حمایت در برابر اخراج در دوران بارداری و پس از زایمان در اتریش؛ راهنمای ۲۰۲۶
در اتریش، کارکنان باردار و تازه‌زایمان‌کرده از حمایت گسترده‌ای در برابر پایان کار برخوردارند. طبق قانون حمایت از مادران (Mutterschutzgesetz، MSchG)، کارفرما فقط در شرایط بسیار محدودی می‌تواند رابطه کاری را خاتمه دهد.
این مقاله مدت حمایت، مهلت اعلام بارداری پس از دریافت Kündigung، وضعیت قراردادهای مدت‌دار و شرایط استعفا یا توافق دوطرفه را توضیح می‌دهد.
حمایت در برابر Kündigung برای چه مدتی برقرار است؟
Kündigungsschutz یعنی حمایت در برابر Kündigung کارفرما. در دوره‌های زیر، Kündigung کارفرما اصولاً معتبر نیست:
- دوران بارداری: در تمام مدت بارداری
- پس از زایمان: تا پایان چهار ماه پس از زایمان
- پس از سقط جنین: تا پایان چهار هفته پس از سقط
برای حمایت در دوران مرخصی والدین (Elternkarenz) و کار پاره‌وقت والدین (Elternteilzeit) مقررات جداگانه‌ای وجود دارد.
اگر بعد از Kündigung متوجه بارداری شوم چه کنم؟
اگر کارفرما Kündigung را اعلام کرده باشد، اما شما بعداً متوجه بارداری شوید، همچنان می‌توانید از حمایت قانونی استفاده کنید؛ مشروط بر اینکه بارداری را در مهلت مقرر به کارفرما اطلاع دهید.
- Kündigung شفاهی: اعلام بارداری ظرف پنج روز کاری از زمان اعلام Kündigung
- Kündigung کتبی: اعلام بارداری ظرف پنج روز کاری از زمان تحویل نامه
هم‌زمان با اعلام بارداری باید گواهی پزشکی مربوط به بارداری یا ظن بارداری را ارائه کنید. اگر موضوع، اثبات زایمان باشد، می‌توان از گواهی تولد کودک (Geburtsurkunde) استفاده کرد. در اعلام کتبی، تاریخ مهر پستی نامه ملاک است.
اعلام دیرهنگام فقط زمانی پذیرفته می‌شود که مانع موجهی وجود داشته باشد؛ برای مثال، هنگام دریافت Kündigung هنوز از بارداری خبر نداشته‌اید. در این حالت باید بلافاصله پس از برطرف‌شدن مانع، موضوع را اعلام کنید.
چه زمانی کارفرما می‌تواند در دوره حمایت Kündigung کند؟
در دوره حمایت، Kündigung فقط زمانی معتبر است که کارفرما از پیش موافقت دادگاه کار و امور اجتماعی (Arbeits- und Sozialgericht) را گرفته باشد. دادگاه می‌تواند در دو وضعیت موافقت کند:
- ادامه اشتغال به دلیل کاهش فعالیت یا تعطیلی یک واحد یا بخش‌هایی از شرکت، بدون واردشدن زیان ممکن نباشد؛
- کارمند زن پس از دریافت اطلاعات حقوقی در جلسه دادگاه، با Kündigung موافقت کند.
اگر شرکت به‌طور کامل و دائمی تعطیل شده باشد (Stilllegung des Betriebes)، موافقت دادگاه لازم نیست.
Entlassung فوری در دوره حمایت
برای اخراج فوری (Entlassung) در دوران بارداری، چهار ماه پس از زایمان و چهار هفته پس از سقط جنین نیز اصولاً موافقت دادگاه لازم است.
موافقت قبلی دادگاه برای نمونه در مواردی مانند تخلف سنگین و عمدی از وظایف، غیبت طولانی و بدون دلیل، بی‌وفایی، دریافت منفعت غیرمجاز از شخص ثالث، افشای اسرار تجاری یا راه‌اندازی کسب‌وکار جانبی بدون اجازه که به کارفرما آسیب بزند، لازم است.
موافقت بعدی دادگاه در مواردی مانند خشونت فیزیکی، توهین شدید یا برخی جرایم کیفری کافی است؛ از جمله جرم عمدی که مجازات آن بیش از یک سال حبس باشد یا جرمی که با هدف کسب منفعت انجام شده باشد. در چنین شرایطی Entlassung می‌تواند پیش از موافقت دادگاه اعلام شود، اما اگر دادگاه درخواست کارفرما را رد کند، اخراج بی‌اثر خواهد بود.
دادگاه هنگام بررسی برخی دلایل، وضعیت روحی استثنایی مادر یا زن باردار را نیز در نظر می‌گیرد.
قرارداد مدت‌دار در دوران بارداری
در قرارداد مدت‌دار، پایان رابطه کاری در اثر بارداری معمولاً به تعویق می‌افتد. این تعلیق از زمان اعلام بارداری تا آغاز دوره حمایت پیرامون زایمان (Schutzfrist) یا آغاز ممنوعیت دائمی فردی برای اشتغال ادامه دارد.
