Végkielégítés Ausztriában 2026: az Abfertigung neu rendszere

Në Austri, Abfertigung neu nuk është zakonisht një pagesë e vetme nga punëdhënësi në fund të marrëdhënies së punës. Bëhet fjalë për një kursim që grumbullohet çdo muaj në një fond të posaçëm. Më poshtë shpjegohet kush mbulohet nga sistemi, sa paguan punëdhënësi dhe kur mund ta përdorësh shumën.

Shkurt:

• Sistemi i ri i dëmshpërblimit (Abfertigung neu) zbatohet për marrëdhëniet e punës që kanë filluar më 1 janar 2003 ose më vonë.
• Punëdhënësi paguan 1,53 për qind të pagës mujore dhe të pagesave të veçanta (Sonderzahlungen). Muaji i parë është pa kontribut.
• Kursimi nuk humbet me asnjë mënyrë përfundimi të marrëdhënies së punës, as kur largohesh vetë.
• Zakonisht mund të disponosh paratë pas të paktën tre viteve kontributesh dhe vetëm në rastet e caktuara të përfundimit të punës.
• Zgjedhjen duhet ta njoftosh me shkrim te fondi brenda gjashtë muajve nga përfundimi i marrëdhënies së punës.

Kush mbulohet nga Abfertigung neu?

Nëse marrëdhënia jote e punës ka filluar më 1 janar 2003 ose më vonë, në përgjithësi zbatohet sistemi i ri. Rregullat përcaktohen nga Betriebliches Mitarbeiter- und Selbständigenvorsorgegesetz (BMSVG), ligji për sigurimin profesional të punonjësve dhe të vetëpunësuarve.

Edhe freie Dienstnehmer janë pjesë e sistemit që nga 1 janari, kur marrëdhënia e tyre është e siguruar detyrimisht sipas ASVG dhe zgjat më shumë se një muaj. Kjo vlen edhe për marrëdhëniet e lira të punës që ishin tashmë në fuqi më 31 dhjetor 2007.

Detyrimi për pagesë i takon çdo punëdhënësi, përfshirë ndërmarrjet e Bashkimit Evropian që veprojnë në Austri.

Si grumbullohet dëmshpërblimi?

Sistemi bazohet në kontribute. Punëdhënësi paguan kontribut mbi pagën (Entgelt) dhe mbi pagesat e veçanta (Sonderzahlungen).

• Shuma e kontributit: 1,53 për qind e pagës mujore dhe pagesave të veçanta.
• Fillimi: me fillimin e marrëdhënies së punës, por muaji i parë është pa kontribut.
• Mbledhja: bëhet nga sigurimi shëndetësor përgjegjës.
• Destinacioni: fondi i zgjedhur nga punëdhënësi.

Fondi quhet Betriebliche Vorsorgekasse (BV-Kasse). Në Austri funksionojnë tetë fonde të tilla dhe zakonisht punëdhënësi vendos me cilin fond lidh kontratë.

Kontribute mund të grumbullohen edhe gjatë disa periudhave të përcaktuara me ligj, kur marrëdhënia e punës vazhdon, por nuk paguhesh ose paguhesh më pak. Shembuj janë shërbimi ushtarak, shërbimi i trajnimit ose shërbimi civil, periudhat me të drejtë për Wochengeld ose Krankengeld, si dhe periudha kur paguhet Kinderbetreuungsgeld. Në këto raste, në fond paguan punëdhënësi ose Familienlastenausgleichsfonds.

Ndryshe nga sistemi i vjetër, ku shuma rritej në mënyrë të theksuar pas periudhave të caktuara, në sistemin e ri e drejta jote rritet vazhdimisht me kontributet.

Kur mund t’i marrësh paratë?

Duhet të plotësohen njëkohësisht dy kushte. Së pari, duhet të jenë grumbulluar të paktën tre vite kontributesh që nga kontributi i parë ose nga disponimi i fundit i shumës. Periudhat te punëdhënës të ndryshëm mblidhen së bashku.

Së dyti, marrëdhënia e punës duhet të përfundojë në një nga mënyrat e mëposhtme:

• pushim nga puna nga punëdhënësi (Kündigung);
• pushim i menjëhershëm i pajustifikuar ose pa faj nga ana jote (Entlassung);
• largim i parakohshëm me arsye të ligjshme (berechtigter vorzeitiger Austritt), përfshirë largimin për shkak të lindjes (Mutterschafts- oder Vaterschaftsaustritt);
• marrëveshje e përbashkët (einvernehmliche Auflösung);
• skadimi i kontratës me afat të caktuar (Zeitablauf);
• vdekja e punonjësit.

