Ochrona przed wypowiedzeniem w ciąży i po porodzie w Austrii w 2026 roku

W Austrii pracownice w ciąży i osoby, które niedawno urodziły dziecko, korzystają ze szczególnej ochrony prawa pracy. Pracodawca może rozwiązać z nimi stosunek pracy tylko pod rygorystycznymi warunkami. Zasady określa ustawa o ochronie macierzyństwa (Mutterschutzgesetz, MSchG).

Poniżej wyjaśniamy, jak długo trwa ochrona przed wypowiedzeniem (Kündigungsschutz), jakie terminy obowiązują po otrzymaniu wypowiedzenia oraz co dzieje się w przypadku umowy na czas określony lub dobrowolnego odejścia z pracy.

Komu i jak długo przysługuje ochrona przed wypowiedzeniem?

W okresie ochronnym wypowiedzenie dokonane przez pracodawcę co do zasady nie wywołuje skutków prawnych.

• Ciąża: przez cały okres ciąży.
• Po porodzie: do końca czwartego miesiąca po porodzie.
• Po poronieniu: do końca czwartego tygodnia po poronieniu.

Do ochrony przed wypowiedzeniem i zwolnieniem podczas urlopu rodzicielskiego (Elternkarenz) oraz pracy w niepełnym wymiarze dla rodziców (Elternteilzeit) stosuje się odrębne, szczegółowe przepisy.

Co zrobić, jeśli o ciąży dowiesz się po wypowiedzeniu?

Ochrona może obowiązywać również wtedy, gdy pracodawca wręczył lub ogłosił wypowiedzenie, ale w odpowiednim terminie poinformujesz go o ciąży.

• Wypowiedzenie ustne: ciążę należy zgłosić w ciągu pięciu dni roboczych od jego ogłoszenia.
• Wypowiedzenie pisemne: termin pięciu dni roboczych liczy się od doręczenia dokumentu.

Jednocześnie z przekazaniem informacji trzeba przedstawić zaświadczenie lekarskie potwierdzające ciążę lub jej podejrzenie. Po porodzie można potwierdzić ten fakt aktem urodzenia dziecka (Geburtsurkunde). W przypadku pisemnego zgłoszenia liczy się data stempla pocztowego na piśmie.

Spóźnione zgłoszenie może zostać uznane tylko wtedy, gdy istniała poważna przeszkoda, na przykład w chwili wypowiedzenia nie wiedziałaś o ciąży. Po ustaniu przeszkody informację trzeba przekazać niezwłocznie.

Kiedy pracodawca może jednak wypowiedzieć umowę?

W okresie ochronnym wypowiedzenie jest skuteczne co do zasady tylko wtedy, gdy pracodawca wcześniej uzyska zgodę sądu pracy i spraw socjalnych (Arbeits- und Sozialgericht).

Sąd może wyrazić zgodę w szczególności w dwóch sytuacjach:

• gdy z powodu ograniczenia działalności zakładu lub jego części albo zamknięcia części zakładu dalsze zatrudnienie nie jest możliwe bez szkody,
• gdy pracownica podczas rozprawy, po uzyskaniu informacji prawnej, zgodzi się na wypowiedzenie.

Jeżeli zakład został całkowicie i ostatecznie zamknięty (Stilllegung des Betriebes), zgoda sądu nie jest wymagana.

Zwolnienie ze skutkiem natychmiastowym w okresie ochronnym

Do natychmiastowego zwolnienia (Entlassung) w czasie ciąży, w ciągu czterech miesięcy po porodzie oraz w ciągu czterech tygodni po poronieniu również zasadniczo potrzebna jest zgoda sądu.

Uprzednia zgoda sądu może być wymagana między innymi w przypadku ciężkiego, zawinionego naruszenia obowiązków, takiego jak długotrwała nieusprawiedliwiona nieobecność, nielojalność, przyjęcie niedozwolonej korzyści od osoby trzeciej, ujawnienie tajemnicy przedsiębiorstwa albo prowadzenie niedozwolonej działalności ubocznej szkodzącej pracodawcy.

Zgoda następcza może wystarczyć w przypadku przemocy fizycznej, ciężkiego znieważenia oraz określonych przestępstw: umyślnego czynu zagrożonego karą pozbawienia wolności przekraczającą rok albo przestępstwa popełnionego w celu osiągnięcia korzyści majątkowej. W takich przypadkach pracodawca może ogłosić zwolnienie przed uzyskaniem zgody, ale pozostanie ono bezskuteczne, jeśli sąd oddali jego powództwo.

Przy ocenie niektórych przyczyn sąd bierze pod uwagę również szczególny stan psychiczny pracownicy lub kobiety w ciąży.

