Avusturya’da 50 yaş üstü çalışma: destekler ve emeklilik öncesi yarı zamanlı çalışma

50 yaşından sonra iş bulmak daha zor olabilir; ancak Avusturya’da yaşlı çalışanları ve onları istihdam eden işletmeleri destekleyen çeşitli uygulamalar vardır. Bu yazıda 2026 yılında geçerli destekleri, emeklilik öncesi kısmi çalışma modeli olan Altersteilzeit uygulamasını ve işsiz kalmanız durumunda yararlanabileceğiniz hakları bulabilirsiniz.

Kısaca önemli bilgiler

• Altersteilzeit kapsamında çalışma süresi yüzde 40 ile 60 arasında azaltılabilir ve ücret farkının bir kısmı telafi edilir.
• 31 Aralık 2025’ten sonra başlayan anlaşmalarda devlet katkısı en fazla dört buçuk yıl ödenir; bu süre sonraki yıllarda kademeli olarak kısalır.
• 50 yaş üstünde ve gerekli sigortalılık süresine sahipseniz Arbeitslosengeld en fazla 52 hafta ödenebilir.
• 50 yaş üstü bir iş arayanı işe alan işveren, AMS’den Eingliederungsbeihilfe alabilir.
• 60 yaşından sonra kaza sigortası primini işveren ödemez; sigorta koruması devam eder.

Altersteilzeit nedir ve kimler yararlanabilir?

Altersteilzeit, emeklilikten önceki yıllarda daha az çalışmanızı ve gelirinizin önemli bir bölümünü korumanızı sağlayan kısmi çalışma modelidir. Çalışma süresi yüzde 40 ile 60 arasında azaltılabilir.

Çalışma süresindeki azalma nedeniyle oluşan ücret farkının yarısı Lohnausgleich adı verilen ücret telafisiyle karşılanır. Çalışma süresi yüzde 40 azaltıldığında, önceki gelirinizin yüzde 80’ini almaya devam edersiniz.

İşveren; hastalık, emeklilik ve işsizlik sigortası primlerini önceki tam ücret üzerinden ödemeyi sürdürür. Bu nedenle bu haklar bakımından kayıp yaşanmaz. Kıdem tazminatı olarak bilinen Abfertigung miktarı da azaltılmış çalışma süresinden etkilenmez.

Bu model işveren açısından da avantajlıdır; çünkü ücretin bir bölümü AMS tarafından ödenen Altersteilzeitgeld ile karşılanabilir. Altersteilzeit, işverenle yapılacak bir anlaşmaya dayanır ve tek taraflı olarak talep edilemez.

Altersteilzeit ne zaman başlar ve ne kadar sürer?

Altersteilzeit’e en erken normal emeklilik yaşından (Regelpensionsalter) beş yıl önce başlanabilir. Ancak 2026’dan itibaren Altersteilzeitgeld ödenebilecek azami süre kademeli olarak kısalır:

• 31 Aralık 2025’ten sonra başlayan anlaşmalar: en fazla 4,5 yıl
• 31 Aralık 2026’dan sonra başlayan anlaşmalar: en fazla 4 yıl
• 31 Aralık 2027’den sonra ve 1 Ocak 2029’dan önce başlayan anlaşmalar: en fazla 3,5 yıl
• 1 Ocak 2029’dan itibaren başlayan anlaşmalar: en fazla 3 yıl

Ayrıca 1 Ocak’tan itibaren Altersteilzeit yalnızca Korridorpension koşullarının karşılanmasından veya normal emeklilik yaşından üç yıl önce yapılabilir.

2026’dan itibaren gerekli işsizlik sigortalı çalışma süresi de kademeli olarak 780 haftadan 884 haftaya çıkar.

Sürekli veya bloklu Altersteilzeit

İşverene yapılacak geri ödemenin oranı, çalışma süresinin nasıl düzenlendiğine bağlıdır:

• Kesintisiz (kontinuierliche) Altersteilzeit: 2026 ile 2028 arasında telafi edilen oran yüzde 80, 2029’dan itibaren yüzde 90’dır.
• Bloklu (Blockzeit) model: Telafi edilen oran 2024’ten beri her yıl azalır. 2029’dan itibaren başlayan bloklu anlaşmalar için Altersteilzeitgeld ödenmez.

50 yaş üstünde işe alınanlar için işveren hangi destekleri alabilir?

İş arayanlar, bu destekleri işverenle görüşürken işe alım açısından bir avantaj olarak kullanabilir.

• Eingliederungsbeihilfe: AMS, 50 yaş üstü bir iş arayanı tam sigortalı bir işte çalıştıran işverene ücret maliyeti desteği verebilir. Tutar ve süre AMS ile işveren arasında her vaka için ayrı belirlenir.
• Qualifizierungsförderung für Beschäftigte: 50 yaş üstü çalışanların mesleki eğitimleri desteklenebilir. Kurs ücretinin yüzde 50’si, kişi ve başvuru başına en fazla 10.000 avroya kadar karşılanabilir. Kurs en az 16 saat sürmelidir ve başvuru, kurs başlamadan en geç bir hafta önce AMS’ye yapılmalıdır.
• Kombilohnbeihilfe: Kısmi zamanlı çalışmaya dönüşü destekleyebilir.

