Ngacmimi seksual në vendin e punës në Austri: të drejtat dhe ndihma

Ngacmimi seksual në vendin e punës në Austri nuk është çështje private, por shkelje ligjore ndaj së cilës ekziston mbrojtje. Ky artikull shpjegon çfarë konsiderohet ngacmim, cilat mund të jenë pasojat ligjore dhe cilat institucione mund t’ju ndihmojnë. Informacioni është i përgjithshëm dhe pasqyron gjendjen e rregullave në vitin 2026.

Shkurtimisht:

• Ngacmimi seksual konsiderohet diskriminim për shkak të gjinisë.
• Mund të kërkohet dëmshpërblim i përshtatshëm prej të paktën 1.000 euro (Schadenersatz).
• Dëmshpërblimi mund të kërkohet në gjykatë brenda tre vjetësh.
• Punëdhënësi mund të mbajë përgjegjësi nëse, me faj, nuk ndërmerr masa për ta ndaluar ngacmimin.
• Këto rregulla vlejnë për të gjithë shtetasit e Bashkimit Evropian që jetojnë në Austri.

Çfarë konsiderohet ngacmim seksual në punë?

Ngacmimi mund të jetë vizual, verbal, fizik ose të marrë formën e shantazhit seksual. Shembujt përfshijnë:

• fotografi pin-up ose pornografike në vendin e punës, përfshirë në kompjuter ose në mbështetësen e mausit;
• vështrime ngulmuese, matje me sy ose fishkëllima;
• shaka me kuptime të dyfishta dhe komente për trupin ose sjelljen seksuale në jetën private;
• deklarata me përmbajtje të qartë seksuale ose ftesa të padëshiruara me qëllim të qartë;
• telefonata, letra, e-maile ose SMS me nënkuptime seksuale;
• premtime për përfitime profesionale në këmbim të tolerimit seksual ose kërcënime me pasoja negative në rast refuzimi;
• prekje të rastësishme ose të qëllimshme, për shembull kapje ose goditje në të pasme;
• kërkesa për veprime seksuale ose veprime ekzibicioniste.

Në marrëdhëniet private të punës, kemi të bëjmë me ngacmim kur një sjellje me natyrë seksuale cenon dinjitetin e personit, është e padëshiruar, e papërshtatshme ose fyese dhe krijon, ose synon të krijojë, një mjedis pune frikësues, armiqësor ose poshtërues. Sjellja mund të ketë gjithashtu pasoja të tjera negative ose pozitive në marrëdhënien e punës.

Ngacmimi mund të ketë pasoja ligjore edhe jashtë vendit të punës, për shembull gjatë një seminari profesional.

Cili ligj ju mbron?

Për personat që punojnë në sektorin privat zbatohet ligji federal për trajtimin e barabartë, Gleichbehandlungsgesetz (GlBG). Ky ligj nuk synon vetëm personin që ngacmon, por edhe punëdhënësin që nuk e mbron punonjësin nga ngacmimi prej kolegëve ose klientëve. Edhe dhënia e udhëzimeve për të ngacmuar është e ndaluar.

Në shërbimin publik zbatohet Bundes-Gleichbehandlungsgesetz (B-GlBG). Në këtë sektor ngacmimi mund të konsiderohet edhe shkelje e detyrimeve zyrtare. Për punonjësit e landeve dhe komunave, landet kanë miratuar rregulla me përmbajtje të ngjashme.

Sa është dëmshpërblimi dhe ndaj kujt kërkohet?

Në rast të ngacmimit seksual në vendin e punës, personi i prekur ka të drejtë për dëmshpërblim të përshtatshëm, por jo më pak se 1.000 euro. Kërkesa mund të drejtohet ndaj:

• Personit që ka ngacmuar: në çdo rast;
• Punëdhënësit: nëse, me faj, nuk ka marrë masa të përshtatshme, për shembull paralajmërim, transferim ose pushim nga puna;
• Shtetit federal (Bund): nëse përfaqësuesi i punëdhënësit, me faj, nuk ka ndërmarrë masat e nevojshme.

Përveç kësaj, personi përgjegjës mund të përballet edhe me pasoja penale.

Kur konsiderohet vepër penale?

