Odprawa w Austrii 2026: jak działa system Abfertigung neu?

W Austrii odprawa nie jest jednorazowym świadczeniem wypłacanym przez pracodawcę, lecz oszczędnością gromadzoną co miesiąc w specjalnej kasie. Poniżej wyjaśniamy, kogo obejmuje system Abfertigung neu, ile wynosi wpłata pracodawcy i kiedy można dysponować zgromadzonymi środkami.

Najważniejsze informacje

• System Abfertigung neu dotyczy stosunków pracy rozpoczętych 1 stycznia 2003 roku lub później.
• Pracodawca wpłaca 1,53% miesięcznego wynagrodzenia i dodatkowych świadczeń, a pierwszy miesiąc zatrudnienia jest zwolniony ze składki.
• Zgromadzone środki nie przepadają przy żadnym sposobie zakończenia zatrudnienia, także przy rezygnacji pracownika.
• Zasadniczo można nimi dysponować po co najmniej trzech latach wpłat i przy określonym sposobie zakończenia stosunku pracy.
• Decyzję należy przekazać kasie na piśmie w ciągu sześciu miesięcy od zakończenia zatrudnienia.

Kogo obejmuje Abfertigung neu?

Jeżeli stosunek pracy rozpoczął się 1 stycznia 2003 roku lub później, obowiązuje Cię nowy system odpraw. Regulują go przepisy ustawy o pracowniczym i samozatrudnionym zabezpieczeniu na przyszłość, czyli Betriebliches Mitarbeiter- und Selbständigenvorsorgegesetz (BMSVG).

Od 1 stycznia system obejmuje również osoby wykonujące pracę na podstawie freie Dienstnehmer. Dotyczy to tych umów o świadczenie usług, które podlegają obowiązkowemu ubezpieczeniu zgodnie z ASVG i trwają dłużej niż jeden miesiąc. System obejmuje także umowy freie Dienstnehmer, które obowiązywały już 31 grudnia 2007 roku.

Obowiązek wpłat spoczywa na każdym pracodawcy, w tym na przedsiębiorstwach unijnych działających w Austrii.

Jak gromadzona jest odprawa?

System opiera się na wpłatach. Pracodawca odprowadza składkę od miesięcznego wynagrodzenia (Entgelt) oraz ewentualnych dodatkowych świadczeń (Sonderzahlungen).

• Wysokość składki: 1,53% wynagrodzenia miesięcznego i dodatkowych świadczeń.
• Początek: od rozpoczęcia zatrudnienia, przy czym pierwszy miesiąc jest zwolniony ze składki.
• Pobór składki: właściwa kasa ubezpieczenia zdrowotnego.
• Miejsce wpłaty: kasa wybrana przez pracodawcę.

Odpowiednia instytucja nosi nazwę Betriebliche Vorsorgekasse (BV-Kasse), czyli kasa pracowniczego zabezpieczenia. W Austrii działa osiem takich kas. Zazwyczaj to pracodawca wybiera kasę, z którą zawiera umowę.

Środki są gromadzone także za niektóre okresy, w których stosunek pracy nadal trwa, ale wynagrodzenie nie jest wypłacane albo jest obniżone. Dotyczy to na przykład służby wojskowej, szkoleniowej lub cywilnej, okresów uprawniających do świadczenia z tytułu ochrony macierzyństwa (Wochengeld) albo zasiłku chorobowego (Krankengeld), a także okresu pobierania świadczenia na opiekę nad dzieckiem (Kinderbetreuungsgeld). W takich sytuacjach wpłatę do kasy finansuje pracodawca albo Familienlastenausgleichsfonds.

W przeciwieństwie do starego systemu, w którym kwota rosła skokowo, w systemie Abfertigung neu uprawnienie zwiększa się stopniowo.

Kiedy można wypłacić zgromadzone środki?

Co do zasady muszą być spełnione jednocześnie dwa warunki. Po pierwsze, od pierwszej wpłaty albo od ostatniej dyspozycji muszą upłynąć co najmniej trzy lata wpłat. Okresy zatrudnienia u różnych pracodawców sumują się.

Po drugie, stosunek pracy musi zakończyć się w jeden z następujących sposobów:

• wypowiedzenie przez pracodawcę (Kündigung),
• bezprawne albo niezawinione natychmiastowe zwolnienie (Entlassung),
• uzasadnione wcześniejsze odejście pracownika (berechtigter vorzeitiger Austritt), w tym odejście z powodu urodzenia dziecka (Mutterschafts- lub Vaterschaftsaustritt),
• rozwiązanie umowy za porozumieniem stron (einvernehmliche Auflösung),
• upływ okresu, na który zawarto umowę (Zeitablauf),
• śmierć pracownika.

W razie śmierci pracownika do wypłaty w ramach Todfallsabfertigung są zawsze uprawnieni małżonek albo zarejestrowany partner oraz dzieci, na które wypłacany jest zasiłek rodzinny (Familienbeihilfe).

