Avusturya’da 13. ve 14. maaş: Sonderzahlungen nasıl işler?

Avusturya’da birçok çalışan, normal aylık ücretine ek olarak yılda iki özel ödeme alır. Günlük dilde 13. ve 14. maaş denilen bu ödemelerin resmî adı Sonderzahlungen yani özel ödemelerdir. Ancak bu ödemeler herkese otomatik olarak kanunen tanınmaz; hak kazanma koşulları ve miktar ilgili düzenlemelere göre belirlenir.

Sonderzahlungen nedir?

Sonderzahlung, normal ücretin (laufende Bezüge) yanında ve normal aylık ya da işçilerde haftalık ödeme düzeninden farklı aralıklarla verilen özel bir ücret unsurudur. Vergi hukukunda bu ödemeler sonstige Bezüge, yani diğer ödemeler olarak adlandırılır.

En bilinen iki Sonderzahlung şunlardır:

• Tatil parası: Urlaubszuschuss, Urlaubsgeld veya Urlaubsbeihilfe
• Noel parası: Weihnachtsremuneration veya Weihnachtsgeld

Tatil parası genellikle 13. maaş, Noel parası ise 14. maaş olarak adlandırılır.

Bunların dışında Gewinnanteile (kâr payları), Bilanzgeld (bilanço ödemesi), Jubiläumsgeld (kıdem yıldönümü ödemesi), Inventurgeld (envanter ödemesi), olağanüstü ikramiye, Abfertigung (kıdem veya işten ayrılma tazminatı) ve emeklilere yapılan özel ödemeler de Sonderzahlungen kapsamına girebilir. Ancak prim, komisyon (Provisionen) veya Bilanzgeld için otomatik olarak Sonderzahlung hakkı olduğu sonucu çıkarılamaz. Her ödeme için farklı koşullar geçerli olabilir.

13. ve 14. maaşa kimler hak kazanır?

Avusturya’da 13. ve 14. maaşı genel olarak zorunlu kılan bir yasa yoktur. Hak, aşağıdaki belgelerden biriyle düzenlenebilir:

1. Kollektivvertrag: ilgili sektöre uygulanan toplu iş sözleşmesi
2. Betriebsvereinbarung: işyeri anlaşması
3. Arbeitsvertrag: bireysel iş sözleşmesi

Öncelikle hangi Kollektivvertrag kapsamına girdiğinizi kontrol etmelisiniz. Uygulanabilir bir toplu iş sözleşmesi yoksa, konu iş sözleşmesinde düzenlenmiş olabilir. Aynı belgelerde ödemenin miktarı ve ne zaman yapılacağı da belirtilir.

Ödeme miktarı ne kadardır?

13. ve 14. maaş için herkes açısından geçerli tek bir tutar yoktur. Miktar; Kollektivvertrag, Betriebsvereinbarung veya Arbeitsvertrag tarafından belirlendiği için sektöre ve işyerine göre önemli ölçüde değişebilir.

Tatil ve Noel parasının hesaplanmasında genellikle aylık ücret veya maaş esas alınır. Düzenli yapılan fazla mesailer ile primlerin hesaba katılıp katılmayacağı ise ilgili Kollektivvertrag’da düzenlenmeli veya ayrıca kararlaştırılmalıdır.

Özel ödemeler ne zaman yapılır?

Tek bir yasal ödeme tarihi yoktur. Tarih, Kollektivvertrag veya Arbeitsvertrag tarafından belirlenir. Uygulamada sık görülen dönemler şöyledir:

• Urlaubszuschuss / Urlaubsgeld: genellikle haziran veya temmuz ayında
• Weihnachtsremuneration / Weihnachtsgeld: genellikle kasım veya aralık ayında

13. ve 14. maaş nasıl vergilendirilir?

Sonderzahlungen, normal ücretlerden farklı şekilde vergilendirilir ve bu durum çalışan açısından daha avantajlı olabilir.