Ngacmimi seksual është gjithashtu një vepër e veçantë në Kodin Penal, Strafgesetzbuch (StGB). Për këtë kërkohet një veprim me natyrë seksuale, për shembull një prekje e pahijshme. Shprehjet vetëm verbale zakonisht nuk përbëjnë vepër penale, por mund të konsiderohen ngacmim sipas së drejtës së punës.

Afati dhe institucioni kompetent

Kërkesa për dëmshpërblim mund të paraqitet në gjykatë brenda tre vjetësh.

• Sektori privat: Arbeits- und Sozialgericht (Gjykata për Çështje Pune dhe Sociale).
• Punonjësit kontraktualë të shërbimit publik (Vertragsbedienstete): Arbeits- und Sozialgericht.
• Nëpunësit civilë (Beamte): autoriteti kompetent i shërbimit, Dienstbehörde.

Si mund të mbroheni?

Tolerimi, shmangia ose largimi nga puna nuk janë zgjidhja e vetme. Udhëzimet e përgjithshme janë:

• Merrini seriozisht ndjenjat tuaja: rëndësi ka edhe përjetimi juaj subjektiv.
• Refuzojeni sjelljen qartë dhe me vendosmëri dhe kërkoni që të mos përsëritet.
• Mblidhni prova dhe mbani shënime për çdo incident, pasi provueshmëria është shumë e rëndësishme.
• Flisni në mënyrë konfidenciale me persona të cilëve u besoni.
• Nëse sjellja vazhdon, njoftoni eprorët.

Nëse e bëni çështjen publike, duhet të përgatiteni që personi i akuzuar mund ta mohojë ngjarjen. Mund të pasojnë edhe procedura për shpifje (üble Nachrede), ndaj kërkoni mbështetje, për shembull nga këshilli i ndërmarrjes, Betriebsrat.

Ku mund të kërkoni ndihmë?

• Gleichbehandlungsanwaltschaft – zyra e avokatit për trajtim të barabartë;
• Arbeiterkammer (AK) – dhomat e punëtorëve në landet;
• ÖGB – Federata Austriake e Sindikatave, përfshirë departamentin e grave;
• Österreichische Rechtsanwaltskammern (ÖRAK) dhe shërbimi Erste Anwaltliche Auskunft, me pika këshillimi falas në lande.

Nëse për shkak të situatës dëshironi të ndryshoni vendin e punës ose e humbni atë, mund t’ju nevojitet edhe informacion për regjistrimin e papunësisë pranë AMS.

Pyetje të shpeshta

A mund të preken vetëm gratë nga ngacmimi seksual në punë?

Jo. Çdo person mund të jetë viktimë, edhe pse gratë preken më shpesh.

A vlejnë këto rregulla për shtetasit e tjerë të BE-së?

Po. Rregullat vlejnë për të gjithë shtetasit e Bashkimit Evropian që jetojnë në Austri.

A mund të mbajë përgjegjësi punëdhënësi nëse ngacmimi vjen nga një klient?

Po, nëse punëdhënësi, me faj, nuk ndërmerr masa për ta ndaluar ngacmimin nga një palë e tretë.

Sa kohë kam për të ngritur padi?

Afati për të kërkuar dëmshpërblim në gjykatë është tre vjet.

Hapat praktikë

1. Shënoni datën, vendin, personat e pranishëm dhe përshkrimin e çdo incidenti.
2. Ruani e-mailet, mesazhet, dokumentet dhe çdo provë tjetër.
3. Shprehni qartë se sjellja është e padëshiruar dhe kërkoni që të ndalojë.
4. Kontaktoni një person të besuar, Betriebsrat, Arbeiterkammer (AK) ose Gleichbehandlungsanwaltschaft.
5. Njoftoni eprorin ose punëdhënësin dhe kërkoni masa konkrete.
6. Mos e humbni nga vëmendja afatin trevjeçar dhe kërkoni këshillim juridik përpara se të ndërmerrni hapa gjyqësorë.

Kujdes: Ky informacion është i përgjithshëm dhe nuk zëvendëson këshillimin juridik. Për ndihmë konkrete, drejtojuni një avokati, profesionisti juridik, eksperti të së drejtës së punës ose institucionit përkatës.

Burimi: oesterreich.gv.at