Co dzieje się przy własnym wypowiedzeniu?

Prawo do dysponowania środkami co do zasady nie powstaje, gdy pracownik sam wypowiada umowę, odchodzi bez ważnego powodu, zostaje zwolniony z własnej winy albo nie ma jeszcze trzech lat wpłat. Wyjątkiem jest własne wypowiedzenie podczas pracy w niepełnym wymiarze na podstawie ustawy o ochronie macierzyństwa (MSchG) albo ustawy dotyczącej urlopu wychowawczego ojców (VKG).

Środki jednak nie przepadają. Pozostają na bezskładkowym rachunku odprawy w dotychczasowej kasie i nadal są inwestowane.

Zasady są korzystniejsze przy przejściu na emeryturę. Jeżeli pobierasz własną emeryturę, na przykład emeryturę ustawową (Alterspension) albo emeryturę pomostową (Korridorpension), lub osiągniesz wiek wymagany do wcześniejszej emerytury albo Korridorpension, możesz dysponować środkami. Dotyczy to także sytuacji, gdy stosunek pracy zakończył się w sposób, który zwykle nie daje prawa do wypłaty, albo nie został spełniony warunek trzech lat.

Jakie możliwości wyboru masz po zakończeniu pracy?

Jeżeli masz prawo do dyspozycji środkami, możesz:

1. zażądać wypłaty odprawy,
2. pozostawić środki w dotychczasowej kasie i kontynuować inwestowanie,
3. przenieść środki do kasy nowego pracodawcy,
4. przekazać je do instytucji zapewniającej świadczenie na starość, na przykład do kasy emerytalnej (Pensionskasse).

Jeżeli nie złożysz dyspozycji, oszczędności trafią na bezskładkowy rachunek odprawy, a kasa nadal będzie je inwestować.

Zainwestowana kwota jest chroniona gwarancją kapitału (Kapitalgarantie). W momencie składania dyspozycji otrzymasz co najmniej kwotę wpłaconą przez pracodawcę. Postępowanie jest bezpłatne i nie wymaga urzędowego formularza.

Jak i do kiedy złożyć dyspozycję?

Dyspozycję składa się nie pracodawcy, lecz właściwej kasie. Należy zrobić to na piśmie w ciągu sześciu miesięcy od zakończenia stosunku pracy.

• Przekazanie dyspozycji kasie: w ciągu 6 miesięcy od zakończenia zatrudnienia, na piśmie.
• Wypłata lub realizacja dyspozycji: w ciągu 5 dni roboczych od końca drugiego miesiąca kalendarzowego następującego po złożeniu wniosku.

Przykład: Stosunek pracy zakończył się 18 marca 2012 roku. Dyspozycję należało przekazać na piśmie najpóźniej 18 września 2012 roku. Jeżeli wniosek złożono 15 maja 2012 roku, kasa powinna zrealizować go najpóźniej 6 sierpnia 2012 roku, ponieważ 5 sierpnia przypadał w niedzielę.

Najczęstsze pytania

Czy składka na odprawę jest potrącana z wynagrodzenia?

Nie. Składkę w wysokości 1,53% opłaca pracodawca. Pobiera ją kasa ubezpieczenia zdrowotnego i przekazuje do właściwej kasy zabezpieczenia.

Czy stracę środki po zmianie pracy?

Nie. Zgromadzona kwota pozostaje zachowana niezależnie od sposobu zakończenia zatrudnienia i długości okresu pracy.

Co się stanie, jeśli nie poinformuję kasy o swojej decyzji?

Środki zostaną przeniesione na bezskładkowy rachunek odprawy, a kasa będzie nadal je inwestować.

Ile kas odpraw działa w Austrii?

W Austrii działa osiem kas. Zazwyczaj pracodawca wybiera tę, z którą zawiera umowę.

Praktyczne kroki

1. Sprawdź, czy Twoje zatrudnienie rozpoczęło się 1 stycznia 2003 roku lub później.
2. Ustal, która Betriebliche Vorsorgekasse (BV-Kasse) prowadzi Twój rachunek.
3. Sprawdź historię wpłat i to, czy masz co najmniej trzy lata wpłat, chyba że przechodzisz na emeryturę i przysługuje Ci wyjątek.
4. Po zakończeniu pracy wybierz wypłatę, pozostawienie środków, transfer do kasy nowego pracodawcy albo przekazanie do Pensionskasse.
5. Przekaż pisemną dyspozycję właściwej kasie w ciągu sześciu miesięcy od zakończenia zatrudnienia.

Artykuł opiera się na informacjach dostępnych w internecie i nie stanowi porady prawnej. W razie potrzeby skonsultuj się z adwokatem, doradcą prawnym, specjalistą prawa pracy lub doradcą ds. zatrudnienia.

Źródło: usp.gv.at