Avusturya’da hasta çocuk için bakım izni (Pflegefreistellung) 2026

Çocuğunuz ateşlendiğinde ve kreşe ya da okula gidemediğinde, Avusturya’da hemen yıllık izninizi kullanmanız gerekmeyebilir. Çalışanlar, belirli koşullarda ücretli bakım izni olan Pflegefreistellung hakkından yararlanabilir.

Bu yazıda kimlerin hak sahibi olduğunu, bir çalışma yılında ne kadar izin verildiğini ve izin hakkı tükendiğinde hangi seçeneklerin bulunduğunu açıklıyoruz.

Pflegefreistellung hakkından kimler yararlanabilir?

Özel hukuk kapsamındaki bir iş ilişkisiyle (privatrechtliches Arbeitsverhältnis) çalışan herkes bu haktan yararlanabilir. Herhangi bir bekleme süresi yoktur; izin, iş ilişkisinin başladığı ilk günden itibaren kullanılabilir.

Pflegefreistellung, Avusturya’daki Urlaubsgesetz (UrlG) § 16 kapsamında düzenlenir.

Hangi durumlarda kullanılabilir?

• Hasta çocuğun bakımı: Kendi çocuğunuz, evlat edinilmiş çocuğunuz (Wahlkind) veya koruyucu aile yanındaki çocuğunuz (Pflegekind) için kullanılabilir. Çocuğun sizinle aynı evde yaşaması şart değildir.
• Çocuğa bakan kişinin görevini yapamaması: Çocuğa normalde bakan kişi hastalanır, bir sağlık kuruluşunda kalır, hapis cezasını çekerse veya vefat ederse çocuğun bakımı için bu izni kullanabilirsiniz.
• Hastanede refakat: Henüz 10 yaşını doldurmamış bir çocuğa, yatarak tedavi gördüğü sırada refakat etmek için Begleitungsfreistellung kullanılabilir.

Eşinizin, kayıtlı partnerinizin veya birlikte yaşadığınız partnerinizin biyolojik çocuğu için de bu hak geçerli olabilir. Ancak bu durumda çocuğun sizinle aynı hanede yaşaması gerekir.

Pflegefreistellung yalnızca çocuklar için geçerli değildir. Ebeveynler, büyükanne ve büyükbabalar, torunlar, eş veya partner gibi yakınların bakımı için de ortak hane şartı aranmadan kullanılabilir. Sizinle aynı evde yaşayan hasta bir başka kişinin (örneğin teyze veya arkadaş) bakımı için de bu haktan yararlanabilirsiniz.

Önemli koşul, bakımın gerçekten gerekli olmasıdır. Hastaya bakabilecek başka uygun bir kişi varsa Pflegefreistellung hakkı doğmaz. Ancak kendi masrafınızla ücretli bir bakıcı bulmak zorunda değilsiniz.

Bir çalışma yılında ne kadar Pflegefreistellung verilir?

İzin süresi gün olarak değil, haftalık çalışma sürenize göre hesaplanır ve Arbeitsjahr yani çalışma yılı için geçerlidir.

• Genel bakım izni (allgemeine Pflegefreistellung): Her çalışma yılında en fazla bir haftalık çalışma süresi. Gerekli bakım veya gözetim durumlarında kullanılır.
• Genişletilmiş bakım izni (erweiterte Pflegefreistellung): İlk haftalık hak tamamen kullanılmışsa ve 12 yaşından küçük bir çocuk hastalanırsa, aynı çalışma yılında en fazla bir haftalık çalışma süresi daha verilebilir.
• Tek taraflı yıllık izin kullanımı (einseitiger Urlaubsantritt): Genişletilmiş bakım izni de tükenirse ve 12 yaşından küçük çocuğun bakımı gerekirse, normal yıllık izninizden işverenin onayı olmadan izin kullanabilirsiniz.

Pflegefreistellung gün bazında veya ihtiyaç halinde yalnızca birkaç saat için de kullanılabilir.

Genişletilmiş bakım izni nedir?

İlk haftalık Pflegefreistellung hakkınızı tamamen kullandıktan sonra, 12 yaşından küçük çocuğunuz yeniden hastalanırsa ek bir haftalık çalışma süresi hakkı doğabilir. Bu kapsamda evlat edinilmiş veya koruyucu aile yanındaki çocuğunuz ile sizinle aynı hanede yaşayan partnerinizin biyolojik çocuğu da dikkate alınır.

