Të drejtat e viktimave të një vepre penale në Austri në vitin 2026

Nëse jeni viktimë e një vepre penale në Austri, ligji ju garanton një sërë të drejtash gjatë procedurës penale dhe civile. Këtu përfshihen përkthimi, shoqërimi falas dhe mundësia për të kërkuar kompensim.

Shkurtimisht

• Linja e ndihmës për viktimat Opfernotruf ka numrin falas 0800 112 112 dhe është e disponueshme në ditët e punës nga ora 8:00 deri në 20:00.
• Nëse nuk e kuptoni mjaftueshëm gjermanishten, mund të kërkoni përkthyes; sipas kërkesës, përkthehen edhe dokumentet e rëndësishme.
• Viktimat veçanërisht të prekura emocionalisht mund të marrin shoqërim falas psikososial dhe juridik gjatë procedurës (Prozessbegleitung).
• Nëse prokuroria e ndërpret procedurën, mund të kërkoni vazhdimin e saj brenda 14 ditëve.
• Si palë private (Privatbeteiligte) në procedurën penale, mund të kërkoni kompensim edhe pa detyrimin për të pasur avokat.

Kush konsiderohet viktimë?

Viktimë (Opfer) është personi, të drejtat e të cilit janë shkelur nga kryerësi i një vepre penale. Dëmi mund të jetë:

• fizik, për shembull lëndim trupor, dhunë, kërcënim i rrezikshëm ose vepër penale seksuale;
• jofizik, për shembull shpifje ose shkelje e të drejtave të autorit;
• material, për shembull vjedhje ose dëmtim prone.

Viktima konsiderohen edhe të afërmit kur një person ka vdekur si pasojë e një vepre penale. Këtu përfshihen bashkëshorti ose bashkëshortja, partneri ose partnerja e regjistruar, partneri ose partnerja që bashkëjeton, të afërmit në vijë të drejtë, vëllezërit e motrat dhe persona të tjerë që kanë të drejtë për mbështetje financiare.

Nëse bëni kallëzim (Anzeige), keni të drejtë të kërkoni një konfirmim me shkrim.

Të drejtat tuaja gjatë procedurës penale

Duhet të trajtoheni me respekt dhe dinjitet. Gjithashtu duhet të informoheni për të drejtat tuaja, mundësitë për kompensim dhe ndihmën e disponueshme. Të drejtat e përgjithshme përfshijnë:

• të përfaqësoheni, për shembull nga një organizatë për mbrojtjen e viktimave;
• të shikoni aktet e çështjes nëse ato prekin interesat tuaja;
• të informoheni para marrjes në pyetje për objektin e procedurës dhe të drejtat tuaja;
• të merrni njoftime për ecurinë e procedurës;
• të kërkoni përkthyes; që nga 1 qershori 2016, sipas kërkesës duhet të përkthehen edhe dokumentet e rëndësishme;
• të merrni pjesë në seancën kryesore dhe t’u bëni pyetje të pandehurit, dëshmitarëve dhe ekspertëve.

Në çdo kohë mund të deklaroni se nuk dëshironi njoftime ose thirrje të mëtejshme. Megjithatë, nëse thirreni si dëshmitar, duhet të paraqiteni.

Si dëshmitar: detyrimet dhe mbrojtja

Viktima zakonisht merret në pyetje si dëshmitar (Zeuge). Duhet t’i përgjigjeni thirrjes dhe të tregoni të vërtetën. Dëshmia e rreme është e dënueshme; kjo përfshin edhe fshehjen e qëllimshme të fakteve të rëndësishme.

Nëse mungoni pa arsye të justifikuar, mund të merrni gjobë ose policia mund t’ju sjellë me detyrim. Nëse nuk mund të paraqiteni, njoftoni gjykatën në kohë. Mungesa konsiderohet e justifikuar vetëm nëse gjykata e pranon arsyen.

Mund të refuzoni dëshminë nëse do të duhej të dëshmonit kundër një të afërmi ose nëse dëshmia do t’ju ekspozonte ndaj një procedure penale. Edhe në këtë rast duhet të paraqiteni. Për paraqitjen mund të merrni kompensim për dëshmitarë (Zeugengebühren).

Nëse ekziston rrezik serioz, adresa juaj mund të mos përfshihet në akte. Gjykata mund ta nxjerrë përkohësisht të pandehurin nga salla ose të përjashtojë publikun.

Viktimat që kanë nevojë për mbrojtje të veçantë

Konsiderohen gjithmonë veçanërisht të mbrojtshme (besonders schutzbedürftig):

• viktimat e veprave penale seksuale;
• personat për mbrojtjen e të cilëve është vendosur ndalim hyrjeje dhe ndalim afrimi (Betretungs- und Annäherungsverbot) ose masë e përkohshme;
• viktimat e mitura;
• personat, të afërmi i të cilëve mund të ketë vdekur për shkak të një vepre penale.

Për personat e tjerë, nevoja për mbrojtje vlerësohet individualisht, duke marrë parasysh moshën, gjendjen psikike dhe shëndetësore, si edhe rrethanat e veprës. Këta persona mund të kërkojnë, ndër të tjera:

• që t’i marrë në pyetje dhe t’u përkthejë një person i së njëjtës gjini, nëse kjo është e mundur;
• marrje në pyetje të kujdesshme (schonende Vernehmung), për shembull në një dhomë tjetër me transmetim video;
• përjashtimin e publikut nga seanca kryesore;
• praninë e një personi të besuar.