Umowa na czas określony a ciąża

W przypadku umowy na czas określony jej zakończenie z powodu upływu terminu zostaje zawieszone i przesunięte: od zgłoszenia ciąży do rozpoczęcia okresu ochronnego wokół porodu (Schutzfrist) albo do rozpoczęcia długotrwałego indywidualnego zakazu zatrudnienia.

Wyjątek: umowa może zakończyć się mimo ciąży, jeżeli czas jej trwania wynika z ustawy albo jest obiektywnie uzasadniony. Dotyczy to w szczególności umów zawartych:

• w interesie pracownicy,
• w celu zastępstwa innej osoby, która nie może wykonywać pracy,
• w celach szkoleniowych,
• przy pracy sezonowej,
• na próbę, jeżeli wymagane kwalifikacje uzasadniają okres próbny dłuższy niż przewidziany ustawą lub układem zbiorowym.

Porozumienie stron i dobrowolne odejście z pracy

Rozwiązanie umowy za porozumieniem stron (einvernehmliche Auflösung) w okresie ochronnym jest ważne wyłącznie w formie pisemnej.

W przypadku pracownicy niepełnoletniej dodatkowo potrzebne jest zaświadczenie potwierdzające, że została poinformowana o ochronie przed wypowiedzeniem. Dokument może wydać Arbeits- und Sozialgericht albo właściwa izba pracownicza (Arbeiterkammer).

Odejście z pracy po porodzie a odprawa

Jeżeli po porodzie, w okresie ochronnym, pracownica sama odchodzi z pracy z powodu macierzyństwa (Mutterschaftsaustritt), prawo do odprawy (Abfertigung) zależy od systemu.

• Abfertigung ALT: co najmniej pięć lat nieprzerwanego zatrudnienia, przy czym okres Elternkarenz nie jest wliczany. Można otrzymać połowę ustawowej odprawy, maksymalnie równowartość trzech miesięcznych pensji.
• Abfertigung NEU: co najmniej trzy lata opłacania składek. Wypłacana jest cała kwota zgromadzona w zakładowej kasie emerytalnej (Betriebliche Vorsorgekasse) wraz z odsetkami.

W systemie Abfertigung ALT podstawą obliczenia jest wynagrodzenie z ostatniego miesiąca pracy przed Elternkarenz. W systemie Abfertigung NEU brak trzech lat opłacania składek oznacza jedynie brak bieżącej wypłaty; zgromadzone środki pozostają zachowane. Należy również uwzględnić odmienne postanowienia układu zbiorowego.

Najczęstsze pytania

Czy pracodawca może wypowiedzieć umowę, jeśli jeszcze nie zgłosiłam ciąży?

Wypowiedzenie może zostać ogłoszone, ale jeśli w ciągu pięciu dni roboczych przekażesz informację o ciąży wraz z zaświadczeniem lekarskim, ochrona może nadal mieć zastosowanie. Jeśli w chwili wypowiedzenia nie wiedziałaś o ciąży, zgłoś ją natychmiast po ustaniu przeszkody.

Co dzieje się po poronieniu?

Do końca czwartego tygodnia po poronieniu przysługuje ochrona przed wypowiedzeniem i zwolnieniem.

Czy umowa na czas określony może zakończyć się podczas ciąży?

Zasadniczo jej zakończenie zostaje przesunięte do początku okresu ochronnego. Wyjątkiem jest termin wynikający z ustawy albo obiektywnie uzasadniony, na przykład umowa na zastępstwo, praca sezonowa lub szkolenie.

Czy można rozwiązać umowę za porozumieniem stron w okresie ochronnym?

Tak, ale porozumienie musi zostać zawarte na piśmie. W przypadku osoby niepełnoletniej dodatkowo wymagane jest zaświadczenie o poinformowaniu jej o ochronie przed wypowiedzeniem.

Praktyczne kroki

1. Zachowaj wypowiedzenie, kopertę oraz wszelką korespondencję z pracodawcą.
2. Jeśli dowiesz się o ciąży po wypowiedzeniu, poinformuj pracodawcę w ciągu pięciu dni roboczych i dołącz zaświadczenie lekarskie.
3. Przekazuj ważne informacje pisemnie i zachowaj dowód doręczenia; przy wysyłce pocztą istotna jest data stempla pocztowego.
4. Sprawdź, czy Twoja umowa jest zawarta na czas określony oraz czy zachodzi jeden z wyjątków dotyczących jej wygaśnięcia.
5. Przed podpisaniem porozumienia stron skonsultuj jego treść z Arbeiterkammer lub specjalistą prawa pracy.
6. W sprawach wymagających oceny prawnej skontaktuj się z Arbeits- und Sozialgericht, Arbeiterkammer albo prawnikiem.

Uwaga: Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej, pracowniczej ani medycznej. W razie wątpliwości skorzystaj z pomocy odpowiedniego specjalisty.

Źródło: oesterreich.gv.at