Инвалидска и пензија поради неспособност за работа во Австрија во 2026 година

Ажурирано: 2026-10-26

Ако поради здравствени причини долгорочно не можете да работите, во Австрија првиот чекор обично не е пензија, туку рехабилитација. Во продолжение се објаснети условите за инвалидска пензија или пензија поради неспособност за работа, потребниот период на осигурување и колку можете да заработувате паралелно во 2026 година.

Накратко

Барањето за пензија првенствено се смета и за барање за рехабилитација.
Лицата родени на или по 1 јануари 1964 година добиваат пензија само при трајна неспособност за работа; во спротивно може да добијат Rehabilitationsgeld или Umschulungsgeld.
Вообичаено се потребни 180 месеци уплатени придонеси или 300 месеци осигурување.
Во 2026 година можете да заработувате до 551,10 евра месечно без намалување на пензијата.
Против одбивачко решение може да се поднесе тужба во рок од 3 месеци.

Што значат германските називи?

Австриското право користи различни називи зависно од професионалниот статус:

Invalidität – се однесува на физички работници, според ASVG.
Berufsunfähigkeit – се однесува на вработени лица (Angestellte), според ASVG.
Erwerbsunfähigkeit – се однесува на самостојни работници и земјоделци, според GSVG и BSVG.

Соодветните пензии се нарекуваат Invaliditätspension, Berufsunfähigkeitspension и Erwerbsunfähigkeitspension.

Кој може да добие инвалидска пензија?

Правото постои кога истовремено се исполнети следните услови:

настапило намалување на работната способност или неспособност за заработка;
исполнет е потребниот период на чекање (Wartezeit);
не постои право на професионална рехабилитација или таа не е разумна и не може да се очекува од лицето;
сè уште не се исполнети условите за старосна пензија, со исклучок на Korridorpension.

Намалувањето на работната способност се утврдува со медицински преглед. Работниците и вработените се сметаат за неспособни кога нивната работна способност е намалена на помалку од половина во споредба со здраво лице со слична квалификација.

Професионална заштита (Berufsschutz)

Berufsschutz важи кога во последните 15 години сте работеле најмалку 90 месеци на задолжително осигурување, односно 7,5 години, во изучена или обучена професија или како вработено лице.

За лица постари од 50 години постои и посебно правило за тешки случаи (Härtefallregelung). На пример, може да се земе предвид најмалку 12 месеци непосредна невработеност и 360 месеци осигурување, од кои 240 месеци со уплатени придонеси.

За лица постари од 60 години, Tätigkeitsschutz ги штити оние чие здравје ги спречува да ја вршат работата што ја извршувале најмалку 120 месеци во последните 180 месеци.

За самостојни работници и земјоделци важат различни правила за Erwerbsunfähigkeit зависно од возраста.

Рехабилитација пред пензија

Барањето првенствено се третира како барање за рехабилитација. Целта е лицето да се врати на пазарот на трудот. Професионалната рехабилитација не смее да води „надолу“: за преквалификација во работа со значително пониско ниво на квалификација потребна е ваша согласност.

За време на рехабилитацијата, вообичаено се исплаќа Übergangsgeld во висина на пензијата.

Лица родени на или по 1 јануари 1964 година

Кај работниците и вработените, наместо временски ограничена пензија, може да следува:

Rehabilitationsgeld од ÖGK, ако се очекува привремената неспособност за работа да трае најмалку шест месеци. Вклучено е Case-Management, а здравствената состојба се проверува најдоцна по една година.
Umschulungsgeld од AMS, ако професионалната рехабилитација е разумна и може да се очекува од лицето. Барањето до AMS треба да се поднесе во рок од четири недели; во спротивно исплатата следува само од денот на поднесување.

Кај лицата родени порано, во нетрајни случаи може да се одобри временски ограничена пензија до најмногу две години, која може да се продолжи со барање. Ако продолжувањето се побара во рок од три месеци од престанокот, нема прекин во исплатата.

Колку осигурителен стаж е потребен (Wartezeit)?