Mund të refuzojnë t’u përgjigjen pyetjeve për jetën intime ose për hollësi që i konsiderojnë të padurueshme. Ata njoftohen zyrtarisht nëse i dyshuari lirohet ose arratiset.

Shoqërimi falas gjatë procedurës: kush mund ta marrë?

Për shoqërim psikososial dhe juridik gjatë procedurës kanë të drejtë:

• viktimat e dhunës, kërcënimit të rrezikshëm ose veprave penale seksuale; në rastin e një vepre të qëllimshme nuk kërkohet domosdoshmërisht një dëmtim konkret;
• të afërmit e ngushtë të një personi të vrarë;
• të afërm të tjerë, si nipër, mbesa ose kushërinj, nëse kanë qenë dëshmitarë të veprës.

Fëmijët nën 14 vjeç që dyshohet se janë viktima të një vepre penale seksuale marrin patjetër shoqërim psikososial që nga 1 janari 2014. Shoqëruesi i përgatit për marrjen në pyetje dhe, sipas kërkesës, i shoqëron.

Në kuadër të shoqërimit juridik, një avokat jep këshilla dhe përfaqësim, edhe për kërkimin e dëmshpërblimit për vuajtje (Schmerzengeld). Shpenzimet mbulohen nga Ministria Federale e Drejtësisë (BMJ). Në kushte të caktuara, shoqërimi mund të përdoret edhe në procesin civil që lidhet me çështjen.

Kompensimi: procedurë penale apo proces civil?

Dëmshpërblimi për vuajtje dhe shpenzimet e trajtimit mjekësor mund të kërkohen në dy mënyra:

• Si palë private në procedurën penale: në parim nuk ka shpenzime, nuk kërkohet avokat dhe çështja shqyrtohet nga gjykata penale. Duhet të kërkoni një shumë konkrete dhe ta arsyetoni. Kusht është që i pandehuri të dënohet.
• Përmes procesit civil (Zivilprozess): mund të ketë shpenzime gjyqësore dhe avokatie. Për kërkesa mbi 5000 euro ka detyrim për avokat. Deri në 15 000 euro është kompetente gjykata e rrethit (Bezirksgericht).

Këshillohet që bashkimi si palë private të deklarohet sa më herët, madje që në polici, së bashku me provat si fotografi, raporte mjekësore dhe fatura. Nëse nuk mund të paguani avokat, mund të kërkoni ndihmë procedurale (Verfahrenshilfe).

Sipas Ligjit për viktimat e veprave penale (Verbrechensopfergesetz, VOG), mund të ekzistojë edhe e drejta për kompensim social shtetëror.

Çfarë ndodh nëse procedura ndërpritet?

Nëse prokuroria e ndërpret procedurën, mund të paraqisni kërkesë për vazhdimin e saj (Antrag auf Fortführung) pranë prokurorisë.

• Nëse jeni njoftuar për ndërprerjen: kërkesa duhet të bëhet brenda 14 ditëve.
• Nëse nuk jeni njoftuar: afati është 3 muaj.

Që nga 1 qershori 2016, një viktimë e mitur mund ta paraqesë kërkesën edhe pa miratimin e autoritetit të kujdestarisë.

Pyetje të shpeshta

Ku mund të kërkoj ndihmë menjëherë?

Mund të telefononi Opfernotruf në numrin 0800 112 112. Shërbimi është falas, anonim dhe konfidencial, funksionon në ditët e punës nga ora 8:00 deri në 20:00 dhe mund t’ju lidhë me shërbime të specializuara.

A duhet të paguaj për përkthyesin?

Keni të drejtë për ndihmë nga përkthyesi nëse nuk e kuptoni mjaftueshëm gjuhën e procedurës. Sipas kërkesës, përkthehen edhe dokumentet e rëndësishme.

A do të njoftohem nëse autori lirohet?

Viktimat e dhunës, kërcënimit dhe veprave penale seksuale, si edhe personat veçanërisht të mbrojtshëm, njoftohen zyrtarisht. Të tjerët mund ta kërkojnë këtë njoftim.

A mund ta mbaj të fshehtë adresën time në procesin civil?

Po, nëse dëshmoni se ekziston një interes që duhet mbrojtur dhe caktoni një person të autorizuar për pranimin e dokumenteve.

Hapat praktikë

1. Bëni kallëzimin (Anzeige) dhe kërkoni konfirmim me shkrim.
2. Njoftoni menjëherë nëse keni nevojë për përkthyes ose për përkthimin e dokumenteve të rëndësishme.
3. Ruani provat: fotografi, raporte mjekësore, fatura dhe dokumente të tjera.
4. Kontaktoni Opfernotruf në numrin 0800 112 112 për ndihmë dhe lidhje me shërbime të specializuara.
5. Nëse plotësoni kushtet, kërkoni Prozessbegleitung psikososiale dhe juridike.
6. Nëse dëshironi kompensim, deklaroni sa më herët bashkimin si Privatbeteiligte dhe kërkoni një shumë konkrete.
7. Respektoni afatet: 14 ditë pas njoftimit për ndërprerjen e procedurës ose 3 muaj nëse nuk jeni njoftuar.

Shënim: Ky informacion bazohet në burime të publikuara në internet dhe nuk zëvendëson këshillimin juridik. Për këshilla profesionale, drejtohuni te një avokat ose specialist i përshtatshëm.

Burimi: oesterreich.gv.at