Të drejtat e pacientit dhe Patientenverfügung në Austri në vitin 2026

Në Austri, të drejtat e pacientit mbrohen me ligj dhe vlejnë jo vetëm në spitale, por edhe në farmaci dhe te mjeku i familjes. Nëse dëshironi të përcaktoni paraprakisht se cilat trajtime mjekësore refuzoni në rast se më vonë nuk jeni në gjendje të merrni vendime, mund të hartoni një deklaratë paraprake të pacientit, të quajtur Patientenverfügung.

Shkurtimisht:

• Të drejtat e pacientit përmblidhen në Patientencharta.
• Për një verbindliche Patientenverfügung kërkohet informim i plotë mjekësor dhe hartimi i dokumentit para një profesionisti të autorizuar.
• Një verbindliche Patientenverfügung është e vlefshme për 8 vjet, përveçse kur përcaktohet një afat më i shkurtër.
• Dokumenti mund të revokohet personalisht në çdo kohë.
• Në çdo land funksionon një Patientenanwaltschaft, e cila ka detyrim ruajtjen e konfidencialitetit.

Cilat janë të drejtat tuaja si pacient në Austri?

Të drejtat e pacientit vlejnë në marrëdhëniet me institucionet dhe profesionistët shëndetësorë. Këtu përfshihen, ndër të tjera, spitalet, ambulancat, qendrat e rehabilitimit, shërbimet e urgjencës, farmacitë, ordinancat private, infermierët, mamitë dhe fizioterapistët.

• E drejta për trajtim dhe kujdes: pavarësisht moshës, gjinisë, prejardhjes, pasurisë, fesë ose llojit dhe shkakut të sëmundjes, trajtimi duhet të jetë në përputhje me njohuritë shkencore dhe me qetësimin më të mirë të mundshëm të dhimbjeve.
• Respektimi i dinjitetit: mbrojtja e privatësisë dhe sferës intime, kujdesi fetar gjatë qëndrimit në spital, mbrojtja e të dhënave shëndetësore, pranimi ose refuzimi i vizitorëve, caktimi i një personi të besuar dhe një vdekje me dinjitet.
• Vetëvendosja: duhet të merrni paraprakisht informacion për mundësitë e ekzaminimit dhe trajtimit, si dhe për rreziqet dhe pasojat e tyre. Trajtimi mund të kryhet vetëm me pëlqimin tuaj, përveç rastit kur nuk mund të kontaktoheni dhe vonesa do të sillte rrezik.
• Informimi dhe dokumentacioni: duhet të informoheni paraprakisht për kostot. Keni të drejtë të shihni dokumentacionin mjekësor, për shembull radiografitë, dhe të kërkoni kopje pa dhënë arsye. Në rrethana të caktuara, koston e kopjeve duhet ta paguani ju.

Te fëmijët, informacioni duhet t’i përshtatet nivelit të zhvillimit të tyre. Deri në moshën 10 vjeç, gjatë qëndrimit në spital duhet të mundësohet pranimi i një personi shoqërues. Nëse kjo nuk është e mundur, duhet të sigurohet e drejta për vizita të gjera.

Çfarë është Patientenverfügung?

Patientenverfügung është një deklaratë me shkrim në të cilën refuzoni paraprakisht një trajtim mjekësor, për shembull ndërhyrje që zgjasin jetën. Ajo hyn në fuqi nëse në momentin kur nevojitet trajtimi nuk jeni në gjendje të merrni vendime, për shembull sepse jeni pa ndjenja.

Patientenverfügung nuk është testament, sepse nuk rregullon çështje pas vdekjes.

Krahas saj ekzistojnë edhe deklarata të tjera paraprake, si Vorsorgevollmacht dhe kundërshtimi ndaj dhurimit të organeve, Widerspruch gegen eine Organspende.

Verbindliche apo jo detyruese Patientenverfügung?

Patientenverfügungs-Gesetz (PatVG) dallon dy forma:

Verbindliche Patientenverfügung

• Mjeku zakonisht duhet ta respektojë.
• Kërkohet informim i plotë mjekësor.
• Duhet të hartohet me shkrim dhe me datë para një profesionisti të autorizuar.
• Është e vlefshme për 8 vjet, ose për një periudhë më të shkurtër nëse këtë e përcaktoni ju.

Patientenverfügung jo detyruese

• Nuk e detyron mjekun, por duhet të merret parasysh gjatë përcaktimit të vullnetit tuaj.
• Nuk ka kërkesa të veçanta formale.

Në versionin detyrues, trajtimet që refuzoni duhet të përshkruhen konkretisht ose të dalin qartë nga i gjithë teksti. Gjithashtu, duhet të kuptohet se i keni vlerësuar saktë pasojat e deklaratës.

Si hartohet një verbindliche Patientenverfügung?

1. Informimi mjekësor: merrni një shpjegim të plotë për përmbajtjen dhe pasojat e Patientenverfügung për trajtimin.
2. Hartimi me shkrim dhe me datë para njërit prej profesionistëve ose institucioneve të mëposhtme:

• avokatit, ÖRAK;
• noterit, ÖNK;
• një punonjësi me njohuri juridike të Patientenvertretung;
• një punonjësi me njohuri juridike të një Erwachsenenschutzverein.

