Avusturya’da sağlık sigortası: ÖGK, BVAEB ve SVS

Avusturya’da sağlık sigortası kurumunu genellikle siz seçmezsiniz; hangi kuruma bağlı olduğunuzu yaptığınız iş belirler. Üç ana kurum farklı çalışan ve meslek gruplarını kapsar. Bu yazıda hangi kurumun kimlerden sorumlu olduğunu, zorunlu sigortanın ne zaman başladığını ve hangi sağlık hizmetlerinden yararlanabileceğinizi bulabilirsiniz.

Kısaca

• Sağlık sigortası üç ana kurum tarafından yürütülür: ÖGK, BVAEB ve SVS.
• Sigorta zorunludur (Pflichtversicherung) ve yasal şartlar oluştuğunda, bunu bilseniz de bilmeseniz de otomatik olarak başlar.
• Düşük ücretli çalışma sınırı (Geringfügigkeitsgrenze) 2026’da aylık 551,10 avrodur. Bu sınırın altında zorunlu sağlık sigortası bulunmaz.
• Hastanede tedavi, hastalık parası ve bazı diş hizmetleri gibi belirli hizmetler için yasal hakkınız vardır.

Hangi sigorta kurumu kime bağlı?

Zorunlu sigorta, öncelikle fiilen yaptığınız gelir getirici faaliyete bağlıdır. Bu nedenle işinizin niteliği, hangi yasanın ve hangi kurumun sizin için geçerli olduğunu belirler.

• ÖGK (Österreichische Gesundheitskasse): Çalışanlar, serbest hizmet sözleşmesiyle çalışanlar (freie Dienstnehmer), çıraklar ve evde üretim yapanlar. Temel yasa ASVG’dir.
• BVAEB (Versicherungsanstalt öffentlich Bediensteter, Eisenbahnen und Bergbau): Kamu görevlileri, demiryolu ve maden işletmesi çalışanları ile siyasi görev sahipleri. Temel yasa B-KUVG’dir.
• SVS (Sozialversicherungsanstalt der Selbständigen): Girişimciler, “yeni serbest çalışanlar” (neue Selbständige) ve tarımsal işletme yöneticileri. İlgili yasalar GSVG, BSVG ve FSVG’dir.

Sosyal sigortanın üç dalı vardır: sağlık, kaza ve emeklilik sigortası. Üçünün de zorunlu olduğu duruma tam sigorta (Vollversicherung), en fazla ikisinin bulunduğu duruma ise kısmi sigorta (Teilversicherung) denir.

ÖGK: çalışanlar ve diğer gruplar

Genel Sosyal Sigorta Yasası (ASVG) kapsamındaki sağlık sigortalıları arasında şunlar bulunur:

• Çalışanlar (Dienstnehmer) ve serbest hizmet sözleşmesiyle çalışanlar,
• Çıraklar (Lehrlinge),
• Avusturya’da bulundukları sürece ASVG kapsamında emekli aylığı alanlar,
• Çocuk bakım parası (Kinderbetreuungsgeld) alanlar,
• İşsizlik sigortası kapsamındaki parasal yardımlardan yararlananlar.

BVAEB: kamu hizmeti, demiryolu ve madencilik

B-KUVG kapsamındaki sağlık ve kaza sigortalılarına örnek olarak şunlar verilebilir:

• Federal devletin, eyaletlerin ve belediyelerin kamu hukuku kapsamındaki çalışanları,
• Hizmet ilişkisi 1 Ocak 1999’dan itibaren başlayan federal sözleşmeli çalışanlar (Vertragsbedienstete),
• Hizmet ilişkisi 1 Ocak 2001’den itibaren başlayan eyalet ve belediye sözleşmeli çalışanları,
• Kamuya açık demiryollarının çalışanları ve maden işletmelerinde (knappschaftliche Betriebe) çalışanlar,
• Parlamento üyeleri ve hükümet üyeleri.

Önceki kamu hukuku kapsamındaki hizmet ilişkileri nedeniyle emekli aylığı alanlar da bu gruba dahil olabilir.

SVS: girişimciler, serbest meslek sahipleri ve çiftçiler

GSVG kapsamında sağlık ve emeklilik sigortalısı olanlar arasında şunlar yer alır:

• Ekonomi Odası’na (Wirtschaftskammer, WKO) üye olan ticari faaliyet sahipleri. Ticari izin (Gewerbeberechtigung) sahibi olmak aynı zamanda oda üyeliği anlamına gelir.
• Bir OG şirketinin ortakları ve bir KG şirketinin sınırsız sorumlu ortakları,
• Şirket oda üyesiyse, bir GmbH şirketinin ortak-yöneticisi,
• Sigorta sınırının üzerinde gelir elde eden “yeni serbest çalışan” (neue Selbständige).

