Mobilne i socjalne usługi w domu w Austrii: co możesz otrzymać?

Jeśli osoba starsza, chora lub z niepełnosprawnością chce pozostać w domu, w Austrii może skorzystać z wielu form wsparcia – od dostarczania posiłków po profesjonalną opiekę medyczną. Usługi te określa się wspólnym terminem soziale Dienste (usługi socjalne).

Poniżej wyjaśniamy, jakie usługi są dostępne, kto je organizuje, jakie mogą być koszty i gdzie szukać informacji.

Najważniejsze informacje

• Za zapewnienie usług socjalnych odpowiadają zasadniczo kraje związkowe, a w praktyce usługi świadczą organizacje pomocowe.
• Nie istnieje automatyczne, ustawowe prawo do każdej usługi socjalnej (kein Rechtsanspruch).
• Jeżeli pobierana jest opłata, pod uwagę mogą być brane między innymi dochód oraz wysokość Pflegegeld.
• Medyczna opieka domowa przysługuje w ramach jednego przypadku ubezpieczeniowego maksymalnie przez cztery tygodnie. Później potrzebna jest zgoda lekarza naczelnego lub kontrolnego ubezpieczyciela społecznego.
• Bezpłatne i poufne informacje można uzyskać w całej Austrii pod numerem 0800 201 611.

Rodzaje usług socjalnych

Usługi dzielą się na cztery główne grupy:

• mobile Dienste – usługi mobilne, na przykład dostarczanie posiłków do domu (Essen auf Rädern),
• ambulante Dienste – usługi ambulatoryjne, na przykład pomoc psychospołeczna,
• teilstationäre Dienste – usługi częściowo stacjonarne, na przykład dzienne ośrodki opieki,
• stationäre Dienste – usługi stacjonarne, na przykład dom opieki lub dom pielęgnacyjny.

Ten artykuł koncentruje się przede wszystkim na usługach świadczonych w domu.

Opieka i pielęgnacja w domu

Hauskrankenpflege – domowa opieka medyczna

Hauskrankenpflege to profesjonalna opieka w domu dla osób w każdym wieku i z różnymi chorobami. Może ją wykonywać wyłącznie osoba uprawniona na podstawie ustawy o zawodach zdrowotnych i pielęgnacyjnych (GuKG). Personel może także przeszkolić członków rodziny i udzielić im porad.

Należy odróżnić dwa rodzaje opieki:

• Medyczna domowa opieka nad chorym jest finansowana w ramach jednego przypadku ubezpieczeniowego maksymalnie przez cztery tygodnie. Kontynuacja wymaga zgody lekarza naczelnego lub kontrolnego właściwego ubezpieczyciela społecznego.
• Socjalna domowa opieka nad chorym jest częścią mobilnej opieki i pielęgnacji. Może być dostępna przez dłuższy czas.

Heimhilfe – pomoc domowa

Heimhilfe to pomoc przeszkolonych osób w prowadzeniu gospodarstwa domowego, higienie osobistej i przygotowywaniu posiłków. Pomocnik może również towarzyszyć podczas wizyty w urzędzie lub u lekarza oraz zachęcać do samodzielnego wykonywania codziennych czynności.

Pflegeassistenz i Pflegefachassistenz

Pflegeassistenz i Pflegefachassistenz wspierają dyplomowany personel pielęgniarski. Pflegeassistenz pracuje pod nadzorem, natomiast Pflegefachassistenz może wykonywać swoje zadania także bez bezpośredniego nadzoru. Do zadań może należeć między innymi zapobieganie odleżynom, zakładanie prostych opatrunków lub podawanie zastrzyku insulinowego.

Mobilna terapia

Mobilna fizjoterapia i terapia zajęciowa pomagają w rehabilitacji w domu oraz w utrzymaniu możliwie największej samodzielności.

Pomoc w gospodarstwie domowym

Mobilne usługi są przeznaczone dla osób, które z powodu choroby, wieku lub niepełnosprawności nie mogą samodzielnie wykonywać określonych czynności.

• Essenszustelldienst – dostarczanie ciepłych posiłków okazjonalnie lub codziennie, z uwzględnieniem zaleceń dietetycznych.
• Reinigungsdienst – pomoc przy trudniejszych pracach, takich jak mycie okien oraz pielęgnacja mebli i podłóg.
• Reparaturdienst – drobne naprawy domowe i dostosowanie mieszkania, na przykład montaż uchwytów. Usługa nie obejmuje pracy przy urządzeniach gazowych i elektrycznych.
• Wäschepflegedienst – odbiór, pranie, prasowanie i dostarczenie odzieży z powrotem.
• Fahrtendienst – transport taksówką od wejścia do budynku dla osób, które nie mogą korzystać z transportu publicznego. Zwykle przejście od wejścia do budynku do drzwi mieszkania pozostaje po stronie osoby korzystającej z usługi. W niektórych krajach związkowych i gminach dostępne są ulgi, na przykład Fahrtenscheck.

