Работа во Австрија по 50-тата година: поддршка и Altersteilzeit

По 50-тата година барањето работа може да биде потешко, но во Австрија постојат повеќе мерки што им помагаат на постарите работници и на компаниите што ги вработуваат. Во продолжение се објаснети поддршките достапни во 2026 година, моделот на работа со скратено работно време пред пензија и правата доколку останете без работа.

Што е Altersteilzeit и кому му е наменета?

Altersteilzeit е модел за постари работници со кој во годините пред пензија може да се работи помалку, а притоа да се задржи значителен дел од приходот. Работното време може да се намали за 40 до 60 проценти.

Половина од разликата во изгубената плата се надоместува преку Lohnausgleich. При намалување на работното време за 40 проценти, се задржуваат 80 проценти од претходниот приход.

Работодавачот продолжува да ги плаќа придонесите за здравствено, пензиско и осигурување во случај на невработеност врз основа на претходниот целосен износ. Така, овие права не се намалуваат. Намалувањето на работното време не влијае ниту врз износот на отпремнината (Abfertigung).

Моделот е поволен и за работодавачот, бидејќи дел од трошокот за плата може да биде покриен преку поддршката на AMS, наречена Altersteilzeitgeld. Altersteilzeit се заснова на договор меѓу работникот и работодавачот.

Кога може да започне Altersteilzeit и колку трае?

Во Altersteilzeit може да се влезе најрано пет години пред достигнувањето на редовната пензиска возраст (Regelpensionsalter). Од 2026 година постепено се скратува максималниот период за кој се исплаќа Altersteilzeitgeld:

• За договори започнати по 31 декември 2025 година: најмногу 4,5 години.
• За договори започнати по 31 декември 2026 година: најмногу 4 години.
• За договори започнати по 31 декември 2027 година, а пред 1 јануари 2029 година: најмногу 3,5 години.
• Од 1 јануари 2029 година: најмногу 3 години.

Од 1 јануари 2029 година Altersteilzeit ќе може да се договори само три години пред исполнувањето на условите за Korridorpension или пред редовната пензиска возраст.

Од 2026 година постепено се зголемува и потребниот период на вработување со осигурување во случај на невработеност: од 780 на 884 недели.

Континуирана или блоковска варијанта

Висината на надоместокот што му се исплаќа на работодавачот зависи и од начинот на распоредување на работното време:

• Kontinuierliche Altersteilzeit: кај континуираната варијанта, во периодот од 2026 до 2028 година се надоместуваат 80 проценти, а од 2029 година 90 проценти.
• Blockzeit: кај блоковската варијанта процентот на надоместување се намалува секоја година од 2024 година. За блоковски договори што започнуваат од 2029 година повеќе нема да се исплаќа Altersteilzeitgeld.

Која поддршка може да добие работодавачот при вработување лице над 50 години?

Ако барате работа, овие мерки може да бидат аргумент во разговорот со потенцијалниот работодавач.

• Eingliederungsbeihilfe: AMS може да му обезбеди поддршка за трошоците за плата на работодавач кој вработува невработено лице над 50 години во работен однос со целосно осигурување. За износот и времетраењето се договараат AMS и работодавачот во секој конкретен случај.
• Qualifizierungsförderung für Beschäftigte: оваа поддршка го поттикнува дополнителното образование на работници над 50 години. Може да покрие 50 проценти од трошоците за курсот, најмногу до 10.000 евра по лице и по барање. Курсот мора да трае најмалку 16 часа, а барањето мора да се поднесе до AMS најдоцна една недела пред почетокот.
• Kombilohnbeihilfe: може да помогне при враќање на работа со скратено работно време.

Beschäftigungsinitiative 50+

Од 2018 година AMS издвојува 165 милиони евра годишно за вклучување на постарите работници на пазарот на трудот во рамките на програмата Beschäftigungsinitiative 50+.

Програмата е наменета за лица кои имаат најмалку 50 години и се евидентирани во AMS повеќе од 90 дена. При здравствени ограничувања или подолг прекин на работата, на пример при повторно започнување со работа, мерката може да се користи и пред истекот на 90-те дена.

Колку долго се добива Arbeitslosengeld по 50-тата година?

Основното право на Arbeitslosengeld трае 20 недели. Со подолг период на осигурена работа и соодветна возраст, периодот може да се продолжи:

• Основен случај: 20 недели.
• 156 недели осигурено вработување: 30 недели.
• Над 40 години и најмалку 312 недели во последните 10 години: 39 недели.
• Над 50 години и најмалку 468 недели во последните 15 години: 52 недели.

Ако сте поднеле барање за пензија, до донесувањето на одлуката може да се побара и пензиски аванс (Pensionsvorschuss). Услов е да ги исполнувате условите за Arbeitslosengeld или за итна помош (Notstandshilfe), освен условот поврзан со работоспособноста. Износот се усогласува со соодветната помош.

Пониски придонеси на постара возраст

• Осигурување од несреќа: придонесот од 1,1 процент престанува да се плаќа од месецот по 60-тиот роденден, но осигурувањето останува. Ова не ја намалува нето-платата, бидејќи придонесот го плаќа само работодавачот.
• Осигурување во случај на невработеност: задолжителното осигурување престанува кога се исполнети сите услови за старосна пензија, со исклучок на Korridorpension, а најдоцна една година по минималната возраст за Korridorpension.
• Bonusphase: ако по достигнувањето на пензиската возраст не ја користите пензијата и продолжите да работите, работодавачкиот и работничкиот дел од пензискиот придонес се намалуваат за половина. Сепак, на пензиската сметка се запишува целосната основица.

Често поставувани прашања

Може ли еднострано да побарам Altersteilzeit?

Не. Altersteilzeit се заснова на договор со работодавачот.

Дали пензијата се намалува ако користам Altersteilzeit?

Работодавачот продолжува да ги плаќа пензиските придонеси во претходниот износ, па ова право не се намалува.

Кој ја поднесува пријавата за Eingliederungsbeihilfe?

Поддршката ја добива работодавачот од AMS. Деталите ги усогласуваат работодавачот и AMS.

Кога може да се добива Arbeitslosengeld 52 недели?

Кога лицето е постаро од 50 години и во последните 15 години имало најмалку 468 недели работен однос со осигурување во случај на невработеност.

Практични чекори

1. Проверете ја вашата возраст, периодите на осигурено вработување и дали ги исполнувате условите за Altersteilzeit или подолг период на Arbeitslosengeld.
2. Разговарајте со работодавачот за можноста за Altersteilzeit, бидејќи оваа мерка не може да се побара еднострано.
3. Ако барате работа, информирајте го потенцијалниот работодавач дека може да постојат мерки како Eingliederungsbeihilfe.
4. За дополнителна обука, проверете ги условите за Qualifizierungsförderung für Beschäftigte и поднесете го барањето најдоцна една недела пред почетокот на курсот.
5. При губење на работата, навремено пријавете се во AMS и проверете дали имате право на Arbeitslosengeld, Notstandshilfe или Pensionsvorschuss.

Напомена: Овој текст е информативен и не претставува правен, даночен или пензиски совет. За конкретен случај обратете се кај AMS или кај соодветен стручен советник.

Извор: oesterreich.gv.at