Paga e 13-të dhe e 14-të në Austri: si funksionojnë pagesat speciale?
Në Austri, përveç pagës mujore, shumë punonjës marrin dy pagesa speciale gjatë vitit, të njohura në përdorimin e përditshëm si paga e 13-të dhe e 14-të. Këto pagesa nuk janë automatike: nëse përfitohen, sa janë dhe kur paguhen përcaktohet nga rregulla të tjera, jo nga një detyrim i përgjithshëm ligjor. Më poshtë shpjegohet si funksionon sistemi në vitin 2026.
Çfarë janë pagesat speciale (Sonderzahlungen)?
Sonderzahlungen janë një formë e veçantë e shpërblimit nga puna. Ato paguhen në intervale më të gjata, përveç pagesave të rregullta (laufende Bezüge), dhe në aspektin tatimor quhen edhe “pagesa të tjera” (sonstige Bezüge).
Dy format më të njohura janë:
- pagesa e pushimeve (Urlaubsgeld, Urlaubszuschuss ose Urlaubsbeihilfe),
- pagesa e Krishtlindjeve (Weihnachtsgeld ose Weihnachtsremuneration).
Pagesa e pushimeve njihet zakonisht si paga e 13-të, ndërsa pagesa e Krishtlindjeve si paga e 14-të.
Si Sonderzahlungen mund të konsiderohen edhe pjesëmarrja në fitim (Gewinnanteile), pagesa e bilancit (Bilanzgeld), pagesa për përvjetor (Jubiläumsgeld), pagesa e inventarit (Inventurgeld), shpërblimet e jashtëzakonshme, dëmshpërblimi i largimit nga puna (Abfertigung) dhe pagesat speciale për pensionistët. Për bonuset, komisionet (Provisionen) dhe Bilanzgeld nuk mund të supozohet automatikisht se janë Sonderzahlungen; për secilën pagesë duhen plotësuar kushte të veçanta.
Kush ka të drejtë për pagën e 13-të dhe të 14-të?
Në Austri nuk ka një ligj të përgjithshëm që detyron çdo punëdhënës të paguajë pagën e 13-të dhe të 14-të. E drejta mund të përcaktohet në një nga këto dokumente:
- marrëveshja kolektive (Kollektivvertrag) për sektorin përkatës,
- marrëveshja e ndërmarrjes (Betriebsvereinbarung),
- kontrata individuale e punës (Arbeitsvertrag).
Së pari kontrolloni Kollektivvertrag-in që zbatohet për vendin tuaj të punës. Nëse nuk ka një marrëveshje kolektive të zbatueshme, çështja mund të rregullohet në kontratën e punës. Të njëjtat dokumente përcaktojnë edhe shumën dhe afatin e pagesës.
Sa është shuma?
Nuk ekziston një shumë e njëjtë për të gjithë. Shuma mund të ndryshojë sipas sektorit dhe punëdhënësit, sepse përcaktohet nga Kollektivvertrag, Betriebsvereinbarung ose Arbeitsvertrag.
Zakonisht, Urlaubszuschuss dhe Weihnachtsremuneration llogariten duke u nisur nga paga ose rroga mujore. Nëse orët shtesë të kryera rregullisht dhe bonuset përfshihen në llogaritje, kjo duhet të përcaktohet në Kollektivvertrag ose në një marrëveshje të veçantë.
Kur paguhen?
Edhe data e pagesës përcaktohet nga Kollektivvertrag ose Arbeitsvertrag. Në praktikë përdoren shpesh këto periudha:
- Urlaubszuschuss / Urlaubsgeld: zakonisht në qershor ose korrik;
- Weihnachtsremuneration / Weihnachtsgeld: zakonisht në nëntor ose dhjetor.
Si tatohen pagesat speciale?