Bezpieczeństwo i kontakty społeczne

Notruftelefon – telefon alarmowy

Notruftelefon jest przeznaczony między innymi dla osób mieszkających samotnie i mających ograniczoną sprawność ruchową. Nadajnik noszony na bransoletce lub zawieszce pozwala jednym naciśnięciem przycisku połączyć się z całodobowym centrum dyspozytorskim usługodawcy, na przykład Caritas, Hilfswerk, Czerwonego Krzyża lub Volkshilfe.

Osoby niesłyszące i niedosłyszące mogą skontaktować się z policją, strażą pożarną lub pogotowiem przez SMS albo faks pod bezpłatnym numerem 0800 133 133.

Besuchsdienst – wizyty i towarzystwo

Besuchsdienst oferuje samotnym osobom rozmowę, grę w karty, wspólne wyjście do kawiarni lub na wycieczkę. Usługa jest organizowana pod kierunkiem specjalisty.

Personenbetreuung i Persönliche Assistenz

Personenbetreuung oraz Persönliche Assistenz pomagają w codziennych czynnościach, przemieszczaniu się i utrzymywaniu kontaktów społecznych. Persönliche Assistenz jest przeznaczona w szczególności dla osób z niepełnosprawnością.

Wsparcie dla członków rodziny

• Kurzzeitpflege – krótkoterminowa opieka, z której można skorzystać na przykład wtedy, gdy członek rodziny opiekujący się osobą w domu wyjeżdża na urlop. Podopieczny może tymczasowo otrzymać opiekę w placówce, na przykład w domu pielęgnacyjnym.
• Angehörigenberatung – poradnictwo dla bliskich. Przeszkoleni specjaliści mogą pomagać także w tworzeniu grup samopomocowych.
• Mobilne Hospiz – pomoc dla osób w ostatnim etapie życia i ich rodzin. Na życzenie wsparcie może być dostępne w dzień, w nocy lub przez całą dobę, również z całonocnym czuwaniem w domu.
• Verleih von Pflegebehelfen – wypożyczanie pomocy pielęgnacyjnych dopasowanych do potrzeb wraz z instrukcją użytkowania.

Community Nursing

Community Nursing działało jako projekt pilotażowy we wszystkich krajach związkowych w latach 2022–2024. Obejmowało 117 projektów. W ramach wyrównania finansowego na lata 2024–2028 zostało włączone do funduszu opieki (Pflegefonds), dzięki czemu kraje związkowe mogą kontynuować te działania.

Ile kosztują usługi i gdzie ich szukać?

Aktualne koszty należy ustalić bezpośrednio u usługodawcy. Jeżeli pobierana jest opłata (Kostenbeitrag), należy uwzględnić czynniki socjalne, takie jak rodzaj usługi, dochód oraz wysokość Pflegegeld.

Właściwe miejsce kontaktu zależy od miejsca zamieszkania:

• w gminie: urząd gminy (Gemeindeamt) lub urząd powiatowy (Bezirkshauptmannschaft),
• w mieście posiadającym własny statut: Magistrat,
• w Wiedniu: Sozialzentrum lub Fonds Soziales Wien.

O wymaganych dokumentach trzeba zapytać bezpośrednio usługodawcę.

Najczęstsze pytania

Czy usługa socjalna przysługuje automatycznie?

Nie. Nie istnieje automatyczne, ustawowe prawo do usług socjalnych, choć kraje związkowe muszą zapewniać odpowiednią ofertę.

Jak długo ubezpieczyciel finansuje domową opiekę medyczną?

Medyczna domowa opieka nad chorym przysługuje w ramach jednego przypadku ubezpieczeniowego maksymalnie przez cztery tygodnie. Dalsza opieka wymaga zgody lekarza naczelnego ubezpieczyciela społecznego.

Czy dostępne jest bezpłatne doradztwo?

Tak. Służba obywatelska ministerstwa spraw socjalnych jest dostępna w całej Austrii pod numerem 0800 201 611 – bezpłatnie i poufnie. Bezpłatne, a na życzenie anonimowe, jest także doradztwo socjalne Sozialministeriumservice.

Kto świadczy te usługi?

Najczęściej są to organizacje pomocowe, między innymi Volkshilfe, Caritas, Diakonie, Arbeiter-Samariter-Bund, Hilfswerk oraz Lebenshilfe.

Praktyczne kroki

1. Ustal, jakiego rodzaju wsparcie jest potrzebne: opieka medyczna, pomoc domowa, transport, posiłki czy odciążenie rodziny.
2. Skontaktuj się z Gemeindeamt, Bezirkshauptmannschaft, Magistrat albo – w Wiedniu – z Sozialzentrum lub Fonds Soziales Wien.
3. Zapytaj kilku usługodawców o dostępność, wymagane dokumenty i wysokość Kostenbeitrag.
4. Przygotuj informacje o dochodzie, Pflegegeld i stanie zdrowia, jeśli usługodawca ich zażąda.
5. W razie wątpliwości zadzwoń bezpłatnie pod numer 0800 201 611 i poproś o poufne informacje.

Źródło: oesterreich.gv.at

Informacje mają charakter ogólny i nie zastępują indywidualnej porady medycznej ani prawnej.