Avusturya’da öğrenci işi, yaz işi ve staj (Ferialjob, Ferialpraxis)

Avusturya’da yaz işi ve mesleki staj aynı hukuki statüye sahip değildir. Gerçek bir stajyer, yaz çalışanı veya gönüllü stajyer olmanıza göre ücret ve sigorta kuralları değişir. Aşağıda 2026 için temel bilgileri bulabilirsiniz.

Kapatılmış eğitim yükümlülüğü ve yaz işi için yaş sınırı

Yaz işi (Ferialjob) yapabilmek için iki koşulun karşılanması gerekir:

• 15 yaşını doldurmuş olmak,
• zorunlu genel eğitimi (allgemeine Schulpflicht) tamamlamış olmak.

Zorunlu eğitim, dokuzuncu okul kademesinin (neunte Schulstufe) tamamlanmasıyla ve yaz tatilinin (Hauptferien) ilk günüyle sona erer. Bu kurallar Avusturya’da bulunan tüm Avrupa Birliği vatandaşları için geçerlidir.

Önemli: Bir kişi dokuzuncu okul kademesinden sonraki yaz tatilinden önce 15 yaşına girerse, Kinder- und Jugendlichen-Beschäftigungsgesetz (KJBG) uyarınca tatil başlayana kadar çocuk sayılır. Genç statüsüne ancak tatilin başlamasıyla geçer ve yaz işine de bu tarihten itibaren başlayabilir.

15 yaşından küçükler hangi durumlarda çalışabilir?

15 yaşından küçük olup zorunlu eğitimini tamamlayan kişiler yalnızca belirli biçimlerde çalıştırılabilir:

1. Çıraklık ilişkisi (Lehrverhältnis),
2. Okul yılı içinde kaçırılan öğrenim içeriğini tamamlamaya yönelik özel staj,
3. Schulorganisationsgesetz kapsamında yapılan zorunlu staj,
4. Kısmi mesleki yeterlilik (Teilqualifizierung) veya uzatılmış çıraklık süresi (verlängerte Lehre).

Bu durumlarda, gençlere ilişkin KJBG kuralları uygulanır. Kanun bakımından bu kişiler yine çocuk sayılır.

Staj, yaz işi ve gönüllü staj arasındaki fark

• Gerçek mesleki stajyer (echter Ferialpraktikant): Ücret veya ayni yardım almaz; yalnızca kaza sigortası kapsamındadır.
• Yaz çalışanı (Ferialangestellte, Ferialarbeiter): Toplu iş sözleşmesine (Kollektivvertrag) göre ücret alır. Gelir, düşük tutarlı çalışma sınırını (Geringfügigkeitsgrenze) aşarsa tam sigorta kapsamına girer.
• Gönüllü stajyer (Volontär): Ücret veya harçlık alamaz; kaza sigortası kapsamındadır.

Tam sigorta; hastalık, kaza, emeklilik ve işsizlik sigortalarını kapsar.

Hangi staj “gerçek” mesleki staj sayılır?

Gerçek mesleki stajyer, müfredat veya eğitim düzeni tarafından öngörülen ya da eğitim kapsamında olağan olan bir stajı karşılıksız yapan öğrenci veya üniversite öğrencisidir. Genellikle şu özelliklere sahiptir:

• Belirli bir eğitim alanında öğrenci olduğunu kanıtlar ve şirkette buna uygun faaliyet yürütür.
• Staj, eğitimin öğrenme amaçlarına hizmet eder ve süresi eğitim kurallarına göre belirlenir.
• Kişisel olarak çalışma zorunluluğu, talimatlara uyma veya denetime tabi olma söz konusu değildir; kişi şirketin organizasyonuna dâhil olmaz.
• Odak noktası iş performansı değil, öğrenmedir.

Bu tür staj yalnızca yaz aylarında değil, yıl boyunca yapılabilir. Öğrencilere yönelik yasal sigorta kapsamında kaza sigortası geçerlidir; işveren primi ve sosyal sigorta bildirimi gerekmez.