Me kërkesë, deklarata mund të regjistrohet në Patientenverfügungsregister të dhomës austriake të noterëve ose të avokatëve austriakë. Spitalet austriake në të gjithë vendin mund t’i konsultojnë këto regjistra. Regjistri noterial funksionon në bashkëpunim me Kryqin e Kuq austriak.

Sa gjatë është e vlefshme dhe kur humbet efektin?

Një verbindliche Patientenverfügung është e vlefshme për 8 vjet, përveçse kur keni përcaktuar një afat më të shkurtër. Pas kësaj duhet të konfirmohet përsëri dhe kërkohet sërish informim mjekësor. Ndryshimi ose plotësimi i dokumentit llogaritet si rinovim, ndaj afati prej 8 vjetësh fillon përsëri. Nëse deklarata është e regjistruar, personi para të cilit bëhet rinovimi duhet ta shënojë edhe në regjistër.

Nëse nuk mund ta rinovoni për shkak të paaftësisë për të marrë vendime, ajo mbetet detyruese edhe pas skadimit të afatit.

Dokumenti e humbet efektin nëse:

• nuk është hartuar lirisht ose seriozisht;
• përmbajtja e tij nuk lejohet nga e drejta penale;
• njohuritë mjekësore kanë ndryshuar në mënyrë thelbësore në krahasim me përmbajtjen e deklaratës.

Ku të drejtoheni nëse shkelen të drejtat tuaja?

Në çdo land funksionon një Patientenanwaltschaft. Këto janë institucione ombudsmani që mbrojnë të drejtat e pacientëve në raport me spitalet. Në shumicën e landeve, kompetenca shtrihet edhe te mjekët me ordinancë private dhe shtëpitë e kujdesit. Disa spitale kanë zyrën e tyre të ankesave, ndërsa edhe disa institucione të sigurimit shëndetësor merren me ankesa.

Kontakte të ausgewählten Patientenanwaltschaft

• Vjenë: Wiener Pflege-, Patientinnen- und Patientenanwaltschaft – +43 1 5871204
• Austria e Poshtme: Patienten- und Pflegeanwaltschaft – +43 2742 900 515 575
• Burgenland: Patienten- und Behindertenanwaltschaft – +43 57 600 21 53
• Austria e Epërme: Patienten- und Pflegevertretung – +43 732 772 014 2 15
• Styria: PatientInnen- und Pflegeombudsschaft – +43 316 877 3350

Nëse keni pësuar dëm në një spital publik ose jofitimprurës, në raste të caktuara mund të merrni kompensim nga Patientenentschädigungsfonds. Procedura zhvillohet nga Patientenanwaltschaft dhe është pa pagesë.

Pyetje të shpeshta

A mund ta revokoj Patientenverfügung?

Po. Mund ta revokoni në çdo kohë, por vetëm ju vetë dhe personalisht.

A mund të përcaktoj funeralin në Patientenverfügung?

Trupi i të ndjerit nuk është pjesë e trashëgimisë dhe për funeralin vendosin të afërmit e ngushtë. Mund të shprehni dëshira për fundin e jetës, por ato nuk duhet të bien ndesh me rregullat e së drejtës publike. Për dhurimin e trupit mund t’i drejtoheni universiteteve mjekësore në Vjenë, Graz ose Innsbruck. Është e këshillueshme të informoni të afërmit ose mjekun e familjes.

A mund të kërkoj kopje të dokumentacionit tim mjekësor?

Po, pa dhënë arsye. Megjithatë, në rrethana të caktuara duhet të paguani koston.

A kanë detyrim konfidencialiteti punonjësit e Patientenanwaltschaft?

Po. Punonjësit e Patientenanwaltschaft janë të detyruar të ruajnë konfidencialitetin.

Hapat praktikë

1. Mendoni dhe shënoni trajtimet mjekësore që dëshironi të refuzoni në rast se nuk mund të vendosni vetë.
2. Kërkoni informim të plotë nga një mjek për trajtimet dhe pasojat e Patientenverfügung.
3. Nëse dëshironi një dokument detyrues, hartojeni me shkrim dhe me datë para një avokati, noteri, punonjësi kompetent të Patientenvertretung ose të Erwachsenenschutzverein.
4. Konsideroni regjistrimin e saj në Patientenverfügungsregister.
5. Kontrolloni afatin e vlefshmërisë dhe rinovojeni pas 8 vjetësh, nëse është e nevojshme.
6. Mbani një kopje të dokumentit dhe informoni personat e besuar, të afërmit ose mjekun e familjes se ku ndodhet.
7. Nëse mendoni se të drejtat tuaja janë shkelur, kontaktoni Patientenanwaltschaft të landit tuaj.

Shënim: Ky informacion është përgatitur mbi bazën e burimeve të disponueshme në internet dhe nuk zëvendëson këshillimin juridik ose mjekësor. Për këshillë profesionale, drejtojuni një avokati, noteri, profesionisti shëndetësor ose institucioni përkatës.

Burimi: oesterreich.gv.at