Безбедност на постарите во Австрија: измамници и Hausnotruf

Постарите лица често се цел на измамници бидејќи криминалците ги сметаат за заборавни, исплашени или осамени. Добрата вест е што измамите најчесто се повторуваат по исти обрасци. Ако ги препознаете, шансите измамниците да успеат се многу помали.

Во продолжение се објаснети најчестите измами во Австрија и начинот на функционирање на домашниот систем за итен повик Hausnotrufsystem.

Најважни броеви и правила

• Полиција: 133
• Општ број за итни случаи: 112
• Брза помош: 144
• Противпожарна служба: 122
• Овие броеви може да се повикаат и без SIM-картичка, како и од припејд телефон со потрошен кредит.
• Не пуштајте непознати лица во домот и не им предавајте пари или вредни предмети.

Како функционира измамата со „внукот“ (Enkeltrick)?

Измамникот обично му се јавува на лице кое живее само и се претставува како роднина. Наместо да го каже своето име, прашува: „Погоди кој се јавува!“ Потоа го користи името што ќе го изговори повиканото лице.

Следно измамникот измислува итна ситуација за која му требаат пари и ветува дека брзо ќе ги врати. По парите доаѓа „курир“. Ако дома нема доволно готовина, лицето може да биде притиснато веднаш да оди во банка. Често се користи и емоционална уцена, на пример: „И јас толку пати сум ти помогнал.“ На овој начин некои луѓе ги изгубиле своите животни заштеди.

Што да направите?

• Не погодувајте имиња. Побарајте повикувачот самиот да каже кој е.
• Поставете прашање на кое само вистинскиот роднина би можел да одговори.
• Најсигурно е да ја прекинете врската и да му се јавите на роднината на веќе познатиот број.
• Ако веќе сте ветиле помош, но се сомневате, јавете се на 133 или 112. Полицијата може да објасни што да направите и, во одредени случаи, да реагира при предавањето.

Лажни полицајци и службени лица

Овие измамници се претставуваат како полицајци или криминалистички инспектори (Kriminalbeamter). Тие тврдат дека вашите пари или вредности треба да бидат „запленети“ или „ставени на сигурно“. Понекогаш велат дека роднина предизвикал сообраќајна несреќа или западнал во неволја и бараат кауција (Kaution).

Кажете дека моментално не можете да разговарате и понудете се вие да се јавите назад. Вистинско службено лице ќе го разбере тоа, додека измамникот ќе врши уште поголем притисок да не ја прекинете врската. Ако се споменува роднина, прекинете го разговорот и јавете му се директно.

Измами пред влезната врата

Непознато лице може да побара чаша вода, пенкало, ситни пари или помош поради здравствен проблем. Додека му помагате, соучесниците може да го пребараат станот. Внимавајте и на лица кои се претставуваат како соседи и велат дека се заклучиле надвор и сакаат да телефонираат.

• Прво погледнете низ шпионката (Türspion) или разговарајте преку домофонот.
• Отворајте само со поставен сигурносен ланец (Sicherheitskette); и тогаш можете да подадете мал предмет.
• Ако некој вели дека му се слошило, понудете се да повикате брза помош на 144 или полиција, но не пуштајте го внатре.
• Ако „соседот“ се заклучил, сами повикајте браварска служба (Schlüsseldienst).
• Запомнете го изгледот, говорот и облеката на лицата.

Ако измамниците веќе влегле, а не најдат пари, може да употребат и насилство.

Лажни награди, рекламни патувања и продавачи од врата до врата

Неочекувано известување за награда (Gewinnbenachrichtigung) често служи за собирање лични податоци, број на банкарска сметка, потпис или пари. Телефонскиот број во ваквите пораки може да биде број со зголемена тарифа (Mehrwertnummer), а од наведената сметка може да бидат повлечени средства.

Рекламните патувања (Werbefahrt, „Kaffeefahrt“) привлекуваат со бесплатен ручек. На презентацијата, обучени продавачи ги убедуваат учесниците да купат производи кои често се неквалитетни и прескапи. Најдобро е да ги избегнувате.

За договор склучен надвор од деловен простор, на пример на рекламно патување, на улица или пред врата, може да важи посебно право на откажување. За совет може да се обратите до Verein für Konsumenteninformation (VKI).

Безбедност во банка и на улица

• Поголемо подигнување готовина: побарајте лице од доверба да ве придружува.
• На шалтер: внимавајте другите лица да ја почитуваат зоната за дискретност, означена со жолта линија.
• Многу голема сума: побарајте исплата во посебна просторија.
• Банкомат: не прифаќајте помош од непознати и никому не го кажувајте PIN-кодот.
• Картичка и PIN: чувајте ги одделно.
• При грабеж: извикајте „Feuer!“ и предадете го она што го бараат. Вашиот живот е поважен.

Како функционира домашниот итен повик (Hausnotruf)?

Hausnotruf најчесто е дополнителен уред поврзан со фиксниот телефон и се активира преку радио-копче што се носи како нараквица или приврзок околу вратот. Со притискање на копчето, во дежурниот центар се појавуваат вашето име, адресата и евентуалните здравствени проблеми.

Дежурното лице разговара со вас, а потоа ги известува роднините или испраќа помош. Ако не можете да зборувате, сепак може да биде испратено лице на вашата адреса.

Некои системи имаат и следење на активноста: потребно е редовно да притискате копче, а ако тоа изостане, центарот ве контактира. На многу места постојат решенија и без фиксна телефонска линија.

Кој нуди Hausnotruf?

Меѓу организациите и компаниите што нудат вакви услуги се Rotes Kreuz, Caritas, Hilfswerk, Volkshilfe, Johanniter и ASBÖ. Ова не е препорака; за условите и трошоците треба да се информирате кај повеќе даватели.

Можни дополнувања се сензор за пад, сеф за клуч (Schlüsselsafe) и часовник за итен повик со локација.

Важно: по дигитализација на фиксната телефонска линија, системот Hausnotruf може да не функционира правилно. По преминувањето на новата технологија задолжително проверете дали уредот работи.

Помош при насилство врз постари лица

Телефонската линија на Pro Senectute Österreich е бесплатна и доверлива: +43 699 11200099. Може да се јават засегнатите лица, сведоци и лица кои се грижат за постари лица.

Често поставувани прашања

Дали советувањето за безбедност од полицијата е бесплатно?

Да. Бесплатни совети за заштита на домот може да побарате на сервисниот број 059133.

Што да направам ако веќе сум измамен?

Известете ја полицијата на 133 или 112, поднесете пријава (Anzeige) и разговарајте со лице на кое му верувате.

Колку чини Hausnotruf?

Цената не е наведена. За трошоците треба директно да се распрашате кај давателите на услугата.

Практични чекори

1. Запишете ги броевите 133, 112, 144 и 122 покрај телефонот.
2. Договорете семеен или личен код за проверка при сомнителни телефонски повици.
3. Не погодувајте кој се јавува и секогаш сами повикајте го роднината на познат број.
4. Не пуштајте непознати лица во домот, дури и ако тврдат дека се службени лица или соседи.
5. При поголеми банкарски трансакции побарајте придружба од лице од доверба.
6. Споредете повеќе понуди за Hausnotruf и задолжително тестирајте го уредот по промената на телефонската линија.
7. Во случај на измама или насилство, веднаш контактирајте ја полицијата или линијата на Pro Senectute Österreich.