Praca uczniowska, wakacyjna i praktyki w Austrii (Ferialjob, Ferialpraxis)

W Austrii praca wakacyjna i praktyka zawodowa nie są tym samym. W zależności od tego, czy jesteś prawdziwym praktykantem, pracownikiem wakacyjnym czy wolontariuszem, obowiązują inne zasady dotyczące wynagrodzenia i ubezpieczenia.

Od jakiego wieku można pracować w wakacje w Austrii?

Aby podjąć pracę wakacyjną (Ferialjob), trzeba spełnić dwa warunki:

• mieć ukończone 15 lat,
• zakończyć obowiązek szkolny (allgemeine Schulpflicht).

Obowiązek szkolny kończy się po ukończeniu dziewiątej klasy (neunte Schulstufe), wraz z pierwszym dniem głównych wakacji (Hauptferien). Zasady te dotyczą wszystkich obywateli Unii Europejskiej przebywających w Austrii.

Ważny szczegół: jeżeli ktoś kończy dziewiątą klasę, ale przed rozpoczęciem wakacji nie ukończył jeszcze 15 lat, zgodnie z ustawą o zatrudnianiu dzieci i młodzieży (Kinder- und Jugendlichen-Beschäftigungsgesetz, KJBG) nadal jest traktowany jako dziecko. Status osoby młodocianej uzyskuje dopiero z początkiem wakacji i dopiero od tego momentu może podjąć pracę wakacyjną.

Co obowiązuje osoby poniżej 15. roku życia?

Osoba poniżej 15 lat, która zakończyła już obowiązek szkolny, może być zatrudniona wyłącznie w następujących formach:

1. nauka zawodu (Lehrverhältnis),
2. szczególna praktyka służąca uzupełnieniu materiału, którego nie zrealizowano w trakcie roku szkolnego,
3. obowiązkowa praktyka na warunkach określonych w ustawie o organizacji szkolnictwa (Schulorganisationsgesetz),
4. częściowe kwalifikowanie zawodowe (Teilqualifizierung) lub przedłużony okres nauki zawodu (verlängerte Lehre).

W takich przypadkach stosuje się przepisy KJBG dotyczące młodocianych, chociaż zgodnie z ustawą osoby te są nadal uznawane za dzieci.

Praktyka, praca wakacyjna i wolontariat – najważniejsze różnice

W Austrii rozróżnia się trzy podstawowe sytuacje:

• Prawdziwy praktykant zawodowy (echter Ferialpraktikant): nie otrzymuje pieniędzy ani świadczeń rzeczowych. Obejmuje go wyłącznie ubezpieczenie wypadkowe.
• Pracownik wakacyjny (Ferialangestellte, Ferialarbeiter): otrzymuje wynagrodzenie zgodne z układem zbiorowym (Kollektivvertrag). Pełne ubezpieczenie obowiązuje, jeżeli dochód przekracza granicę drobnego zatrudnienia (Geringfügigkeitsgrenze).
• Wolontariusz-praktykant (Volontär): nie otrzymuje wynagrodzenia ani kieszonkowego. Obejmuje go ubezpieczenie wypadkowe.

Pełne ubezpieczenie obejmuje ubezpieczenie zdrowotne, wypadkowe, emerytalne i na wypadek bezrobocia.

Kiedy praktyka jest „prawdziwą” praktyką?

Prawdziwym praktykantem zawodowym jest uczeń lub student, który odbywa praktykę przewidzianą albo zwyczajowo stosowaną w programie nauczania lub toku studiów i robi to bez wynagrodzenia. Typowe cechy takiej praktyki to:

• praktykant może potwierdzić, że kształci się w określonym kierunku i wykonuje w firmie zadania odpowiadające temu kierunkowi,
• praktyka służy celom edukacyjnym i ma czas trwania zgodny z zasadami kształcenia,
• praktykant nie ma osobistego obowiązku wykonywania pracy, nie podlega poleceniom ani kontroli i nie jest włączony w strukturę organizacyjną firmy,
• najważniejsza jest nauka, a nie wydajność pracy.

Taką praktykę można odbywać nie tylko latem, lecz przez cały rok. Ubezpieczenie wypadkowe obowiązuje w ramach ustawowego ubezpieczenia uczniów i studentów, bez składek pracodawcy i zgłoszenia do ubezpieczenia społecznego.