Потребниот период се проверува на референтниот датум (Stichtag). Вообичаено се бара едно од следново:

180 месеци со уплатени придонеси, односно 15 години;
300 месеци осигурување, односно 25 години;
пред 50-тиот роденден: 60 месеци осигурување во последните 120 календарски месеци;
ако неспособноста настапила пред 27-от роденден: најмалку 6 месеци осигурување.

По навршени 50 години, петгодишното барање се зголемува за еден месец со секој дополнителен месец возраст, до најмногу 180 месеци. Периодот што се разгледува се зголемува за два месеци, до најмногу 360 месеци. На пример, лице што се пензионира на 52 години мора да има 84 месеци осигурување во последните 168 календарски месеци.

Периодот на чекање не е потребен ако неспособноста е предизвикана од несреќа на работното место, професионално заболување или службена несреќа во Bundesheer. Школувањето и студирањето се сметаат само ако за нив биле уплатени придонеси.

Колку можете да заработувате паралелно во 2026 година?

Пензијата не се менува ако приходот не ја надминува границата за мал приход (Geringfügigkeitsgrenze), која во 2026 година изнесува 551,10 евра месечно.

Ако приходот е повисок и бруто-пензијата заедно со приходот надминува 1.599,99 евра, се исплаќа само делумна пензија (Teilpension):

од 1.599,99 до 2.400,09 евра месечен вкупен приход: намалување од 30%;
над 2.400,09 до 3.199,99 евра: намалување од 40%;
над 3.199,99 евра: намалување од 50%.

Намалувањето не смее да биде поголемо од приходот, ниту од 50% од зголемениот износ на пензијата (Steigerungsbetrag).

За деца се исплаќа додаток Kinderzuschuss од 29,07 евра месечно. Тој се исплаќа и со 13-тата и 14-тата пензија.

Каде и како се поднесува барањето?

Барањето се поднесува кај надлежниот носител на пензиско осигурување (Pensionsversicherungsträger), со официјален образец. Корисно е да ги приложите постојните медицински наоди. Ако барањето е поднесено без образец, тој обично мора дополнително да се достави.

Барањето може да се поднесе и електронски со ID Austria или EU-Login.

Носителот на осигурувањето донесува решение (Bescheid). Против него може да се поднесе тужба до надлежниот суд за работни и социјални прашања (Arbeits- und Sozialgericht) во рок од три месеци од доставувањето.

Често поставувани прашања

Може ли да биде одземена веќе одобрената пензија?

Да, ако здравствената состојба значително се подобри. Кај мажите пензијата повеќе не може да се одземе од 65-годишна возраст, а кај жените од достигнувањето на постепено зголемената старосна граница за пензија. Тогаш може да се побара преминување на старосна пензија.

Од кога се исплаќа пензијата?

Обично од референтниот датум, но најрано од денот по завршувањето на активноста што ја предизвикала неспособноста за работа. Исклучок постои при Pflegegeld од трето или повисоко ниво, кога активноста може да продолжи.

Може ли да се утврди само неспособноста за работа?

Да. Со посебно барање може да се побара утврдување дали постои Invalidität, Berufsunfähigkeit или Erwerbsunfähigkeit. Ова служи и за проверка на можноста за рехабилитација.

Како се пресметува пензионирањето пред 60 години?

Ако референтниот датум е пред 60-тиот роденден и сте стекнале помалку од 469 месеци осигурување, месеците помеѓу референтниот датум и 60-тиот роденден се земаат предвид како месеци осигурување, до најмногу 469 месеци.

Практични чекори

Соберете ги медицинските наоди и податоците за вашите периоди на осигурување.
Проверете дали се исполнети условите за Wartezeit и дали може да се примени Berufsschutz, Härtefallregelung или Tätigkeitsschutz.
Поднесете го официјалното барање до Pensionsversicherungsträger, лично или преку ID Austria или EU-Login.
Проверете дали случајот бара Rehabilitationsgeld од ÖGK или Umschulungsgeld од AMS.
Ако добиете негативен Bescheid, побарајте правен совет и поднесете тужба до Arbeits- und Sozialgericht во рок од три месеци.

Важно: Овој текст е подготвен врз основа на јавно достапни извори и не претставува правен, медицински или друг професионален совет. За конкретен случај обратете се кај адвокат, правен советник, лекар, експерт за работно право или стручна служба за вработување.

Извор: oesterreich.gv.at