Urlop ojcowski w Austrii 2026: Familienzeitbonus

Po narodzinach dziecka w Austrii ojciec może spędzić z rodziną cały miesiąc i otrzymać za ten czas świadczenie pieniężne. Jest nim Familienzeitbonus (FZB), czyli bonus za czas spędzony z rodziną. Poniżej wyjaśniamy, komu przysługuje, ile wynosi i jak złożyć wniosek w 2026 roku.

Najważniejsze informacje

• Familienzeitbonus przysługuje ojcom, którzy po narodzinach dziecka tymczasowo zawieszają każdą działalność zarobkową i zajmują się wyłącznie rodziną.
• W przypadku dzieci urodzonych 1 stycznia 2025 roku lub później świadczenie wynosi 54,87 euro dziennie, czyli łącznie około 1 700 euro.
• Czas Familienzeit może wynosić 28, 29, 30 albo 31 dni.
• Wniosek trzeba złożyć w odpowiedniej kasie ubezpieczenia zdrowotnego w ciągu 121 dni od dnia narodzin dziecka.

Ile wynosi Familienzeitbonus i jak długo jest wypłacany?

Za dziecko urodzone 1 stycznia 2025 roku lub później Familienzeitbonus wynosi 54,87 euro dziennie. Łącznie daje to około 1 700 euro.

Wnioskodawca wybiera długość Familienzeit, jednak okres wypłaty świadczenia musi dokładnie odpowiadać rzeczywistemu okresowi spędzonemu na Familienzeit. Możliwe są wyłącznie okresy 28, 29, 30 lub 31 dni.

Co oznacza Familienzeit?

Familienzeitbonus nie jest płatnym urlopem finansowanym przez pracodawcę. To państwowe świadczenie pieniężne. Przysługuje, gdy ojciec z powodu narodzin dziecka tymczasowo przerywa każdą działalność zarobkową i w tym czasie intensywnie oraz wyłącznie zajmuje się rodziną. Okres ten nazywany jest Familienzeit albo Familienmonat.

Za Familienzeit może zostać uznany między innymi:

• zwolnienie od pracy z powodu narodzin dziecka, czyli Papamonat,
• uzgodniony z pracodawcą bezpłatny urlop specjalny, czyli Sonderurlaub gegen Entfall der Bezüge,
• w sektorze publicznym wcześniejszy urlop rodzicielski dla ojców, czyli Väterfrühkarenz,
• w przypadku osób samozatrudnionych przerwanie działalności wraz z wyrejestrowaniem z ubezpieczenia społecznego,
• zgłoszenie zawieszenia działalności gospodarczej, czyli Ruhendmeldung des Gewerbes.

Krankenstand, czyli zwolnienie lekarskie, oraz Erholungsurlaub, czyli zwykły płatny urlop wypoczynkowy, nie są uznawane za przerwanie działalności zarobkowej. Za te okresy Familienzeitbonus nie przysługuje.

Kto może otrzymać świadczenie?

Wszystkie poniższe warunki muszą być spełnione jednocześnie:

• wnioskodawca jest uprawniony do Familienbeihilfe na dziecko i świadczenie to jest faktycznie otrzymywane,
• ojciec, dziecko i drugi rodzic mają centrum życia w Austrii, czyli Lebensmittelpunkt,
• ojciec, dziecko i drugi rodzic stale prowadzą wspólne gospodarstwo domowe i wszyscy mają ten sam zameldowany główny adres, czyli Hauptwohnsitz,
• wnioskodawca faktycznie korzysta z Familienzeit,
• spełniony jest warunek dotyczący wcześniejszej działalności zarobkowej.

Osoby nieposiadające obywatelstwa austriackiego muszą dodatkowo legalnie przebywać w Austrii na podstawie przepisów Niederlassungs- und Aufenthaltsgesetz albo Asylgesetz.

Jakie zatrudnienie jest wymagane?

W ciągu ostatnich 182 dni kalendarzowych przed rozpoczęciem Familienzeit trzeba nieprzerwanie i faktycznie wykonywać w Austrii działalność zarobkową objętą obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym i emerytalnym.

• Dopuszczalna jest łączna przerwa wynosząca najwyżej 14 dni.
• W tym okresie nie można pobierać świadczeń dla bezrobotnych, takich jak Arbeitslosengeld, Notstandshilfe lub Weiterbildungsgeld.
• Choroba albo płatny urlop w ramach trwającego zatrudnienia, gdy wypłacane jest wynagrodzenie, nie są uznawane za przerwę.
• Väterkarenz, czyli urlop rodzicielski dla ojców, a w przypadku osób prowadzących działalność gospodarczą lub gospodarstwo rolne podobna sytuacja, jest traktowana jak wykonywanie pracy, najwyżej do drugich urodzin starszego dziecka.
• Po zakończeniu Familienzeit trzeba faktycznie wrócić do pracy. Skorzystanie z Väterkarenz również jest uznawane za powrót do pracy.