Uwaga: jeżeli praktykant faktycznie pracuje jak pracownik, pozostaje w osobistej i ekonomicznej zależności od firmy albo otrzymuje kieszonkowe podlegające opodatkowaniu jako dochód z pracy, musi zostać zgłoszony do ubezpieczenia społecznego.

To, czy za praktykę przysługuje wynagrodzenie, zazwyczaj zależy od porozumienia między praktykantem a pracodawcą, chyba że układ zbiorowy (Kollektivvertrag) wyraźnie stanowi inaczej.

Szczególne zasady w hotelarstwie i gastronomii

W hotelarstwie i gastronomii (Hotel- und Gastgewerbe) praktyka zawsze tworzy stosunek pracy. W przypadku obowiązkowej praktyki nie można zastosować formy wolontariatu. Praktykantowi przysługuje co najmniej wynagrodzenie określone w układzie zbiorowym i musi on być rozliczany jako pracownik fizyczny albo umysłowy.

Kim jest wolontariusz-praktykant (Volontär)?

Volontär to osoba, która przede wszystkim poszerza i wykorzystuje w firmie wiedzę zdobytą w teorii, bez obowiązku wykonywania pracy i bez wynagrodzenia. Nie jest przypisana do konkretnego zadania, a sytuacja ma służyć przede wszystkim jej samej.

Jeżeli Volontär otrzymuje jakiekolwiek wynagrodzenie, powstaje stosunek pracy. Prawdziwego wolontariusza-praktykanta należy zgłosić bezpośrednio do Allgemeine Unfallversicherungsanstalt (AUVA), czyli instytucji ubezpieczenia wypadkowego.

Gdzie szukać pracy wakacyjnej lub praktyki?

• W szkole: nauczyciele mogą znać wolne miejsca lub polecić konkretne firmy.
• W AMS: austriacki urząd pracy oferuje także coaching związany z poszukiwaniem pracy, przeznaczony specjalnie dla młodych osób.
• Na portalach z ofertami: między innymi LOGO Jobbörse, akzente Jugendinfo Salzburg, giełda praktyk FFG, StudentJob i praktikum.info.
• Na Europejskim Portalu Młodzieżowym: można znaleźć informacje o pracy, praktykach i ofertach międzynarodowych.

Do aplikowania przyda się przejrzyste CV w austriackim formacie, najlepiej w języku niemieckim.

Najczęstsze pytania

Czy za obowiązkową praktykę zawodową przysługuje wynagrodzenie?

Prawdziwy praktykant nie otrzymuje wynagrodzenia. Ewentualna zapłata jest zazwyczaj kwestią porozumienia, chyba że układ zbiorowy stanowi inaczej. W hotelarstwie i gastronomii przysługuje co najmniej wynagrodzenie określone w układzie zbiorowym.

Czy praktykę można odbywać wyłącznie latem?

Nie. Praktykę zawodową można odbywać przez cały rok.

Czy podczas pracy wakacyjnej jestem ubezpieczony?

Jako pracownik wakacyjny podlegasz pełnemu ubezpieczeniu, jeżeli dochód przekracza granicę drobnego zatrudnienia (Geringfügigkeitsgrenze). Prawdziwy praktykant i Volontär są objęci ubezpieczeniem wypadkowym.

Praktyczne kroki przed rozpoczęciem pracy

1. Sprawdź, czy masz ukończone 15 lat i zakończony obowiązek szkolny.
2. Ustal z firmą, czy oferta dotyczy Ferialjob, echter Ferialpraktikant czy Volontär.
3. Poproś o pisemne informacje dotyczące wynagrodzenia, czasu pracy i ubezpieczenia.
4. Sprawdź właściwy układ zbiorowy (Kollektivvertrag), zwłaszcza jeśli praca dotyczy hotelarstwa lub gastronomii.
5. Przygotuj CV w języku niemieckim i szukaj ofert w szkole, AMS oraz na portalach z praktykami.
6. Jeżeli zakres obowiązków przypomina normalną pracę, a firma nie zapewnia zgłoszenia do ubezpieczenia społecznego, skonsultuj sytuację z właściwą instytucją lub specjalistą prawa pracy.

Źródło: oesterreich.gv.at

Informacje mają charakter ogólny i nie zastępują indywidualnej porady prawnej ani poradnictwa dotyczącego zatrudnienia.