Dikkat: Stajyer gerçekte çalışan gibi, kişisel ve ekonomik bağımlılık içinde çalışıyorsa veya aldığı harçlık nedeniyle ücret vergisine tabi bir gelir elde ediyorsa sosyal sigortaya bildirilmesi gerekir.

Staj için ödeme yapılıp yapılmayacağı genellikle stajyer ile işveren arasındaki anlaşmaya bağlıdır. Ancak Kollektivvertrag açıkça bir ücret öngörüyorsa bu kural uygulanır.

Otel ve konaklama-yeme içme sektöründeki özel kural

Otel ve konaklama-yeme içme sektöründe (Hotel- und Gastgewerbe) staj her zaman bir iş ilişkisi oluşturur. Zorunlu stajlarda gönüllü stajyer modeli kullanılamaz. Stajyere en az toplu iş sözleşmesinde belirtilen ücret ödenmeli ve kişi işçi veya çalışan olarak bordroya dâhil edilmelidir.

Gönüllü stajyer (Volontär) kimdir?

Volontär, teorik olarak edindiği bilgileri bir şirkette geliştiren ve uygulayan; çalışma zorunluluğu ile ücret hakkı bulunmayan kişidir. Belirli bir göreve bağlı değildir ve bu ilişki öncelikle stajyerin yararınadır.

Herhangi bir ücret ödenirse artık iş ilişkisi söz konusu olur. Gerçek gönüllü stajyerin doğrudan Allgemeine Unfallversicherungsanstalt’a (AUVA) bildirilmesi gerekir.

Yaz işi veya staj nerede aranır?

• Okulda: Öğretmenler uygun iş veya staj ilanlarını biliyor olabilir.
• AMS’de: Arbeitsmarktservice (AMS), gençlere yönelik iş arama koçluğu da sunar.
• İş portallarında: LOGO Jobbörse, akzente Jugendinfo Salzburg, FFG staj platformu, StudentJob ve praktikum.info gibi platformlar kullanılabilir.
• European Youth Portal’da: İş, staj ve uluslararası pozisyonlar aranabilir.

Başvuru için Avusturya formatında, Almanca hazırlanmış bir özgeçmiş kullanmak faydalıdır.

Sık sorulan sorular

Zorunlu mesleki staj için ücret ödenir mi?

Gerçek stajyer kural olarak ücret almaz. Ödeme yapılıp yapılmayacağı genellikle anlaşmaya bağlıdır; ancak Kollektivvertrag farklı bir düzenleme getiriyorsa bu düzenleme geçerlidir. Hotel- und Gastgewerbe sektöründe en az toplu iş sözleşmesindeki ücret ödenir.

Staj yalnızca yaz aylarında mı yapılabilir?

Hayır. Mesleki staj yıl boyunca yapılabilir.

Yaz işi sırasında sigortalı olur muyum?

Yaz çalışanı olarak geliriniz Geringfügigkeitsgrenze sınırını aşıyorsa tam sigorta kapsamına girersiniz. Gerçek stajyerler ve gönüllü stajyerler ise kaza sigortası kapsamındadır.

Uygulamada atılacak adımlar

1. 15 yaşınızı doldurup doldurmadığınızı ve allgemeine Schulpflicht yükümlülüğünüzü tamamlayıp tamamlamadığınızı kontrol edin.
2. Başvuracağınız pozisyonun Ferialjob, echter Ferialpraktikum veya Volontariat olarak tanımlanıp tanımlanmadığını yazılı şekilde sorun.
3. Ücret, çalışma koşulları, sigorta ve uygulanacak Kollektivvertrag hakkında işverenden bilgi alın.
4. Hotel- und Gastgewerbe sektöründe stajın iş ilişkisi ve ücretli çalışma olarak düzenlendiğini özellikle kontrol edin.
5. Almanca özgeçmiş hazırlayarak okul, AMS ve uygun iş portallarına başvurun.
6. Fiilî çalışma koşulları sözleşmedeki tanımdan farklıysa sosyal sigorta ve ücret haklarınızı yetkili bir uzmana danışarak kontrol edin.

Not: Bu bilgiler genel niteliktedir ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için iş hukuku veya çalışma mevzuatı alanında uzman bir danışmana başvurun.

Kaynak: oesterreich.gv.at