استثنا: قرارداد با وجود بارداری در موعد مقرر پایان می‌یابد اگر مدت آن را قانون تعیین کرده باشد یا دلیل عینی و موجهی برای مدت‌داربودن وجود داشته باشد. نمونه‌های این دلایل عبارت‌اند از:
- قرارداد به نفع خود کارمند زن منعقد شده باشد؛
- جایگزینی کارمند دیگری که موقتاً امکان کار ندارد؛
- هدف آموزشی یا کارآموزی؛
- کار فصلی؛
- دوره آزمایشی، در صورتی که احراز صلاحیت لازم به دوره‌ای طولانی‌تر از دوره آزمایشی قانونی یا مقرر در قرارداد جمعی نیاز داشته باشد.
توافق دوطرفه و استعفای شخصی
پایان رابطه کاری با توافق دوطرفه (einvernehmliche Auflösung) در دوره حمایت فقط به‌صورت کتبی معتبر است. برای کارمند زن زیر سن قانونی، علاوه بر آن، گواهی دریافت اطلاعات درباره حمایت در برابر Kündigung لازم است. این گواهی را Arbeits- und Sozialgericht یا اتاق کارمندان (Arbeiterkammer) صادر می‌کند.
اگر مادر پس از زایمان و در دوره حمایت به دلیل مادری خودش از کار خارج شود (Mutterschaftsaustritt)، حق دریافت مزایای پایان کار (Abfertigung) به نظام مربوط بستگی دارد.
Abfertigung ALT
- حداقل پنج سال رابطه کاری بدون وقفه لازم است؛ مدت Karenz در این سابقه محاسبه نمی‌شود.
- مبلغ قابل دریافت، نصف Abfertigung قانونی و حداکثر معادل سه ماه حقوق است.
- مبنای محاسبه، حقوق آخرین ماه کاری پیش از Karenz است.
Abfertigung NEU
- حداقل سه سال پرداخت حق بیمه یا واریز لازم است.
- کل مبلغ جمع‌شده همراه با سود در صندوق بازنشستگی شرکتی (Betriebliche Vorsorgekasse) قابل دریافت است.
- اگر سه سال پرداخت هنوز کامل نشده باشد، فقط پرداخت مبلغ به تعویق می‌افتد و موجودی جمع‌شده از بین نمی‌رود.
قواعد متفاوت در قراردادهای جمعی نیز باید بررسی شود. پس از پایان کار، در صورت جست‌وجوی شغل جدید، ثبت بیکاری نزد اداره خدمات اشتغال اتریش (AMS) می‌تواند مفید باشد.
پرسش‌های رایج
اگر هنوز بارداری‌ام را اعلام نکرده باشم، آیا می‌توانند Kündigung کنند؟
Kündigung ممکن است اعلام شود، اما اگر ظرف پنج روز کاری بارداری را همراه با گواهی پزشکی اطلاع دهید، حمایت قانونی اعمال می‌شود. اگر هنگام دریافت Kündigung هنوز از بارداری خبر نداشتید، باید پس از برطرف‌شدن مانع، موضوع را فوراً اعلام کنید.
پس از سقط جنین چه حمایتی وجود دارد؟
تا پایان چهار هفته پس از سقط جنین، در برابر Kündigung و Entlassung حمایت وجود دارد.
آیا قرارداد مدت‌دار می‌تواند در دوران بارداری پایان یابد؟
قاعده کلی این است که پایان قرارداد تا آغاز دوره حمایت به تعویق می‌افتد. استثنا زمانی است که مدت قرارداد بر اساس قانون یا دلیل عینی، مانند جایگزینی، کار فصلی یا آموزش تعیین شده باشد.
آیا در دوره حمایت می‌توان با توافق دوطرفه از کار خارج شد؟
بله، اما توافق باید کتبی باشد. برای افراد زیر سن قانونی، گواهی اطلاع‌رسانی درباره حمایت در برابر Kündigung نیز لازم است.
گام‌های عملی
- اگر Kündigung دریافت کردید، تاریخ اعلام شفاهی یا تحویل نامه را دقیق یادداشت کنید.
- در صورت بارداری، ظرف پنج روز کاری موضوع را به‌صورت قابل اثبات به کارفرما اطلاع دهید.
- گواهی پزشکی بارداری یا، در صورت نیاز، Geburtsurkunde را هم‌زمان ارائه کنید.
- هیچ توافق دوطرفه یا استعفایی را بدون بررسی متن و پیامدهای مالی آن امضا نکنید.
- برای بررسی Kündigung، Entlassung، قرارداد مدت‌دار یا Abfertigung با Arbeiterkammer، Arbeits- und Sozialgericht یا متخصص حقوق کار مشورت کنید.
توجه: این مطلب اطلاعات عمومی است و مشاوره حقوقی محسوب نمی‌شود. استفاده از آن بر عهده خود شماست. برای دریافت مشاوره تخصصی با وکیل، متخصص حقوقی، متخصص امور سلامت یا کارشناس حقوق کار و اشتغال مشورت کنید.
منبع: oesterreich.gv.at