Avusturya’da yaşlıların güvenliği: dolandırıcılık yöntemleri ve evde acil çağrı sistemi

Yaşlı kişiler, dolandırıcıların sık hedefleri arasında yer alır. Suçlular onları unutkan, korkmuş veya yalnız olarak görür. Ancak kullanılan yöntemler çoğunlukla benzerdir. Bu yöntemleri bilmek, dolandırıcıların başarılı olma ihtimalini önemli ölçüde azaltır.

Avusturya’da evde acil çağrı sistemi (Hausnotrufsystem) de tek başına yaşayan veya acil durumda hızlı yardıma ihtiyaç duyabilecek kişiler için önemli bir güvenlik seçeneğidir.

Acil durumlarda aranacak numaralar

• 133: Polis
• 112: Genel Avrupa acil çağrı numarası
• 144: Ambulans
• 122: İtfaiye

Bu numaralar SIM kart olmadan veya bakiyesi bitmiş kontörlü bir telefondan da aranabilir.

Torun dolandırıcılığı nasıl işler?

Enkeltrick olarak adlandırılan yöntemde dolandırıcı, genellikle yalnız yaşayan yaşlı bir kişiyi arar ve bir akrabası gibi davranır. Adını doğrudan söylemek yerine “Kim olduğumu tahmin et!” der. Aranan kişinin söylediği isimlerden birini kullanarak konuşmayı sürdürür.

Daha sonra acil bir durumdan söz eder ve hızla paraya ihtiyacı olduğunu söyler. Parayı almak için bir “kurye” gönderileceğini belirtir. Evde yeterli nakit yoksa kişiyi hemen bankaya gitmesi için zorlayabilir. “Ben de sana birçok kez yardım ettim” gibi duygusal baskı ifadeleri de kullanılabilir.

Bu yöntemle birçok kişi hayatı boyunca biriktirdiği parasını kaybetmiştir.

Ne yapmalısınız?

• İsim tahmin etmeyin; arayan kişiden kim olduğunu kendisinin söylemesini isteyin.
• Sadece gerçek akrabanın bilebileceği bir soru sorun.
• En güvenli yöntem telefonu kapatıp akrabanızı bildiğiniz telefon numarasından geri aramaktır.
• Yardım etmeyi kabul ettiyseniz ancak şüpheleniyorsanız 133 veya 112 numarasını arayın. Ne yapmanız gerektiğini öğrenebilir ve polis, para teslimi sırasında müdahale edebilir.

Sahte polisler ve sahte görevliler

Bu dolandırıcılar kendilerini polis veya ceza soruşturma görevlisi (Kriminalbeamter) olarak tanıtır. Paranızı ya da değerli eşyalarınızı “el koymak” veya “güvenli bir yere koymak” istediklerini söylerler.

Bazen bir akrabanızın kazaya karıştığını veya başının derde girdiğini iddia ederek kefalet (Kaution) talep ederler.

Telefonu kapatıp daha sonra geri aramayı teklif edin. Gerçek bir görevli bunu anlayışla karşılar; dolandırıcı ise telefonu kapatmamanız için baskıyı artırır. Bir akrabanızdan söz ediliyorsa telefonu kapatın ve onu doğrudan kendiniz arayın.

Kapıda kullanılan dolandırıcılık yöntemleri

Dolandırıcılar bazen bir bardak su, kalem, bozuk para veya sağlık sorunu nedeniyle yardım ister. Siz yardım ederken yanlarındaki kişiler evinizi arayabilir. Kendini komşu olarak tanıtan ve telefon etmek istediğini söyleyen kişilere karşı da dikkatli olun.

• Önce kapı dürbününden (Türspion) bakın veya interkomu kullanın.
• Kapıyı yalnızca güvenlik zinciri (Sicherheitskette) takılıyken açın; küçük bir eşyayı bu şekilde dışarı verebilirsiniz.
• Birinin rahatsız olduğunu söylüyorsa ambulansı (144) veya polisi aramayı teklif edin, ancak kimseyi içeri almayın.
• “Kapıda kalan komşu” için çilingiri (Schlüsseldienst) kendiniz arayın.
• Şüphelilerin görünüşünü, konuşma biçimini ve kıyafetlerini hatırlamaya çalışın.

Dolandırıcılar eve girdiyse ve para bulamazlarsa şiddet kullanmaları da mümkündür.

Ödül bildirimleri, reklam gezileri ve kapıdan satış

Beklenmedik ödül bildirimleri (Gewinnbenachrichtigung) çoğu zaman kişisel bilgilerinizi, banka hesap numaranızı, imzanızı veya paranızı almak için kullanılır. Bu tür bildirimlerde verilen telefon numarası sıklıkla yüksek ücretli bir numaradır (Mehrwertnummer). Verilen banka hesabından para çekilmesi de mümkündür.