Beschäftigungsinitiative 50+

AMS, 2018’den beri Beschäftigungsinitiative 50+ kapsamında yaşlı çalışanların iş piyasasına yeniden katılması için her yıl 165 milyon avro ayırmaktadır.

Program, en az 50 yaşında olan ve AMS kayıtlarında 90 günden uzun süredir bulunan kişilere yöneliktir. Sağlık kısıtlaması veya uzun süre iş hayatından uzak kalma, örneğin yeniden işe başlama durumu varsa 90 gün dolmadan da yararlanılabilir.

50 yaş üstünde işsizlik ödeneği ne kadar süre ödenir?

Temel işsizlik ödeneği süresi 20 haftadır. Sigortalı çalışma süresi ve yaş arttıkça bu süre uzayabilir:

• Temel durum: 20 hafta
• 156 hafta sigortalı çalışma: 30 hafta
• 40 yaş üstü ve son 10 yılda en az 312 hafta sigortalı çalışma: 39 hafta
• 50 yaş üstü ve son 15 yılda en az 468 hafta sigortalı çalışma: 52 hafta

İşsizliğin AMS’ye bildirilmesi gerekir. Emeklilik başvurusu yaptıysanız karar verilene kadar Pensionsvorschuss adı verilen emeklilik avansı da talep edilebilir. Bunun için, çalışma kapasitesi koşulu dışında Arbeitslosengeld veya Notstandshilfe şartlarının karşılanması gerekir. Ödenecek tutar bu yardımlara göre belirlenir.

İleri yaşlarda daha düşük sigorta primleri

• Kaza sigortası: Yüzde 1,1 oranındaki prim, 60. doğum gününü izleyen aydan itibaren sona erer. Sigorta koruması devam eder. Bu primi yalnızca işveren ödediği için net maaşınız etkilenmez.
• İşsizlik sigortası: Yaşlılık emekliliğinin tüm koşulları karşılandığında zorunlu sigorta sona erer. Korridorpension bunun dışındadır. Sigorta en geç Korridorpension için gereken asgari yaştan bir yıl sonra sona erer.
• Bonusphase: Emeklilik yaşına ulaştıktan sonra emekli olmak yerine çalışmaya devam ederseniz, emeklilik sigortası priminin işveren ve çalışan payı yarıya iner. Buna rağmen emeklilik hesabınıza tam prim matrahı üzerinden kayıt yapılır.

Sık sorulan sorular

Altersteilzeit’i tek taraflı olarak talep edebilir miyim?

Hayır. Altersteilzeit, işverenle yapılacak bir anlaşmaya dayanır.

Altersteilzeit sırasında emekli aylığım azalır mı?

İşveren emeklilik sigortası primini önceki ücret üzerinden ödemeye devam ettiği için bu hak bakımından azalma olmaz.

Eingliederungsbeihilfe başvurusunu kim yapar?

Destek AMS tarafından işverene ödenir. Ayrıntılar işveren ile AMS arasında kararlaştırılır.

52 haftalık Arbeitslosengeld ne zaman ödenir?

50 yaşından büyükseniz ve son 15 yıl içinde en az 468 hafta işsizlik sigortalı bir işte çalıştıysanız, işsizlik ödeneği 52 haftaya kadar ödenebilir.

Uygulamada atılacak adımlar

1. Altersteilzeit düşünüyorsanız normal emeklilik yaşınızı, Korridorpension koşullarını ve gerekli sigortalılık haftalarınızı kontrol edin.
2. Çalışma süresi, ücret telafisi ve modelin sürekli mi yoksa bloklu mu olacağını işvereninizle yazılı olarak görüşün.
3. İşe başvurmadan önce AMS’ye kayıtlı durumunuzu ve 50 yaş üstü çalışanlara yönelik destekleri öğrenin.
4. Yeni bir eğitim planlıyorsanız kursun en az 16 saat olduğundan emin olun ve başvuruyu başlangıçtan en geç bir hafta önce AMS’ye yapın.
5. İşsiz kalırsanız AMS’ye mümkün olan en kısa sürede başvurun; sigortalılık sürenize göre Arbeitslosengeld süresini kontrol edin.
6. Emeklilik başvurunuz varsa Pensionsvorschuss hakkınızı AMS ile görüşün.

Bu bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki veya sosyal güvenlik danışmanlığı yerine geçmez. Kişisel durumunuz için AMS’ye, emeklilik sigortası kurumuna veya uzman bir danışmana başvurun.

Kaynak: oesterreich.gv.at