Avusturya’da 2026’da rehabilitasyon, çalışma ve engellilik

Hastalık, kaza veya kalıcı sağlık kaybı nedeniyle çalışmaya ara vermek zorunda kaldığınızda Avusturya’da çeşitli destekler bulunur. Krankengeld, rehabilitasyon, işe kademeli dönüş, mesleki yeniden eğitim ve Behindertenpass için temel bilgileri aşağıda bulabilirsiniz. Belirtilen tutarlar 2026 yılına aittir.

Kimin rehabilitasyon masraflarını karşıladığı

Sağlık kaybının nedenine göre sorumlu sigorta kurumu değişir:

• İş kazası veya meslek hastalığı: AUVA (Allgemeine Unfallversicherungsanstalt), rehabilitasyonun tüm unsurlarından sorumludur. Tıbbi tedavi, ilaçlar ve tekerlekli sandalye veya protez gibi tıbbi yardımcı araçlar ücretsiz sağlanır.
• Hastalık sonrası: Krankenversicherung, tedavinin sonucunu korumaya yönelik tamamlayıcı rehabilitasyon hizmetleri sunabilir.
• Çalışma gücünün kaybedilmesi riski: Pensionsversicherung devreye girebilir. Temel ilke, emeklilik yerine rehabilitasyondur: Rehabilitation statt Pension.

Krankengeld ve serbest çalışanlara yönelik destek

Çalışanlar için Krankengeld, işverenin ücret ödemesi sona erdiğinde (Entgeltfortzahlung) ödenir. Serbest çalışanlar (Selbstständige) ise işletme kişisel çalışmalarına bağlıysa ve düzenli olarak 25’ten az çalışan istihdam ediyorsa Unterstützungsleistung alabilir.

• Krankengeld: 4. günden itibaren ödenir; son kazancın yüzde 50’sidir. 43. günden itibaren oran yüzde 60’a çıkar. Normalde 26 hafta, önceden yeterli sigortalılık varsa 52 hafta, istisnai olarak 78 hafta ödenebilir.
• Unterstützungsleistung: 43. günden itibaren, geriye dönük olarak 4. güne kadar ödenir. 2026 tutarı günlük 40,04 avrodur ve aynı hastalık için en fazla 20 hafta alınabilir.

52 haftalık hak için hastalıktan önceki 12 ay içinde en az 6 aylık sigortalılık gerekir. 78 haftaya kadar uzatma kararı, en geç 40. ile 44. haftalar arasında yapılacak başhekim değerlendirmesine göre verilir.

Uzun süreli hastalık sonrası işe dönüş

En az altı hafta süren iş göremezlikten sonra Wiedereingliederungsteilzeit adı verilen kademeli kısmi çalışma düzenlemesi yapılabilir. Düzenlemenin yazılı olması, fit2work danışmanlığından geçmesi ve Krankenversicherung başhekimlik hizmeti tarafından onaylanması gerekir.

• Haftalık çalışma süresi yüzde 25 ila 50 arasında azaltılır.
• Süre 1 ila 6 aydır; tıbbi gerekçeyle toplam 9 aya kadar uzatılabilir.
• Bu dönemde Wiedereingliederungsgeld ödenir. Tutar, artırılmış Krankengeld üzerinden ve çalışma süresindeki azalmaya göre hesaplanır.

Örneğin çalışma süresi yarıya indirilirse artırılmış Krankengeld’in yüzde 50’si, yüzde 75 oranında çalışılırsa yüzde 25’i ödenir. Bu sırada yeniden hastalanırsanız Krankengeld yerine aynı ödeme devam eder.

Rehabilitasyon ödemesi ve mesleki yeniden eğitim

1 Ocak 1964’ten sonra doğan ve 2014 reformu sırasında 50 yaşından küçük olan kişiler için belirli süreli malullük emekliliği yerine farklı rehabilitasyon ve yeniden eğitim çözümleri uygulanır. Kişi sağlık nedeniyle en az altı ay boyunca mesleğini yapamıyorsa önce tıbbi rehabilitasyon, ardından AMS tarafından mesleki yeniden eğitim değerlendirilebilir.

• Umschulungsgeld: İşsizlik ödeneğine yüzde 22 eklenmesiyle hesaplanır. Yeniden eğitim, önceki eğitim seviyesine uygun, sağlık durumunun izin verdiği ve iş imkânı sunan bir alanda, kişiyle birlikte seçilir.
• Rehabilitationsgeld: Emeklilik başvurusu reddedilmiş, ancak en az altı aylık geçici iş göremezlik tespit edilmişse ve yeniden eğitim uygun veya beklenebilir değilse ödenebilir. Tutar Krankengeld düzeyindedir; 43. günden itibaren artırılmış oran uygulanır. Ödeme, en az yalnız yaşayan kişiler için geçerli Ausgleichszulage düzeyindedir.

