Отсуство за нега и скратено работно време во Австрија (Pflegekarenz, Pflegeteilzeit)

Ако близок роднина ненадејно има потреба од нега, во Австрија можете привремено да престанете со работа или да го намалите работното време за да ја организирате грижата. За овој период може да добивате финансиска поддршка. Во продолжение се објаснети условите, времетраењето и роковите за поднесување барање.

Накратко

• Pflegekarenz и Pflegeteilzeit обично се договараат за период од еден до три месеци.
• Лицето за кое се грижите вообичаено мора да има најмалку трет степен на Pflegegeld. За малолетно или лице со деменција доволен е и првиот степен.
• За овој период може да следува Pflegekarenzgeld, со законско право под одредени услови.
• Барањето треба да се поднесе во рок од два месеца од почетокот, за исплатата да важи од првиот ден.
• За едно лице на кое му е потребна нега, Pflegekarenzgeld може да се исплаќа вкупно најмногу 12 месеци.

Што се Pflegekarenz и Pflegeteilzeit?

И двете мерки се привремени решенија за периодот во кој повторно се организира негата, на пример по ненадејно појавена потреба од грижа или за да се растовари друго лице кое се грижи за роднината.

• Pflegekarenz: целосно отсуство од работа; во тој период не добивате плата.
• Pflegeteilzeit: намалено работно време, при што платата се намалува пропорционално. Работното време може да се намали на најмногу 10 часа неделно.

Во овој период имате заштита од отказ мотивиран од користењето на правото (Motivkündigungsschutz). Исто така имате здравствено и пензиско осигурување без плаќање придонеси од ваша страна; придонесите ги плаќа државата (Bund). Во овој период стекнувате и право на отпремнина (Abfertigungsanspruch).

Кој може да ја користи мерката и за кого?

Право може да имаат:

• вработени во работен однос според приватното право;
• вработени во сојузната, покраинската и општинската администрација;
• лица кои примаат надомест за невработеност (Arbeitslosengeld) или помош во случај на потреба (Notstandshilfe), но само за Pflegekarenz. Тие можат да се одјават од надоместокот во AMS.

Како близок роднина, меѓу другите, се сметаат брачниот партнер, животниот партнер и регистрираниот партнер, како и нивните деца; родителите, бабите и дедовците, посвоителите, очувот или маќеата и згрижувачките родители; децата, внуците, посвоените, згрижените и посиноците или паштерките; браќата и сестрите; како и свекорот, свекрвата, зетот и снаата.

Заедничкото живеење во исто домаќинство не е услов.

Други услови

• Лицето за кое се грижите има право на Pflegegeld од најмалку трет степен. Кај малолетно лице или лице со деменција доволен е првиот степен.
• Пред почетокот сте имале непрекинат работен однос најмалку три месеци.
• Имате писмен договор со работодавачот или ја користите мерката врз основа на законското право.

Важно: ако пред Pflegekarenz сте биле вработени само со мал обем на работа (geringfügig), немате право на Pflegekarenzgeld, ниту на здравствено и пензиско осигурување што се обезбедува за овој период.

Колку долго може да трае?

Pflegekarenz или Pflegeteilzeit се договара за период од најмалку еден и најмногу три месеци. Периодот мора да се искористи одеднаш и не може да се подели на повеќе делови.

За истото лице, по правило, мерката може да се користи само еднаш во рамките на истиот работен однос. Ако степенот на Pflegegeld се зголеми најмалку за еден степен, може повторно да се договори, уште еднаш за најмногу три месеци.

Повеќе роднини можат да ја користат мерката за истото лице, но во различни периоди. На пример, двајца браќа или сестри можат да земат по најмногу три месеци за истиот родител, односно вкупно шест месеци.

• Еден роднина: од еден до три месеци.
• Најмалку двајца роднини: вкупно најмногу шест месеци.
• По зголемување на степенот на Pflegegeld: повторно најмногу три месеци по лице.
• Pflegekarenzgeld за едно лице: вкупно најмногу 12 месеци.

Законско право без договор со работодавачот

Во компании со повеќе од пет вработени имате законско право на две недели Pflegekarenz или Pflegeteilzeit и без договор со работодавачот. Мора да го известите работодавачот за датумот на почеток. Ако тој побара, во рок од една недела треба да ја докажете потребата од нега и да ја направите веројатна роднинската врска.

Ако во тој период не се постигне договор за продолжување, имате право на уште најмногу две недели, односно вкупно четири недели. Овој период се смета во максималното времетраење што може да се постигне со договор.

