Zakładanie i prowadzenie stowarzyszenia w Austrii w 2026 roku

Klub sportowy, grupa kulturalna czy wspólnota rodziców może działać w Austrii jako formalne stowarzyszenie (Verein). Procedura opiera się na statucie (Statuten), zgłoszeniu do właściwego organu i prowadzeniu działalności zgodnie z określonymi zasadami.

Najważniejsze informacje:

• Stowarzyszenie mogą założyć co najmniej dwie osoby, aby realizować wspólny, niemajątkowy cel.
• Wymagane są między innymi zgromadzenie członków, co najmniej dwuosobowy zarząd oraz dwóch rewidentów.
• Zgłoszenie wyboru zarządu (Wahlanzeige) należy złożyć w ciągu 4 tygodni od wyborów.
• Numer rejestrowy stowarzyszenia (ZVR-Zahl) trzeba umieszczać na listach, wiadomościach e-mail i fakturach.
• Zwykły odpis z rejestru stowarzyszeń można uzyskać online bez opłat.

Czym jest stowarzyszenie w Austrii?

Verein to dobrowolne, trwałe zrzeszenie utworzone na podstawie statutu (Statuten), które ma wspólny, określony i niemajątkowy cel. Do założenia potrzebne są co najmniej dwie osoby.

Założyciele przygotowują statut i wraz z nim zgłaszają utworzenie stowarzyszenia do właściwego organu stowarzyszeniowego (Vereinsbehörde). Po pozytywnym zakończeniu kontroli stowarzyszenie powstaje i może rozpocząć działalność.

Co powinien zawierać statut (Statuten)?

Statut określa podstawowe zasady funkcjonowania organizacji. Powinien zawierać między innymi:

• nazwę stowarzyszenia w języku niemieckim, wskazującą na jego cel, niewprowadzającą w błąd i niepodobną do nazwy innego stowarzyszenia; skróty należy również zapisać w pełnej formie,
• siedzibę w Austrii, w miejscu, gdzie faktycznie prowadzone jest centralne zarządzanie,
• dokładny opis celu, planowanych działań oraz sposobu finansowania,
• zasady nabywania i utraty członkostwa, a także prawa i obowiązki członków,
• organy stowarzyszenia, ich zadania, sposób wyboru i długość kadencji,
• procedurę rozwiązywania sporów oraz zasady rozwiązania stowarzyszenia, w tym przeznaczenie jego majątku.

Jeżeli stowarzyszenie chce korzystać z ulg podatkowych, musi spełnić dodatkowe wymogi. W tym celu można wykorzystać wzorcowy statut.

Jakie organy musi mieć stowarzyszenie?

• Zgromadzenie członków (Mitgliederversammlung) – musi być zwołane co najmniej raz na 5 lat.
• Organ zarządzający (Leitungsorgan, Vorstand) – musi liczyć co najmniej 2 osoby. Dwuosobowy zarząd podejmuje decyzje wyłącznie jednogłośnie.
• Rewidenci (Rechnungsprüfer) – wymagane są co najmniej 2 osoby wybierane przez zgromadzenie członków.
• Organ nadzorczy – jeśli przewiduje go statut, musi składać się z co najmniej 3 osób fizycznych.

Statut określa, które osoby są uprawnione do reprezentowania stowarzyszenia na zewnątrz (organschaftliche Vertreter). Nie cały zarząd musi mieć takie uprawnienia.

Osoby w wieku od 7 do 14 lat mogą przystąpić do stowarzyszenia wyłącznie za zgodą przedstawiciela ustawowego.

Najważniejsze terminy

• Wybór pierwszego zarządu: jeśli następuje po utworzeniu stowarzyszenia, powinien odbyć się w ciągu 1 roku od jego powstania; na wniosek termin może zostać przedłużony.
• Zgłoszenie wyboru zarządu (Wahlanzeige): w ciągu 4 tygodni od wyborów.
• Zmiana adresu do doręczeń: w ciągu 4 tygodni.
• Przygotowanie zestawienia przychodów i wydatków: w ciągu 5 miesięcy od zakończenia roku obrotowego.
• Kontrola przez rewidentów: w ciągu 4 miesięcy od przygotowania zestawienia.
• Zgłoszenie dobrowolnego rozwiązania: w ciągu 4 tygodni.

Jeśli w ciągu 1 roku nie zostanie wybrany zarząd, stowarzyszenie ulega rozwiązaniu. Niezgłoszenie wyboru zarządu jest wykroczeniem, nawet jeśli wybrano ponownie te same osoby.

Rok obrotowy nie musi pokrywać się z rokiem kalendarzowym, ale nie może trwać dłużej niż 12 miesięcy.