Në rast vdekjeje, bashkëshorti ose partneri i regjistruar, si dhe fëmijët për të cilët paguhet Familienbeihilfe, kanë gjithmonë të drejtë për pagesë. Kjo quhet Todfallsabfertigung.

Çfarë ndodh nëse largohesh vetë?

Nuk ke të drejtë të disponosh menjëherë shumën nëse jep dorëheqjen vetë, largohesh pa arsye të rëndësishme, pushohesh për fajin tënd ose nuk i ke plotësuar tre vitet e kontributeve. Përjashtim bën dorëheqja gjatë punës me kohë të pjesshme sipas MSchG ose VKG.

Megjithatë, paratë nuk humbasin. Ato mbeten në llogarinë pa kontribute në fondin e mëparshëm dhe vazhdojnë të investohen.

Rregullat janë më të favorshme kur del në pension. Nëse merr pension personal, për shembull pensionin e pleqërisë (Alterspension) ose pensionin e korridorit (Korridorpension), apo arrin moshën për pensionin e parakohshëm të pleqërisë ose pensionin e korridorit, mund të disponosh shumën edhe nëse marrëdhënia e punës ka përfunduar në mënyrë të pafavorshme ose nuk i ke tre vitet e kontributeve.

Çfarë mund të zgjedhësh?

Nëse ke të drejtë të disponosh shumën, ke katër mundësi:

1. pagesën e dëmshpërblimit;
2. vazhdimin e investimit në fondin e mëparshëm;
3. transferimin në fondin e punëdhënësit të ri;
4. transferimin në një institucion që ofron sigurim për pleqëri, për shembull në një fond pensioni (Pensionskasse).

Nëse nuk jep deklaratë, kursimi kalon në një llogari pa kontribute dhe fondi vazhdon ta investojë.

Shuma e investuar mbrohet nga Kapitalgarantie. Kur disponon paratë, duhet të marrësh të paktën shumën e paguar nga punëdhënësi. Procedura nuk ka kosto dhe nuk ekziston një formular zyrtar i detyrueshëm.

Si dhe deri kur duhet të deklarohesh?

Nuk duhet ta njoftosh punëdhënësin, por fondin përkatës (BV-Kasse). Brenda gjashtë muajve nga përfundimi i marrëdhënies së punës duhet të deklarosh me shkrim se çfarë dëshiron të bësh me shumën.

• Deklarata te fondi: brenda gjashtë muajve nga përfundimi i punës, me shkrim.
• Pagesa ose zbatimi i zgjedhjes: brenda pesë ditëve pune nga fundi i muajit të dytë kalendarik pas paraqitjes së kërkesës.

Pyetje të shpeshta

A zbritet kontributi nga paga ime?

Jo. Kontributin prej 1,53 për qind e paguan punëdhënësi. Ai mblidhet nga sigurimi shëndetësor dhe i dërgohet fondit.

A humbas paratë kur ndërroj vendin e punës?

Jo. Shuma e kursyer ruhet pavarësisht mënyrës së përfundimit të marrëdhënies së punës dhe kohëzgjatjes së saj.

Çfarë ndodh nëse nuk i them fondit çfarë dua?

Paratë kalojnë në një llogari pa kontribute dhe fondi vazhdon t’i investojë.

Sa fonde të dëmshpërblimit ka në Austri?

Në Austri ka tetë Betriebliche Vorsorgekassen. Zakonisht fondin e zgjedh punëdhënësi.

Hapat praktikë

1. Kontrollo datën e fillimit të marrëdhënies së punës dhe nëse mbulohesh nga Abfertigung neu.
2. Gjej emrin e BV-Kasse në dokumentet e pagës ose kërkoje te punëdhënësi.
3. Pas përfundimit të punës, verifiko nëse ke të paktën tre vite kontribute dhe nëse përfundimi i punës të jep të drejtë të disponosh shumën.
4. Brenda gjashtë muajve dërgo deklaratën me shkrim te fondi dhe zgjidh pagesën, transferimin ose vazhdimin e investimit.
5. Ruaj konfirmimin e dërgimit dhe dokumentet e fondit.

Ky informacion bazohet në burime publike dhe nuk zëvendëson këshillimin juridik ose profesional. Për një rast konkret, drejtohu te një këshilltar i së drejtës së punës ose te një profesionist përkatës. Burimi: usp.gv.at.