Кај акутна потреба од нега, ако го известите работодавачот дека планирате Pflegekarenz, постапката за Pflegegeld по правило завршува во рок од две недели преку забрзана постапка.

Колкав е Pflegekarenzgeld?

• Pflegekarenz: износот е ист како кај Arbeitslosengeld — 55% од дневниот нето-приход, но најмалку колку месечниот праг за geringfügige Beschäftigung (Geringfügigkeitsgrenze).
• Pflegeteilzeit: пропорционален износ според намалувањето на работното време, но најмалку пропорционалниот дел од прагот за geringfügige Beschäftigung.
• Лице одјавено од AMS-надомест: износот на последно примениот надомест, но најмалку колку месечниот праг за geringfügige Beschäftigung.

За издржувани деца се исплаќа и додаток за деца (Kinderzuschlag). Кај скратено работно време, основниот износ се пресметува според разликата меѓу просечната бруто-плата пред намалувањето и платата што ја добивате во текот на мерката, без посебните исплати.

Ако работното време се намали за половина, поддршката изнесува најмалку половина од месечниот праг за geringfügige Beschäftigung.

Барањето за Pflegekarenzgeld го обработува Sozialministeriumservice. Периодот во кој го примате надоместокот не го намалува вашето подоцнежно право на надомест за невработеност, бидејќи се продолжува периодот за стекнување право.

Кога се поднесува барањето?

1. Во рок од два месеца од почетокот: исплатата се признава од првиот ден.
2. По истекот на два месеца, но пред завршувањето на отсуството: исплатата следува само од денот на поднесување на барањето.
3. По завршувањето на отсуството: барањето се одбива како задоцнето.

Ако сте ја користеле мерката само врз основа на законското право и не е постигнат договор за продолжување, барањето може да се поднесе пред завршувањето, но најдоцна во рок од два месеца од почетокот. Во тој случај исплатата важи ретроактивно.

Hospice-отсуство кај тешка болест

За придружување на роднина што умира или за грижа за тешко болно дете може да се користи семејно hospice-отсуство (Familienhospizkarenz) или hospice-скратено работно време. Во таков случај Pflegekarenzgeld се исплаќа за целиот период: кај придружување на лице што умира, поединечниот период може да трае најмногу шест месеци, а кај тешко болно дете најмногу девет месеци.

При целосно отсуство од работа може да се побара дополнителна поддршка, Familienhospizkarenz-Härteausgleich, и заедно со Pflegekarenzgeld. При пресметката се применува граница на приходот на домаќинството од 1.500 евра. Кај барањата поднесени до 31 август 2026 година границата била 1.200 евра, помножена со коефициент зависен од бројот на членови во домаќинството.

Најчести прашања

Дали мора да живеам со роднината за која се грижам?

Не. Заедничкото домаќинство не е услов.

Дали повеќе браќа или сестри можат да се грижат за истиот родител?

Да, во различни периоди, секој најмногу по три месеци. Сепак, Pflegekarenzgeld за едно лице може да се исплаќа вкупно најмногу 12 месеци.

Може ли трите месеци да ги поделам на повеќе периоди?

Не. Pflegekarenz и Pflegeteilzeit не можат да се користат во делови.

Дали имам осигурување во овој период?

Да, имате здравствено и пензиско осигурување, а придонесите ги плаќа државата. Исклучок се лицата кои пред тоа биле вработени само со geringfügige Beschäftigung.

Практични чекори

1. Проверете дали лицето за кое се грижите го исполнува условот за Pflegegeld и кој степен го има.
2. Проверете дали сте имале непрекинат работен однос најмалку три месеци пред почетокот.
3. Разговарајте со работодавачот за Pflegekarenz или Pflegeteilzeit и обезбедете писмен договор, освен ако ја користите законската можност.
4. Подгответе доказ за потребата од нега и доказ или веродостојни податоци за роднинската врска.
5. Поднесете го барањето за Pflegekarenzgeld до Sozialministeriumservice во рок од два месеца од почетокот.
6. Ако примате Arbeitslosengeld или Notstandshilfe и користите Pflegekarenz, распрашајте се во AMS за одјавувањето од надоместокот.

Овој текст е информативен и не претставува правен, социјален или здравствен совет. За конкретен случај обратете се кај Sozialministeriumservice, AMS, работодавачот или квалификуван советник.

Извор: oesterreich.gv.at