Małżeństwo w Austrii: najważniejsze informacje na 2026 rok

Jeśli mieszkasz w Austrii i planujesz ślub, warto znać austriackie zasady dotyczące zawarcia małżeństwa. Poniżej wyjaśniamy, kto może się pobrać, jak przebiega ślub cywilny, jakie znaczenie ma ceremonia religijna oraz jakie formalności wiążą się ze zmianą nazwiska.

Najważniejsze informacje w skrócie

• W Austrii prawnie ważne jest wyłącznie małżeństwo zawarte przed urzędnikiem stanu cywilnego. Sama ceremonia religijna nie wystarcza.
• Małżeństwo można zawrzeć od 18. roku życia. Nie można zrobić tego przez pełnomocnika.
• Protokół potwierdzający zdolność do zawarcia małżeństwa, czyli Aufgebot, jest ważny maksymalnie sześć miesięcy.
• Można mieć jednego albo dwóch świadków, ale ślub może odbyć się także bez świadków.
• Podstawowym ustrojem majątkowym jest rozdzielność majątkowa, czyli Gütertrennung.

Kto może zawrzeć małżeństwo w Austrii?

Zasadniczo małżeństwo może zawrzeć osoba, która ukończyła 18 lat i jest zdolna do podejmowania decyzji. Oznacza to, że rozumie znaczenie małżeństwa.

Zawarcie małżeństwa jest czynnością ściśle osobistą. Każda osoba musi osobiście wyrazić zgodę, dlatego nie można zawrzeć małżeństwa przez przedstawiciela. Od 1 stycznia 2019 roku w Austrii mogą pobierać się także pary jednopłciowe.

Małżeństwo jest niedopuszczalne, gdy występuje przeszkoda małżeńska (Eheverbot), między innymi:

• pokrewieństwo w linii prostej albo w linii bocznej do czwartego stopnia, na przykład między kuzynami,
• relacja adopcyjna,
• pozostawanie w innym małżeństwie.

Małżeństwo zawarte pod przymusem jest przestępstwem.

Gdzie i jak przebiega ślub cywilny?

Termin można zgłosić w dowolnym urzędzie stanu cywilnego (Standesamt). W tym urzędzie sporządzany jest protokół potwierdzający zdolność do zawarcia małżeństwa, powszechnie nazywany Aufgebot. Sam ślub może odbyć się także w innym urzędzie stanu cywilnego.

W wyjątkowych przypadkach ceremonia może odbyć się poza urzędem, jeśli wybrane miejsce jest odpowiednie i godne znaczenia małżeństwa.

Podczas ceremonii urzędnik stanu cywilnego pyta każdą osobę, czy chce zawrzeć małżeństwo z drugą osobą. Po udzieleniu twierdzącej odpowiedzi ogłasza, że strony zostały prawnie połączone małżeństwem. Oboje muszą być obecni osobiście i jednocześnie.

Aufgebot jest ważne maksymalnie sześć miesięcy, dlatego warto odpowiednio wcześnie zarezerwować termin.

Świadkowie: ilu potrzeba i jakie warunki muszą spełniać?

• Liczba świadków: zero, jeden albo dwóch.
• Wiek: co najmniej 18 lat.
• Dokument: urzędowy dokument tożsamości ze zdjęciem.
• Język: świadek musi rozumieć język ceremonii; w przeciwnym razie potrzebny jest tłumacz.

W dniu ślubu zarówno para, jak i świadkowie muszą przedstawić dokument tożsamości ze zdjęciem.

Ceremonia religijna – o czym pamiętać?

Ceremonia religijna nie ma w Austrii skutków prawnych i nie zastępuje ślubu cywilnego.

Kościół katolicki

Zgłoszenie w parafii miejsca zamieszkania jest zalecane najlepiej co najmniej trzy miesiące przed ślubem. Wymagane może być przygotowanie przedmałżeńskie oraz dwóch pełnoletnich świadków.

Kościół ewangelicki

Pierwszą rozmowę zaleca się odbyć około sześciu miesięcy przed ceremonią. Potrzebny jest cywilny akt małżeństwa, natomiast świadkowie nie są obowiązkowi.

Ceremonia islamska

Jest przeprowadzana przez Oberste Islamische Glaubensgemeinschaft in Österreich beziehungsweise Islamische Glaubensgemeinschaft in Österreich. Co do zasady wcześniej należy zawrzeć ślub cywilny.

W przypadku małżeństwa mieszanego osoby należącej do Kościoła katolickiego i osoby należącej do Kościoła ewangelickiego możliwa jest wspólna ceremonia z udziałem obu duchownych.