Ancak başka bir yasa, toplu iş sözleşmesi (Kollektivvertrag) veya iş sözleşmesi bu durum için zaten ücret öngörüyorsa, genişletilmiş bakım izni hakkı doğmayabilir.

İkinci hafta da biterse ne olur?

Aynı çalışma yılında 12 yaşından küçük çocuğunuz tekrar hastalanırsa şu seçenekler bulunur:

1. Tek taraflı yıllık izin kullanımı: Çocuğun bakımı için işverenin onayı olmadan yıllık izninizi kullanabilirsiniz.
2. Tanınan işe gelme engeli: Çocuğun hasta olduğunu ve bakıma ihtiyaç duyduğunu belirterek Dienstverhinderungsgrund kapsamında işe gelme engeline dayanabilirsiniz.
3. Ücretsiz izin: İşverenle anlaşarak Karenzierung adı verilen ücretsiz izin düzenlemesi yapabilirsiniz. Bu süre için ücret ödenmez.

İşverene nasıl bildirilir ve nasıl kanıtlanır?

Pflegefreistellung kullanacağınızı, tek taraflı yıllık izin alacağınızı veya işe gelme engeline dayanacağınızı işverene derhal bildirmeniz gerekir.

Bakımın gerekli olduğunu şu şekillerde kanıtlayabilirsiniz:

• sözlü veya yazılı bildirimle,
• doktor raporuyla (ärztliches Attest).

Temel olarak hangi yöntemi kullanacağınıza siz karar verebilirsiniz. Bununla birlikte işverenin önceden doktor raporu isteyip istemediğini sormanız yararlı olur.

İşveren doktor raporu talep ederse, muayenehanede rapor için alınan masrafı işveren karşılamalıdır. Bu masraf genellikle sosyal sigorta tarafından ödenmez. İşveren istemeden kendi isteğinizle rapor alırsanız masraf size ait olur.

Bu nedenle işten çıkarılabilir misiniz?

Planlanan veya fiilen kullanılan Pflegefreistellung nedeniyle işten çıkarılırsanız, feshe mahkemede itiraz edebilirsiniz.

• Yazılı gerekçe isteme: Fesih bildiriminin elinize ulaşmasından itibaren 5 takvim günü içinde talep etmelisiniz.
• İşverenin gerekçeyi verme süresi: Talebin işverene ulaşmasından itibaren 5 takvim günü.

İşveren gerekçeyi vermezse bu durum feshin geçerliliğini değiştirmez. Gerekçe isteyip istemediğinizden veya gerekçede ne yazdığından bağımsız olarak dava açabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Pflegefreistellung yıllık iznimden düşülür mü?

Hayır. Pflegefreistellung yıllık izin değil, ücretin ödenmeye devam ettiği bir işe gelememe durumudur. Yıllık izniniz ancak iki haftalık bakım izni hakkı tükendikten sonra tek taraflı olarak izin kullandığınızda azalır.

İzni yalnızca birkaç saat kullanabilir miyim?

Evet. Pflegefreistellung günler halinde veya yalnızca birkaç saat için kullanılabilir.

Yeni bir işyerinde de geçerli midir?

Evet. Hak, iş ilişkisinin başladığı ilk günden itibaren kullanılabilir.

Çocuk benimle yaşamıyorsa da geçerli midir?

Kendi çocuğunuz, evlat edinilmiş çocuğunuz ve koruyucu aile yanındaki çocuğunuz için ortak hane şartı aranmaz. Partnerinizin biyolojik çocuğu için ise çocuk sizinle aynı hanede yaşamalıdır.

Uygulamada atılacak adımlar

1. Çocuğun bakımınıza ihtiyaç duyduğunu ve işe gidemeyeceğinizi işverene derhal bildirin.
2. İletişimi mümkünse yazılı yapın ve bildirimin bir kopyasını saklayın.
3. İşverenin ärztliches Attest isteyip istemediğini netleştirin.
4. İlk haftalık ve varsa genişletilmiş haftalık hakkınızdan ne kadar kullandığınızı takip edin.
5. Haklarınız tükendiğinde yıllık izin, Dienstverhinderungsgrund veya Karenzierung seçeneklerini işverenle görüşün.
6. Fesih bildirimi alırsanız, 5 takvim günlük süreleri kaçırmamak için vakit kaybetmeden hukuki destek alın.

Bu bilgiler internet üzerindeki kaynaklara, özellikle oesterreich.gv.at bilgilerine dayanır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için bir avukata, hukuk uzmanına, iş hukuku veya istihdam danışmanına başvurun.