Jeżeli przez 2 kolejne lata zwykłe przychody lub wydatki przekraczały 3 miliony euro albo publiczna zbiórka pieniędzy przekraczała 1 milion euro, wymagane jest rozszerzone sprawozdanie roczne i badanie przez biegłego rewidenta.

Opłaty za formalności

• Zgłoszenie zarządu: bez opłat.
• Zgłoszenie zmiany statutu: 21 euro opłaty oraz 6 euro za każdą stronę załączonego statutu, maksymalnie 36 euro.
• Pozytywne rozstrzygnięcie w sprawie zmiany statutu na wniosek: 6,50 euro.
• Zwykły odpis online: bez opłat.
• Zwykły odpis uzyskany osobiście: wniosek ustny jest bezpłatny; wniosek pisemny kosztuje 21 euro, dodatkowo dochodzi 11 euro opłaty oraz 2,10 euro opłaty administracyjnej.
• Dobrowolne lub urzędowe rozwiązanie: bez opłat.

Zmiana statutu jest kontrolowana w ciągu 4 tygodni od wpłynięcia dokumentów, a w uzasadnionych przypadkach w ciągu maksymalnie 6 tygodni. Jeżeli w tym czasie nie zostanie wydany zakaz, stowarzyszenie może działać na podstawie nowego statutu.

Gdzie załatwia się sprawy?

Właściwym organem jest organ administracyjny odpowiedni dla siedziby stowarzyszenia:

• regionalna dyrekcja policji (Landespolizeidirektion),
• urząd powiatowy (Bezirkshauptmannschaft),
• magistrat w miastach Krems/Donau i Waidhofen/Ybbs.

W Landespolizeidirektion warto wcześniej zarezerwować termin online.

Każde stowarzyszenie figuruje w Centralnym Rejestrze Stowarzyszeń (Zentrales Vereinsregister, ZVR) prowadzonym przez ministerstwo spraw wewnętrznych. Jeden z przedstawicieli posiadających uprawnienia e-government może zgłosić online zmianę adresu albo nowy wybór zarządu.

Odpowiedzialność i rozwiązanie stowarzyszenia

Za zobowiązania stowarzyszenia odpowiada zasadniczo ono samo, swoim majątkiem. Członkowie organów ponoszą osobistą odpowiedzialność tylko wtedy, gdy wynika ona z odrębnych przepisów albo z ich własnego zobowiązania.

Jeśli osoby pełnią funkcje bez wynagrodzenia, odpowiadają wobec stowarzyszenia tylko za działanie umyślne lub rażące niedbalstwo, chyba że uzgodniono inaczej.

Stowarzyszenie może zostać rozwiązane, gdy narusza prawo karne, przekracza zakres swojej działalności albo przestaje spełniać warunki prowadzenia działalności.

Najczęstsze pytania

Ile osób potrzeba do założenia stowarzyszenia?

Co najmniej 2 osoby. Zarząd również musi liczyć co najmniej 2 osoby, a dodatkowo trzeba wybrać 2 rewidentów.

Czy nazwa stowarzyszenia może być w innym języku?

Nazwa powinna być sformułowana w języku niemieckim, wskazywać na cel stowarzyszenia i nie wprowadzać w błąd.

Jak sprawdzić dane stowarzyszenia?

W wyszukiwarce ZVR można bezpłatnie uzyskać zwykły odpis na podstawie nazwy, numeru ZVR albo części nazwy.

Czy zgłoszenie nowego zarządu jest płatne?

Nie. Zgłoszenie wyboru zarządu jest bezpłatne, ale należy złożyć je w ciągu 4 tygodni od wyborów.

Praktyczne kroki

1. Ustalcie co najmniej we dwie osoby wspólny, niemajątkowy cel stowarzyszenia.
2. Wybierzcie niemiecką nazwę i przygotujcie statut (Statuten) zawierający wymagane informacje.
3. Ustalcie siedzibę w Austrii oraz planowane organy i osoby uprawnione do reprezentacji.
4. Zgłoście utworzenie stowarzyszenia wraz ze statutem do właściwego Vereinsbehörde.
5. Po wyborze zarządu prześlijcie Wahlanzeige w ciągu 4 tygodni.
6. Umieszczajcie ZVR-Zahl na korespondencji, wiadomościach e-mail i fakturach.
7. Prowadźcie zestawienia finansowe, kontrolę rewidentów i pilnujcie terminów rocznych.

Informacje mają charakter ogólny i nie zastępują porady prawnej. W przypadku wątpliwości warto skonsultować się z prawnikiem lub innym właściwym specjalistą.

Źródło: oesterreich.gv.at