Wybór nazwiska i formalności po zmianie

Przy zawieraniu małżeństwa można wybrać wspólne nazwisko rodowe, przyjąć nazwisko podwójne albo zachować dotychczasowe nazwiska.

Jeżeli nazwisko się zmieni, urząd stanu cywilnego wpisuje zmianę bezpośrednio do centralnego rejestru meldunkowego. Nie trzeba więc osobno zmieniać zgłoszenia meldunkowego (Meldezettel). W innych instytucjach zmianę trzeba jednak zgłosić samodzielnie:

• AMS, jeśli otrzymujesz świadczenie – niezwłocznie, najpóźniej w ciągu tygodnia;
• Gewerbebehörde lub rejestr działalności GISA – w ciągu czterech tygodni;
• Finanzamt, jeśli prowadzisz działalność na własny rachunek – w ciągu miesiąca;
• Grundbuch, czyli księga wieczysta – opłata za złożenie wniosku wynosi 85 euro;
• ubezpieczyciel zdrowotny – zgłoszenie jest bezpłatne, a nowa karta e-card jest wysyłana automatycznie.

W przypadku osoby zatrudnionej pracodawca zgłasza zmianę do ubezpieczenia społecznego. Jeśli otrzymujesz zasiłek rodzinny (Familienbeihilfe), zmianę nazwiska należy natychmiast zgłosić do Finanzamt.

Jeśli po ślubie planujesz podróż zagraniczną, a nazwisko uległo zmianie, potrzebny będzie nowy paszport. Warto odpowiednio wcześnie sprawdzić procedurę jego uzyskania.

Jakie skutki prawne ma małżeństwo?

Małżonków wiążą między innymi obowiązki dotyczące wspólnego mieszkania, wierności, uczciwego traktowania oraz wzajemnej pomocy. Prowadzenie gospodarstwa domowego, wychowanie dzieci i praca zarobkowa powinny być organizowane wspólnie i w sposób wyważony.

Podstawowym ustrojem majątkowym jest Gütertrennung, czyli rozdzielność majątkowa. Każda osoba zachowuje majątek zgromadzony przed ślubem i w czasie małżeństwa oraz co do zasady odpowiada za własne długi. W razie rozwodu dzieli się majątek używany wspólnie i wspólne oszczędności.

Małżonkowie mogą ustalić inne zasady w umowie małżeńskiej (Ehevertrag), zawartej przed ślubem albo w trakcie małżeństwa.

Najczęstsze pytania

Czy wystarczy ślub w kościele?

Nie. W Austrii ważne prawnie jest wyłącznie małżeństwo zawarte przed urzędnikiem stanu cywilnego.

Czy świadek jest obowiązkowy?

Nie. Można mieć jednego albo dwóch świadków, ale ślub cywilny może odbyć się również bez świadków.

Jak długo ważne jest Aufgebot?

Protokół potwierdzający zdolność do zawarcia małżeństwa jest ważny maksymalnie sześć miesięcy.

Czy wspólne dziecko automatycznie zmieni nazwisko po ślubie rodziców?

Nie. Nazwisko dziecka nie zmienia się automatycznie. Można je ponownie ustalić w urzędzie stanu cywilnego; jeśli nie zostanie dokonana taka czynność, dziecko zachowuje dotychczasowe nazwisko.

Praktyczne kroki przed i po ślubie

1. Skontaktuj się z wybranym Standesamt i ustal dostępne terminy oraz wymagane dokumenty.
2. Złóż zgłoszenie i dopilnuj sporządzenia Aufgebot.
3. Zarezerwuj ślub w okresie ważności protokołu, czyli w ciągu maksymalnie sześciu miesięcy.
4. Ustal, czy ceremonia odbędzie się ze świadkami, a jeśli tak, poinformuj ich o konieczności posiadania dokumentu ze zdjęciem.
5. Jeśli planujesz ceremonię religijną, skontaktuj się odpowiednio wcześnie z parafią lub właściwą wspólnotą.
6. Po zmianie nazwiska zgłoś ją instytucjom, które nie otrzymują informacji automatycznie, zwłaszcza AMS, Finanzamt, GISA i ubezpieczycielowi zdrowotnemu.
7. Przed podróżą zagraniczną sprawdź, czy potrzebujesz nowego paszportu.

Uwaga: Informacje mają charakter ogólny i nie stanowią porady prawnej. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem lub właściwym urzędem. Źródło: oesterreich.gv.at.