• Jahressechstel: İki ortalama aylık ücrete kadar olan bölüm için belirlenmiş indirimli ücret vergisi oranları uygulanır.
• Freigrenze: İlk 620 Euro yüzde 0 oranında vergilendirilir.
• Bagatellgrenze: Jahressechstel tutarı en fazla 2.100 Euro ise indirimli vergi de kesilmez.

Yıl içinde başka bir Sonderzahlung ödenir ve bunun sonucunda Jahressechstel 2.100 Euro sınırını aşarsa, daha önce ödenmiş Sonderzahlungen da vergilendirilebilir hale gelir.

Sosyal sigorta bakımından ise bir avantaj yoktur: Sonderzahlungen sosyal sigorta primlerine tabidir.

Önemli: Yukarıdaki vergi tutarları en son 25 Mayıs 2022’de güncellenmiştir. 2026 için geçerli tutarlar ayrıca kontrol edilmelidir.

Yıl içinde işe başlanır veya işten ayrılırsanız ne olur?

13. ve 14. maaş hakkı çalışma yılıyla bağlantılıdır. Yıl içinde işe başlayan veya işten ayrılan kişi, Sonderzahlung’ın çalışma süresiyle orantılı (aliquot) bölümünü alır.

Tam ödeme, iş ilişkisinin takvim yılının veya ilgili iş yılının tamamında devam etmesi halinde söz konusu olur. Geri hesaplama hükümleri (Rückverrechnungsklauseln) Kollektivvertrag tarafından düzenlenebilir. Kollektivvertrag bu konuda bir hüküm içermiyorsa, Sonderzahlung iş ilişkisinin sürdüğü süreyle orantılı olarak ödenmelidir.

Sık sorulan sorular

İşveren 13. ve 14. maaşı ödemek zorunda mı?

Yasa bunu genel olarak zorunlu kılmaz. Ödeme, geçerli Kollektivvertrag, Betriebsvereinbarung veya Arbeitsvertrag’da yer alıyorsa zorunludur.

13. ve 14. maaş hangileridir?

Urlaubszuschuss veya Urlaubsgeld 13. maaş; Weihnachtsremuneration veya Weihnachtsgeld ise 14. maaş olarak bilinir. İkisi birlikte Sonderzahlungen kapsamındadır.

13. ve 14. maaş vergiden tamamen muaf mı?

Hayır. İlk 620 Euro yüzde 0 oranında vergilendirilir; kalan bölüm için indirimli oranlar uygulanır. Jahressechstel en fazla 2.100 Euro ise vergi kesintisi yapılmayabilir. Buna rağmen sosyal sigorta primi alınır.

İşten çıkarılırsam Sonderzahlung alabilir miyim?

Kollektivvertrag farklı bir düzenleme içermiyorsa, iş ilişkisinin sürdüğü süreyle orantılı bölüm ödenir.

Uygulamada atılacak adımlar

1. İş sözleşmenizde hangi Kollektivvertrag kapsamına girdiğinizi kontrol edin.
2. Urlaubszuschuss ve Weihnachtsremuneration için hak, miktar ve ödeme tarihlerini inceleyin.
3. Varsa Betriebsvereinbarung’ı veya işyerindeki ilgili düzenlemeyi isteyin.
4. Yıl içinde işe başladıysanız ya da ayrıldıysanız, ödemenin aliquot olarak hesaplanıp hesaplanmadığını kontrol edin.
5. Maaş bordrosunda Sonderzahlung, vergi ve sosyal sigorta kesintilerini inceleyin.
6. Bir uyuşmazlık varsa sözleşme ve bordrolarla birlikte iş hukuku veya çalışma hayatı konusunda uzman bir danışmana başvurun.

Bu bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve danışmanlık yerine geçmez. Güncel vergi tutarlarını ve sizin için geçerli kuralları ilgili Kollektivvertrag, işveren veya uzman bir danışman üzerinden doğrulayın.