme durumu, çalışmanın hangi ülkede yapıldığına ve kişinin ikamet yerine göre değişebilir. Farklı ülkelerdeki kuralların aynı anda uygulanması, hem çalışan hem de işveren için idari ve hukuki belirsizlik yaratır.
Bir AB düzenlemesine göre kişi haftada birden fazla gün evinden çalışıyorsa, sosyal sigortanın ikamet edilen ülkede yapılması gerekebilir. Örneğin başka bir ülkede yaşayan ve Avusturya’daki bir şirket için çalışan bir kişi, haftada bir günden fazla süreyi evden çalışarak geçiriyorsa ikamet ülkesinde sigortalı olmak zorunda kalabilir.
Bu durumda Avusturyalı işverenin, çalışanın ikamet ettiği ülkede bir işyeri veya şube kurması ya da çalışanı o ülkedeki bir bağlı şirket üzerinden istihdam etmesi gerekebilir. Bu yükümlülükler nedeniyle birçok şirket, haftada bir günden fazla sınır ötesi uzaktan çalışmayı tercih etmeyebilir.
Belirsizlik ileride sorun çıkarabilir
Uygulamada bazı sınır ötesi uzaktan çalışma modelleri uzun süre açık bir itirazla karşılaşmadan sürdürülebilmiş olsa da bu durum düzenlemenin kesin ve risksiz olduğu anlamına gelmez.
İleride yapılacak bir inceleme, uyuşmazlık, emeklilik hesabı veya başka bir sosyal güvenlik işlemi sırasında geçmişteki çalışma günlerinin hangi ülkede değerlendirilmesi gerektiği tartışma konusu olabilir. Bu nedenle kayıt dışı veya belirsiz bir düzenleme, hem çalışan hem de işveren açısından risk taşıyabilir.
Yeni çerçeve anlaşması ne getiriyor?
Yeni bir AB çerçeve anlaşması, sınır ötesi çalışanların çalışma sürelerinin yüzde 50’sine kadarını uzaktan gerçekleştirebilmesine imkân tanımayı amaçlıyor. Böylece güncel çalışma biçimleri ile mevcut sosyal güvenlik kuralları arasındaki uyumsuzluğun azaltılması hedefleniyor.
Ancak bu düzenleme tüm ülkeler tarafından imzalanmış değil. Bu nedenle bir ülkenin anlaşmaya katılmaması, o ülkede yaşayan ve başka bir ülkedeki işveren için çalışan kişiler bakımından ek sorunlara yol açabilir.
Çalışanlar nelere dikkat etmeli?
- İş sözleşmesinde uzaktan çalışmanın hangi ülkeden ve haftada kaç gün yapılacağının açıkça belirtilmesini isteyin.
- Sosyal sigortanın hangi ülkede yapılacağını işverenle yazılı olarak netleştirin.
- Çalışma günlerinizi ve her ülkede geçirdiğiniz süreyi düzenli biçimde kaydedin.
- Vergi ve sosyal güvenlik durumunuzu, ilgili ülkelerdeki yetkili makamlar veya uzman bir danışmanla kontrol edin.
- Emeklilik ve sağlık sigortası haklarınızın bu çalışma modelinden nasıl etkileneceğini önceden sorun.
Pratik olarak ne yapmalısınız?
- İkamet ettiğiniz ülkeyi, işverenin bulunduğu ülkeyi ve her ülkede çalışacağınız gün sayısını belirleyin.
- İşvereninizden uzaktan çalışma ve sosyal sigorta düzenlemesini yazılı olarak talep edin.
- Haftada bir günden fazla evden çalışmanız gerekiyorsa, ikamet ülkesindeki sigorta yükümlülüklerini ayrıca kontrol ettirin.
- Vergi, sosyal güvenlik ve emeklilik konularında çelişkili bilgiler varsa çalışmaya başlamadan önce uzman görüşü alın.