Tarımsal işletme yöneticileri, işletmenin birim değeri (Einheitswert) 1.500 avroya ulaşıyor veya bunu aşıyorsa BSVG kapsamında zorunlu sigortalıdır. Kaza sigortası açısından sınır 150 avrodur.

Zorunlu sigorta ne zaman başlar?

Yasal şartlar yerine getirildiğinde sigorta başlar. Örneğin bir çalışan olarak düşük ücretli çalışma sınırının üzerinde ücret almaya başladığınızda zorunlu sigorta doğar. Sigortanın başlayıp başlamamasında bunu bilmeniz veya istemeniz belirleyici değildir.

• 2026 düşük ücretli çalışma sınırı: aylık 551,10 avro
• Prim matrahı üst sınırı (Höchstbeitragsgrundlage): aylık 6.930 avro

Ücretiniz sınırın altında kalıyorsa yalnızca kaza sigortanız bulunur. Bu durumda isteğe bağlı sağlık ve emeklilik sigortası yaptırabilirsiniz.

Sigorta hangi hizmetleri karşılar?

Sigorta kurumu, bir hizmet gerekli ve amaca uygun olduğu sürece masrafları karşılar; ancak kapsam gerekli ölçüyü aşamaz. Katılım payı (Selbstbehalt) veya masraflara katkı uygulanabilir. Pahalı muayene ve ilaçlar için başhekim onayı (chefärztliche Bewilligung) gerekebilir.

İlaçlar renk kodlarıyla sınıflandırılır. Yeşil ilaçlar serbestçe reçete edilebilir. Sarı ilaçlar ise yalnızca özel şartlarla veya başhekim onayıyla karşılanabilir.

Yasal olarak talep edilebilen hizmetler

• Hasta tedavisi ve hastanede bakım,
• Hastalık parası (Krankengeld), rehabilitasyon parası ve uzun süreli hastalık sonrası işe yeniden uyum parası,
• Doğum ve annelik parası (Wochengeld),
• Diş teli, diş tedavisi ve diş protezi,
• Gözlük ve ortopedik tabanlık gibi tıbbi yardımcı araçlar,
• Ulaşım ve nakil masrafları.

Kaplıca veya tedavi kürü (Kur) gibi isteğe bağlı hizmetler için yasal bir hak bulunmaz.

Doktorda sigortalılığınızı e-card ile kanıtlarsınız.

Sık sorulan sorular

Sigorta kurumumu seçebilir miyim?

Hayır. Zorunlu sigorta, fiilen yaptığınız gelir getirici faaliyete bağlıdır. Bu nedenle hangi kuruma bağlı olduğunuzu işiniz belirler.

Kurum yasal olarak karşılanması gereken bir hizmeti reddederse ne yapabilirim?

Yazılı bir karar (Bescheid) talep edebilirsiniz. Tarih ve imza içeren, reddedilen hizmeti belirttiğiniz serbest biçimli bir mektup yeterlidir. Kurumun gerekçesini bildirmek için iki haftası vardır. Bu karara karşı iş ve sosyal davalara bakan mahkemede ücretsiz dava açabilirsiniz. Viyana’da yetkili mahkeme Arbeits- und Sozialgericht Wien’dir.

Her sigorta kurumunun müşteri hizmetlerine başvurabilir miyim?

Evet. Allspartenservice adı verilen hizmet sayesinde sosyal sigortanın en yakın müşteri hizmetleri birimine her türlü konuda başvurabilirsiniz.

Gençler için ücretsiz sağlık taraması var mı?

Evet. 15 ile 17 yaş arasındaki sigortalılar, 18. doğum günlerine kadar yılda bir kez ücretsiz gençlik sağlık muayenesine (Jugendlichenuntersuchung) davet edilir. Bu uygulama ÖGK, SVS ve BVAEB sigortalıları için geçerlidir.

Pratik adımlar

1. Çalışma veya işletme durumunuzu belirleyin ve buna göre ÖGK, BVAEB ya da SVS’ye bağlı olup olmadığınızı kontrol edin.
2. Çalışan olarak aylık gelirinizin 2026’daki 551,10 avroluk Geringfügigkeitsgrenze sınırını aşıp aşmadığını kontrol edin.
3. Sigortalılığınızı doktorda e-card ile kanıtlayın ve gerekiyorsa başhekim onayını önceden sorun.
4. Bir hizmet reddedilirse yazılı Bescheid isteyin; kararın gerekçesini kontrol ederek süresi içinde hukuki yollara başvurun.
5. Güncel prim ve sigorta durumunuzu doğrudan bağlı olduğunuz sosyal sigorta kurumunun müşteri hizmetlerinden teyit edin.

Not: Bu yazı internet üzerinde bulunan kaynaklara dayanır ve hukuki, tıbbi veya kişisel danışmanlık niteliği taşımaz. Bireysel durumunuz için yetkili bir hukuk, sosyal sigorta, çalışma hukuku veya sağlık uzmanına başvurun.

Kaynak: oesterreich.gv.at