Pagesat speciale tatohen ndryshe nga paga e rregullt, zakonisht në mënyrë më të favorshme për punonjësin. Rregullat e përmendura janë këto:
- Jahressechstel: deri në shumën e dy pagesave mesatare mujore zbatohet një normë e përcaktuar tatimore e favorshme;
- Freigrenze: 620 eurot e para tatohen me 0%;
- Bagatellgrenze: nëse Jahressechstel është maksimumi 2.100 euro, nuk mbahet as tatimi i favorshëm.
Nëse gjatë vitit paguhet një Sonderzahlung tjetër dhe për shkak të saj Jahressechstel kalon 2.100 euro, edhe pagesat speciale të marra më parë mund të bëhen të tatueshme.
Nga ana e sigurimeve shoqërore nuk ka këtë lehtësim: Sonderzahlungen janë subjekt i kontributeve të sigurimeve shoqërore.
Kujdes: shumat e përmendura për tatimin janë përditësuar për herë të fundit më 25 maj 2022. Vlerat aktuale për vitin 2026 duhet të kontrollohen veçmas.
Çfarë ndodh nëse filloni ose largoheni gjatë vitit?
E drejta për pagesat speciale lidhet me vitin e punës. Nëse filloni punë ose largoheni gjatë vitit, zakonisht ju takon vetëm pjesa proporcionale (aliquot).
Pagesa e plotë merret vetëm kur marrëdhënia e punës ka zgjatur gjatë gjithë vitit kalendarik ose vitit të biznesit. Kthimet ose zbritjet e mundshme të pagesave (Rückverrechnungsklauseln) rregullohen nga Kollektivvertrag. Nëse marrëveshja kolektive nuk ka rregull për këtë çështje, pagesa duhet të bëhet në përpjesëtim me kohëzgjatjen e marrëdhënies së punës.
Pyetje të shpeshta
A është punëdhënësi i detyruar të paguajë pagën e 13-të dhe të 14-të?
Jo nga ligji në përgjithësi. Pagesa është e detyrueshme kur parashikohet nga Kollektivvertrag, Betriebsvereinbarung ose Arbeitsvertrag.
Cila është paga e 13-të dhe cila e 14-të?
Urlaubszuschuss është zakonisht paga e 13-të, ndërsa Weihnachtsremuneration është paga e 14-të. Të dyja së bashku bëjnë pjesë në Sonderzahlungen.
A janë të patatueshme?
Jo plotësisht. 620 eurot e para tatohen me 0%, ndërsa pjesa tjetër mund të tatohet me normë të favorshme. Kur Jahressechstel është maksimumi 2.100 euro, nuk mbahet tatim i favorshëm. Kontributet e sigurimeve shoqërore megjithatë paguhen.
A përfitohet pagesa speciale nëse punëdhënësi e ndërpret marrëdhënien e punës?
Nëse Kollektivvertrag nuk parashikon ndryshe, zakonisht përfitohet pjesa proporcionale me kohëzgjatjen e marrëdhënies së punës.
Hapat praktikë
- Gjeni Kollektivvertrag-in që zbatohet për sektorin dhe vendin tuaj të punës.
- Kontrolloni në Arbeitsvertrag ose Betriebsvereinbarung nëse përmenden Urlaubszuschuss dhe Weihnachtsremuneration.
- Verifikoni shumën, datën e pagesës dhe mënyrën e llogaritjes së orëve shtesë ose bonuseve.
- Nëse keni filluar ose keni përfunduar punën gjatë vitit, kontrolloni nëse pagesa është llogaritur në mënyrë aliquot.
- Shikoni fletëpagesën dhe kontrolloni veçmas tatimin dhe kontributet e sigurimeve shoqërore. Për vlerat tatimore të vitit 2026, kërkoni informacion të përditësuar nga një këshilltar tatimor ose institucion kompetent.
Ky informacion nuk zëvendëson këshillimin juridik ose tatimor. Në rast paqartësie, drejtohuni te një ekspert i së drejtës së punës, këshilltar tatimor ose institucion kompetent.