Malullük başvurusu, Rehabilitationsgeld değerlendirmesini de otomatik olarak içerir. Rehabilitasyona katılım reddedilirse ödeme bu süre için kesilebilir.

Kaza sigortası kapsamındaki mesleki rehabilitasyon sırasında AUVA, en az önceki gelirin yüzde 60’ı tutarında Übergangsgeld öder.

Engellilik durumunda çalışma imkânları

• İş arama: AMS’nin özel hizmetleri, SMS Jugendcoaching programı, NEBA ağı ve Arbeitsassistenz destek sağlayabilir. 1 Ocak 2024’ten bu yana 25 yaşına kadar olan kişiler için otomatik olarak iş göremezlik tespiti yapılmaz.
• Integrative Betriebe: Çalışma kapasitesi sağlıklı bir çalışanın en az yarısına ulaşan kişiler için uygundur. Tam sigorta ve toplu sözleşmeye göre ücret sağlanır. Ayrıca 25’ten fazla meslek alanında çıraklık eğitimi bulunur.
• Beschäftigungstherapie: Ücret yerine harçlık ödenir. Bu ödeme, örneğin aile yardımını etkilemez. Başvuru için resmî bir form gerekmeksizin ilçe makamına veya Magistrat’a başvurulabilir.

Behindertenpass ve sağlık giderleri

Behindertenpass, fotoğraflı bir engelli kimliğidir. En az yüzde 50 engellilik derecesi olan ve Avusturya’da ikamet eden kişiler, başvuruyu SMS’nin eyalet makamına yapabilir. Kimlik doğrudan nakit ödeme sağlamaz; ancak çeşitli indirimler sunar. Engellilik derecesi yüzde 70’ten itibaren ÖBB biletlerinde yüzde 50 indirim uygulanır.

Başvurunun reddedilmesi halinde altı hafta içinde itiraz edilebilir.

• Rezeptgebühr: 2026’da paket başına 7,55 avro.
• Yardımcı araç katkı payı (ASVG, B-KUVG): yüzde 10; en az 46,20 avro.
• Yardımcı araç katkı payı (GSVG, BSVG): genellikle yüzde 20; en az 46,20 avro.

15 yaşından küçük çocuklar, artırılmış aile yardımı alan kişiler ve Rezeptgebühr muafiyeti bulunan kişiler gibi bazı gruplardan katkı payı alınmaz.

Engellilik nedeniyle ayrımcılık

Resmî engellilik belgesi gerekli mi?

Hayır. Ayrımcılıktan korunmak için engelliliğin resmî olarak tespit edilmiş olması şart değildir. Ancak dezavantajlı muamele ile engellilik arasında doğrudan bir bağlantı bulunmalıdır.

Nereden ücretsiz yardım alınabilir?

Behindertenanwältin’den ücretsiz destek alabilirsiniz. 0800/80 80 16 numaralı telefon her gün 09.00-12.00 saatleri arasında kullanılabilir.

Yardımcı köpek için destek var mı?

Engellilik derecesi en az yüzde 50 olan kişilere, köpeğin çalışabilmek için gerekli olması halinde SMS destek sağlayabilir. Çalışmayan kişiler destek fonundan en fazla 6.000 avro alabilir. Bu destek için yasal bir hak bulunmaz.

Rehabilitasyon ödemesi alırken sigortalı olunur mu?

Evet. Rehabilitasyon ödemesi alan kişi Krankenversicherung ve Pensionsversicherung kapsamında kısmen sigortalıdır.

Pratik olarak ne yapmalısınız?

1. Çalışamama durumunuzu doktor raporuyla belgeleyin ve işverenin ücret ödeme süresinin ne zaman sona ereceğini öğrenin.
2. Çalışan, serbest çalışan veya kaza mağduru olmanıza göre Krankenversicherung, SVS, AUVA ya da Pensionsversicherung ile iletişime geçin.
3. Uzun süreli hastalık sonrası işe dönmek istiyorsanız fit2work danışmanlığı ve Wiedereingliederungsteilzeit şartlarını görüşün.
4. Mesleğinizi en az altı ay yapamayacağınız öngörülüyorsa AMS ile Umschulungsgeld ve yeniden eğitim seçeneklerini değerlendirin.
5. En az yüzde 50 engellilik dereceniz varsa Behindertenpass için SMS’nin eyalet makamına başvurun.
6. Ayrımcılığa uğradığınızı düşünüyorsanız Behindertenanwältin’e 0800/80 80 16 numarasından ücretsiz ulaşın.

Not: Bu bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki, tıbbi veya sosyal danışmanlığın yerine geçmez. Güncel ve kişisel durumunuza uygun bilgi için ilgili sigorta kurumu, AMS, AUVA, SMS veya uzman bir danışmanla görüşün.

Kaynak: oesterreich.gv.at