Prawa ofiar przestępstw w Austrii: co warto wiedzieć w 2026 roku

Jeśli w Austrii padłeś ofiarą przestępstwa, przysługują Ci liczne prawa w postępowaniu karnym i cywilnym. Obejmują one między innymi pomoc tłumacza, bezpłatne towarzyszenie w postępowaniu oraz możliwość dochodzenia odszkodowania.

Najważniejsze informacje

• Bezpłatna i anonimowa infolinia dla ofiar Opfernotruf działa pod numerem 0800 112 112 w dni robocze od 8:00 do 20:00.
• Jeśli nie znasz wystarczająco dobrze języka niemieckiego, możesz otrzymać tłumacza, a na żądanie także tłumaczenie istotnych dokumentów.
• Ofiary szczególnie dotknięte przestępstwem mogą otrzymać bezpłatne psychologiczne i prawne towarzyszenie w postępowaniu (Prozessbegleitung).
• Jeżeli prokuratura umorzy postępowanie, w określonych przypadkach możesz złożyć wniosek o jego kontynuowanie w ciągu 14 dni.
• Jako strona prywatna (Privatbeteiligte) możesz dochodzić odszkodowania w postępowaniu karnym bez obowiązku korzystania z adwokata.

Kto jest uznawany za ofiarę?

Ofiarą (Opfer) jest osoba, której prawa zostały naruszone przez sprawcę przestępstwa. Szkoda może mieć charakter:

• fizyczny, na przykład w przypadku uszkodzenia ciała, przemocy, poważnych gróźb lub przestępstwa seksualnego,
• niematerialny, na przykład przy zniesławieniu lub naruszeniu praw autorskich,
• majątkowy, na przykład wskutek kradzieży lub uszkodzenia mienia.

Za ofiary uznaje się również bliskich osoby, która zmarła w wyniku przestępstwa. Dotyczy to małżonka, zarejestrowanego partnera, partnera życiowego, krewnych w linii prostej, rodzeństwa oraz innych osób uprawnionych do utrzymania.

Po złożeniu zawiadomienia o przestępstwie (Anzeige) możesz poprosić o pisemne potwierdzenie.

Prawa w postępowaniu karnym

Ofiara powinna być traktowana z szacunkiem i poszanowaniem godności. Należy jej przekazać informacje o prawach, możliwościach uzyskania pomocy oraz dochodzenia odszkodowania.

• Możesz korzystać z przedstawiciela, na przykład organizacji zajmującej się ochroną ofiar.
• Możesz przeglądać akta, jeśli dotyczą Twoich interesów.
• Przed przesłuchaniem otrzymasz informacje o przedmiocie postępowania i swoich prawach.
• Możesz otrzymywać informacje o przebiegu postępowania.
• Możesz korzystać z pomocy tłumacza. Od 1 czerwca 2016 roku na żądanie należy również przetłumaczyć istotne dokumenty.
• Możesz być obecny na rozprawie głównej i zadawać pytania oskarżonemu, świadkom oraz biegłym.

W dowolnym momencie możesz oświadczyć, że nie chcesz otrzymywać dalszych zawiadomień ani wezwań. Jeśli jednak zostaniesz wezwany jako świadek, nadal musisz stawić się przed sądem.

Świadek: obowiązki i ochrona

Ofiara jest zazwyczaj przesłuchiwana jako świadek (Zeuge). Musisz zastosować się do wezwania i zeznawać prawdę. Fałszywe zeznania są karalne, podobnie jak umyślne zatajenie istotnych faktów.

Za nieusprawiedliwioną nieobecność może zostać nałożona grzywna, a policja może doprowadzić Cię do sądu. Jeśli nie możesz się stawić, odpowiednio wcześnie poinformuj sąd. Nieobecność jest usprawiedliwiona dopiero wtedy, gdy sąd zaakceptuje podany powód.

Możesz odmówić składania zeznań, jeśli musiałbyś zeznawać przeciwko bliskiej osobie albo naraziłbyś siebie na postępowanie karne. Mimo to musisz stawić się w sądzie. Za udział w postępowaniu przysługuje zwrot kosztów dla świadka (Zeugengebühren).

W przypadku poważnego zagrożenia Twój adres może zostać pominięty w aktach. Sąd może tymczasowo nakazać oskarżonemu opuszczenie sali albo wyłączyć publiczność.

Ofiary wymagające szczególnej ochrony

Za osoby szczególnie wymagające ochrony (besonders schutzbedürftig) uznaje się między innymi:

• ofiary przestępstw seksualnych,
• osoby, wobec których zastosowano zakaz wstępu i zbliżania się (Betretungs- und Annäherungsverbot) albo środek tymczasowy,
• małoletnie ofiary,
• osoby, których bliski mógł zginąć w wyniku przestępstwa.

W innych przypadkach szczególną potrzebę ochrony ocenia się indywidualnie, biorąc pod uwagę między innymi wiek, stan psychiczny i zdrowotny oraz okoliczności przestępstwa.

Osoby szczególnie wymagające ochrony mogą między innymi poprosić o:

• przesłuchanie i tłumaczenie przez osobę tej samej płci, jeśli jest to możliwe,
• łagodniejsze przesłuchanie (schonende Vernehmung), czyli w oddzielnym pomieszczeniu i za pośrednictwem transmisji wideo,
• wyłączenie publiczności z rozprawy głównej,
• obecność zaufanej osoby.