Reklam gezileri (Werbefahrt, “Kaffeefahrt”) ücretsiz yemek vaadiyle katılımcıları çeker. Tanıtım sırasında eğitimli satış görevlileri baskı uygulayabilir; ürünler ise çoğu zaman düşük kaliteli ve yüksek fiyatlıdır. Bu tür etkinliklerden uzak durmak en güvenli seçenektir.

İş yeri dışında imzalanan sözleşmelerde, örneğin reklam gezisinde, sokakta veya ev kapısında yapılan satışlarda özel cayma hakları bulunabilir. Bu konuda Verein für Konsumenteninformation (VKI) danışmanlık verir.

Bankada ve sokakta güvenlik

• Yüklü miktarda nakit çekme: Güvendiğiniz bir kişinin size eşlik etmesini isteyin.
• Banka gişesi: Diğer kişilerin sarı çizgiyle gösterilen gizlilik alanının arkasında durmasını sağlayın.
• Çok yüksek miktar: Ödemenin ayrı bir odada yapılmasını isteyin.
• Bankamatik: Tanımadığınız kişilerin yardımını kabul etmeyin ve PIN kodunuzu kimseye söylemeyin.
• Kart ve PIN: Bunları her zaman ayrı yerlerde saklayın.
• Gasp: “Feuer!” diye bağırın ve isteneni verin. Hayatınız paradan daha değerlidir.

Evde acil çağrı sistemi (Hausnotruf) nasıl çalışır?

Hausnotruf çoğunlukla sabit telefona bağlanan ek bir cihazdan ve bileklik ya da kolye üzerinde taşınan kablosuz bir düğmeden oluşur. Düğmeye basıldığında hizmet merkezinde adınız, adresiniz ve varsa hastalıklarınız görüntülenir.

Merkezdeki görevli sizinle konuşur, ardından yakınlarınızı bilgilendirir veya yardım gönderir. Konuşamayacak durumda olsanız bile adresinize birinin gönderilmesi mümkündür.

Bazı sistemlerde aktivite takibi de bulunur. Belirli aralıklarla bir düğmeye basmanız gerekir; basılmadığında merkez sizinle iletişime geçer. Sabit telefon hattı olmadan çalışan çözümler de birçok yerde mevcuttur.

Hizmet sağlayıcılar ve ek özellikler

Bu hizmetler arasında kuruluşlar ve şirketler bulunur. Örnek olarak Rotes Kreuz, Caritas, Hilfswerk, Volkshilfe, Johanniter ve ASBÖ sayılabilir. Bu liste bir tavsiye değildir; maliyetleri birden fazla sağlayıcıdan öğrenmek gerekir.

Ek seçenekler arasında düşme sensörü, anahtar kasası (Schlüsselsafe) ve konum belirleme özellikli acil çağrı saati bulunur.

Dikkat: Sabit telefonun dijital sisteme geçirilmesinden sonra acil çağrı cihazı düzgün çalışmayabilir. Geçişten sonra sistem mutlaka test edilmelidir.

Şiddet veya dolandırıcılık durumunda yardım

Yaşlılara yönelik şiddet konusunda Pro Senectute Österreich tarafından sunulan +43 699 11200099 numaralı hat ücretsiz ve gizlidir. Bu hattı mağdurların yanı sıra tanıklar ve bakım verenler de arayabilir.

Dolandırıldıysanız veya şüpheli bir olay yaşadıysanız 133 ya da 112 numarasını arayın, polise ihbarda (Anzeige) bulunun ve güvendiğiniz bir kişiyle konuşun.

Polisin güvenlik danışmanlığı ücretli mi?

Hayır. Ev güvenliği konusunda ücretsiz polis danışmanlığı alınabilir. Bilgi için 059133 servis numarası aranabilir.

Pratik olarak şimdi ne yapabilirsiniz?

1. Acil numaraları telefonunuzun yakınına ve cep telefonunuza kaydedin.
2. Aile üyelerinizle, beklenmedik para taleplerinde kullanılacak bir doğrulama sorusu belirleyin.
3. Tanımadığınız kişileri güvenlik zinciri olmadan içeri almayın.
4. Bankaya yüklü miktarda para çekmeye yalnız gitmeyin.
5. Hausnotruf hizmeti için birden fazla sağlayıcıdan sistemin özelliklerini ve maliyetlerini sorun.
6. Sabit telefon hattınız dijital sisteme geçirildiyse acil çağrı cihazını mutlaka test edin.
7. Şüpheli bir olayda telefonu kapatın, doğrudan güvendiğiniz kişiyi arayın ve gerekirse 133 veya 112’yi kullanın.

Kaynak: oesterreich.gv.at