Kiedy może rozpocząć się Familienzeit?

Jeżeli poród odbył się w szpitalu, Familienzeitbonus może najwcześniej rozpocząć się w dniu, w którym matka i dziecko opuszczą szpital. Dotyczy to również sytuacji, gdy rodzina przebywała razem w pokoju rodzinnym, czyli Familienzimmer.

Jeżeli dziecko z powodów zdrowotnych samo trafi do szpitala lub pozostanie w szpitalu, na przykład jako wcześniak, albo matka musi pozostać w szpitalu z powodów zdrowotnych, odpowiednich informacji o możliwościach udzieli właściwy ubezpieczyciel zdrowotny.

Jak i kiedy złożyć wniosek?

Familienzeitbonus nie jest przyznawany automatycznie. Trzeba złożyć osobny wniosek do tego Krankenversicherungsträger, czyli ubezpieczyciela zdrowotnego, w którym wnioskodawca był ubezpieczony z tytułu działalności zarobkowej w ostatnim dniu przed rozpoczęciem Familienzeit.

Terminy

1. Wniosek można złożyć najwcześniej w dniu narodzin dziecka.
2. Najpóźniej należy go złożyć w ciągu 121 dni od dnia narodzin dziecka.
3. Wybrany okres można jednorazowo zmienić, pod określonymi warunkami, w ciągu 182 dni od narodzin dziecka.

Do wniosku służy formularz Familienzeitbonus Antrag. Wymagane dokumenty są wymienione w załączniku 1, czyli Anlage 1. We wniosku trzeba wskazać, czy świadczenie ma być wypłacane za 28, 29, 30 czy 31 dni.

Najczęstsze pytania

Czy Familienzeitbonus przysługuje podczas urlopu wypoczynkowego?

Nie. Erholungsurlaub oraz Krankenstand nie są uznawane za przerwanie pracy, dlatego za te dni Familienzeitbonus nie przysługuje.

Czy można otrzymać świadczenie po pobieraniu zasiłku dla bezrobotnych?

W ciągu 182 dni poprzedzających rozpoczęcie Familienzeit nie można było pobierać świadczeń z ubezpieczenia dla bezrobotnych, na przykład Arbeitslosengeld lub Notstandshilfe.

Czy można później zmienić długość Familienzeit?

Tak, jednorazowo i pod określonymi warunkami, w ciągu 182 dni od narodzin dziecka.

Jaki jest związek między Familienzeitbonus a Kinderbetreuungsgeld?

Familienzeitbonus i Kinderbetreuungsgeld to dwa różne świadczenia. Familienzeitbonus dotyczy krótkiego okresu bezpośrednio po narodzinach dziecka, natomiast Kinderbetreuungsgeld jest świadczeniem związanym z opieką nad dzieckiem.

Praktyczne kroki

1. Sprawdź, czy spełniasz warunek 182 dni wcześniejszej działalności zarobkowej oraz pozostałe wymogi dotyczące wspólnego gospodarstwa domowego i pobytu w Austrii.
2. Ustal z pracodawcą albo zgłoś w odpowiedni sposób przerwę w działalności, tak aby rzeczywiście nie wykonywać żadnej pracy zarobkowej.
3. Wybierz okres 28, 29, 30 lub 31 dni, pamiętając, że musi on odpowiadać rzeczywistemu okresowi Familienzeit.
4. Pobierz i wypełnij formularz Familienzeitbonus Antrag oraz przygotuj dokumenty wymienione w Anlage 1.
5. Złóż wniosek do właściwego Krankenversicherungsträger najpóźniej w ciągu 121 dni od narodzin dziecka.
6. W razie hospitalizacji matki lub dziecka skontaktuj się z ubezpieczycielem zdrowotnym, aby wyjaśnić możliwy termin rozpoczęcia Familienzeit.

Ważne: Informacje mają charakter ogólny i nie stanowią porady prawnej, podatkowej ani ubezpieczeniowej. W indywidualnej sprawie warto skontaktować się z właściwym Krankenversicherungsträger, specjalistą prawa pracy lub innym odpowiednim doradcą.

Źródło: oesterreich.gv.at