Mogą również odmówić odpowiedzi na pytania dotyczące życia intymnego lub szczegółów, które uznają za nie do zniesienia. Z urzędu otrzymają informację, jeśli podejrzany zostanie zwolniony albo ucieknie.

Bezpłatne towarzyszenie w postępowaniu

Do psychologicznego i prawnego towarzyszenia w postępowaniu są uprawnieni:

• ofiary przemocy, poważnych gróźb lub przestępstw seksualnych, jeśli chodzi o umyślne przestępstwo; konkretne obrażenia nie są konieczne,
• bliscy krewni osoby zamordowanej,
• inni krewni, na przykład siostrzeniec, bratanica lub kuzyn, jeśli byli świadkami czynu.

Dzieci poniżej 14. roku życia, które prawdopodobnie padły ofiarą przestępstwa seksualnego, od 1 stycznia 2014 roku zawsze otrzymują pomoc psychologiczną w ramach towarzyszenia. Osoba towarzysząca przygotowuje ofiarę do przesłuchań i na życzenie bierze w nich udział.

W ramach pomocy prawnej adwokat doradza i reprezentuje ofiarę, także przy dochodzeniu zadośćuczynienia za ból i cierpienie (Schmerzengeld). Koszty pokrywa Federalne Ministerstwo Sprawiedliwości (BMJ). Przy spełnieniu określonych warunków towarzyszenie może obejmować także powiązane postępowanie cywilne.

Odszkodowanie: postępowanie karne czy cywilne?

Zadośćuczynienia za ból i cierpienie oraz zwrotu kosztów leczenia możesz dochodzić na dwa sposoby.

Strona prywatna w postępowaniu karnym

• Zasadniczo nie ponosisz kosztów postępowania.
• Nie ma obowiązku korzystania z adwokata.
• Wniosek rozpatruje sąd karny.
• Musisz wskazać konkretną kwotę i ją uzasadnić.
• Warunkiem jest skazanie oskarżonego.

Postępowanie cywilne (Zivilprozess)

• Mogą pojawić się koszty sądowe i adwokackie.
• Przy roszczeniu powyżej 5000 euro obowiązuje przymus adwokacki.
• Do kwoty 15 000 euro właściwy jest sąd rejonowy (Bezirksgericht).

Dołączenie roszczenia do postępowania karnego warto zgłosić możliwie wcześnie, nawet już na policji. Dołącz dowody, takie jak zdjęcia, dokumentację medyczną i rachunki.

Jeśli nie stać Cię na adwokata, możesz złożyć wniosek o pomoc procesową (Verfahrenshilfe). Ofiarom może również przysługiwać państwowe świadczenie z tytułu szkody na podstawie ustawy o ofiarach przestępstw (Verbrechensopfergesetz, VOG).

Co zrobić, gdy postępowanie zostanie umorzone?

Jeśli prokuratura umorzy postępowanie, możesz złożyć w prokuraturze wniosek o jego kontynuowanie (Antrag auf Fortführung).

• Jeśli otrzymałeś informację o umorzeniu: termin wynosi 14 dni.
• Jeśli nie otrzymałeś informacji: termin wynosi 3 miesiące.

Od 1 czerwca 2016 roku małoletnia ofiara może złożyć taki wniosek bez zgody organu opiekuńczego.

Najczęściej zadawane pytania

Gdzie natychmiast szukać pomocy?

Skontaktuj się z infolinią Opfernotruf pod numerem 0800 112 112. Pomoc jest bezpłatna, anonimowa i poufna. Infolinia działa w dni robocze od 8:00 do 20:00 oraz może połączyć Cię ze specjalistycznymi organizacjami.

Czy muszę zapłacić za tłumacza?

Jeśli nie rozumiesz odpowiednio języka postępowania, masz prawo do pomocy tłumacza. Na żądanie istotne dokumenty powinny zostać przetłumaczone.

Czy otrzymam informację o zwolnieniu sprawcy?

Ofiary przemocy, gróźb i przestępstw seksualnych oraz osoby szczególnie wymagające ochrony są informowane z urzędu. Pozostałe osoby mogą poprosić o takie zawiadomienie.

Czy mogę zachować adres w tajemnicy w postępowaniu cywilnym?

Tak, jeśli wykażesz, że wymaga tego chroniony interes, i wskażesz pełnomocnika do doręczeń.

Praktyczne kroki

1. W sytuacji zagrożenia zadbaj najpierw o bezpieczeństwo i skontaktuj się z policją.
2. Złóż zawiadomienie (Anzeige) i poproś o pisemne potwierdzenie.
3. Jeśli nie znasz dobrze niemieckiego, od razu zgłoś potrzebę tłumacza.
4. Zachowaj zdjęcia, dokumentację medyczną, rachunki i inne dowody szkody.
5. Zapytaj o Prozessbegleitung oraz możliwość wystąpienia jako Privatbeteiligte.
6. Kontroluj terminy, szczególnie 14 dni na wniosek o kontynuowanie postępowania po otrzymaniu informacji o umorzeniu.
7. W razie potrzeby skontaktuj się z Opfernotruf pod numerem 0800 112 112.

Uwaga: Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W celu uzyskania indywidualnej porady skontaktuj się z adwokatem, prawnikiem, specjalistą ochrony zdrowia lub innym właściwym specjalistą.

Źródło: oesterreich.gv.at