24-часовна грижа во Австрија: самостојна дејност чекор по чекор

Многу луѓе во Австрија работат како 24-часовни негуватели и најчесто тоа го прават како самостојни претприемачи. За почетокот во 2026 година потребно е да ја пријавите соодветната дејност, да ги известите Finanzamt и Sozialversicherung der Selbständigen (SVS), а потоа да склучите договор со семејството.

Накратко

• Како самостоен негувател ја пријавувате слободната дејност „Personenbetreuung“.
• Потребно е да имате најмалку 18 години и да нема причина за исклучување од вршење дејност.
• Постапката за пријавување на дејноста е ослободена од такси и административни давачки.
• Ако се исполнети сите услови и ги имате потребните документи, пријавата важи веднаш и можете да работите уште истиот ден.
• По пријавувањето следуваат регистрација во Finanzamt и SVS, како и склучување договор за работа.

Кои се чекорите за самостојна работа во негата?

Постапката се состои од четири чекори, по следниот редослед:

1. Пријавување на дејноста (Gewerbeanmeldung)
2. Пријавување во даночната управа (Finanzamt)
3. Пријавување во социјалното осигурување за самостојни претприемачи (SVS)
4. Склучување договор за дело (Werkvertrag), познат и како договор за грижа (Personenbetreuungs-Vertrag)

Овој текст главно се однесува на првиот чекор – пријавувањето на дејноста.

Што треба да завршите пред пријавувањето?

Државјаните на ЕУ треба да ги регулираат следните работи пред пријавувањето:

• пријавување на адресата кај надлежната служба (Meldebehörde);
• потврда за регистрација (Anmeldebescheinigung), најдоцна во рок од три месеци по преселувањето во Австрија.

На државјаните на трети земји им се потребни право на престој (Aufenthaltsberechtigung) и пријавена адреса.

Кој може да ја пријави дејноста Personenbetreuung?

Personenbetreuung е слободна дејност (freies Gewerbe). За неа не треба да докажувате посебна стручна квалификација. Постојат два основни услови:

• да имате најмалку 18 години;
• да не постои причина за исклучување (Gewerbeausschlussgrund), на пример финансиско-кривично дело или судска осуда.

Под одредени услови може да се побара ослободување од причината за исклучување (Nachsicht).

Каде се пријавува дејноста?

Надлежна е службата на чија територија се наоѓа местото на вршење на дејноста (Gewerbestandort).

• Вообичаено: окружната управа (Bezirkshauptmannschaft);
• Во градови со сопствен статут (Statutarstadt): магистрат (Magistrat);
• Во Виена: зависно од дејноста, окружната служба (Magistratisches Bezirksamt) или MA 63.

Пријавата можете да ја поднесете лично, писмено или делумно електронски, во слободна форма или на образец. Пријавата во слободна форма треба да содржи:

• точно име на дејноста: „Personenbetreuung“;
• точно место на вршење на дејноста;
• лични податоци: полно име, адреса, датум и место на раѓање, државјанство и број на социјално осигурување.

Кои документи се потребни?

Обично треба да ги приложите или покажете следните документи:

• извод од матичната книга на родените и доказ за државјанство, или пасош;
• потврда за пријавена адреса (Bestätigung der Meldung);
• изјава за непостоење причини за исклучување според § 13 од GewO 1994;
• документ за академско звање, ако е применливо;
• извод од матичната книга на венчаните или решение за промена на име, ако сте го промениле името;
• ако живеете во странство или вашето живеалиште во Австрија е пократко од пет години: уверение за неосудуваност (Strafregisterbescheinigung) од матичната земја, не постаро од три месеци;
• при првото пријавување на дејност: изјава за ново основање (Erklärung der Neugründung), заверена од надлежната Стопанска комора (Wirtschaftskammer).

Некои податоци може да се проверат директно во регистрите. Затоа изводот на родени, доказот за државјанство или пасошот и потврдата за адреса можеби нема да треба да ги приложите. На барање, потврдата за адреса може да се провери и преку централниот регистар на адреси (ZMR).

Документи на странски јазик

Документите се приложуваат во оригинал или како заверена копија. За документите на странски јазик може да биде потребен превод заверен во Австрија. Преводот вообичаено го изработува заколнат, судски овластен преведувач; може да бидат прифатени и преведувачи од други земји на ЕУ и ЕЕП. За признавање на документите можеби ќе биде потребен и Apostille.

Колку чини пријавувањето и кога можете да почнете?

Постапката за пријавување на дејноста и изводите побарани од австрискиот информативен систем за дејности (GISA) се ослободени од такси и административни давачки.

Пријавата важи веднаш ако се исполнети сите услови и се приложени сите потребни документи. Во тој случај дејноста може да ја вршите од денот на пријавувањето.

Основачката служба на Стопанската комора (Gründerservice) нуди едношалтерска постапка (One-Stop-Shop) за лицата кои започнуваат како самостојни негуватели.

Самостоен претприемач или вработен?

24-часовната грижа може да се врши и во работен однос. Во тој случај склучувате договор за вработување со семејството, а работодавачот мора да ве пријави во австриското здравствено осигурување (ÖGK) пред да започнете со работа.

За оваа форма важи Законот за домашна грижа (Hausbetreuungsgesetz): работниот период може да трае најмногу 14 дена, по што мора да следи еднакво долг период на слободно време.

Често поставувани прашања

Дали е потребна стручна квалификација за Personenbetreuung?

Personenbetreuung е слободна дејност. Условите се наполнети 18 години и непостоење причина за исклучување.

Дали се плаќа пријавувањето на дејноста?

Не. Постапката за пријавување е ослободена од такси и административни давачки.

Кога можам да започнам со работа?

Ако сите услови и документи се во ред, можете да започнете на денот на пријавувањето.

Што следува по пријавувањето?

Следуваат пријавување во Finanzamt, пријавување во SVS и склучување договор за грижа.

Практични чекори

1. Пријавете ја адресата кај Meldebehörde.
2. Ако сте државјанин на ЕУ, обезбедете Anmeldebescheinigung во рок од три месеци по преселувањето.
3. Подгответе ги потребните лични документи, изјавата според GewO 1994 и, доколку е потребно, Strafregisterbescheinigung и заверени преводи.
4. Утврдете која служба е надлежна според Gewerbestandort: Bezirkshauptmannschaft, Magistrat, Magistratisches Bezirksamt или MA 63.
5. Поднесете Gewerbeanmeldung за „Personenbetreuung“.
6. По успешно пријавување, пријавете се во Finanzamt и SVS.
7. Склучете Werkvertrag, односно Personenbetreuungs-Vertrag, со семејството.

Важно: Овој текст е подготвен врз основа на јавно достапни извори и не претставува правен, даночен или професионален совет. Користењето е на сопствен ризик. За конкретна ситуација обратете се кај адвокат, правен, здравствен, трудово-правен или друг релевантен стручњак.

Извор: oesterreich.gv.at