Molestowanie seksualne w pracy w Austrii: prawa i pomoc

Molestowanie seksualne w miejscu pracy w Austrii nie jest prywatną sprawą, lecz naruszeniem prawa. Przepisy przewidują ochronę prawną, odszkodowanie oraz możliwość dochodzenia roszczeń wobec sprawcy, a w określonych sytuacjach także wobec pracodawcy. Poniższe informacje przedstawiają zasady obowiązujące w 2026 roku.

Najważniejsze informacje

• Molestowanie seksualne jest formą dyskryminacji ze względu na płeć.
• Przysługuje odpowiednie odszkodowanie (Schadenersatz), wynoszące co najmniej 1 000 euro.
• Roszczenie odszkodowawcze można dochodzić przed sądem w ciągu trzech lat.
• Pracodawca może ponosić odpowiedzialność, jeżeli z własnej winy nie podejmie odpowiednich działań w celu zakończenia molestowania.
• Przepisy dotyczą wszystkich obywateli Unii Europejskiej mieszkających w Austrii.

Co może być uznane za molestowanie seksualne?

Molestowanie może mieć charakter wizualny, słowny lub fizyczny. Może także polegać na szantażu seksualnym. Przykłady obejmują:

• umieszczanie w miejscu pracy zdjęć typu pin-up lub materiałów pornograficznych, również na komputerze albo podkładce pod mysz,
• uporczywe wpatrywanie się, oglądanie kogoś w oceniający sposób lub gwizdanie,
• dwuznaczne żarty i komentarze dotyczące wyglądu, sylwetki albo prywatnych zachowań seksualnych,
• jednoznaczne wypowiedzi o charakterze seksualnym oraz niechciane zaproszenia składane z wyraźnym podtekstem,
• telefony, listy, e-maile lub SMS-y zawierające aluzje seksualne,
• obietnicę korzyści zawodowej w zamian za uległość seksualną albo groźbę negatywnych konsekwencji w razie odmowy,
• przypadkowe lub celowe dotykanie, na przykład uszczypnięcie albo klepnięcie po pośladkach,
• żądanie wykonania czynności seksualnej lub zachowania ekshibicjonistyczne.

W prywatnoprawnym stosunku pracy o molestowaniu seksualnym można mówić wtedy, gdy zachowanie o charakterze seksualnym narusza godność danej osoby, jest dla niej niechciane, niewłaściwe lub obraźliwe, a także tworzy albo ma na celu stworzenie zastraszającego, wrogiego lub upokarzającego środowiska pracy. Molestowanie może również negatywnie lub pozytywnie wpływać na stosunek pracy.

Do naruszenia może dojść także poza samym miejscem pracy, na przykład podczas seminarium zawodowego.

Jakie przepisy chronią pracowników?

Sektor prywatny

Do osób zatrudnionych w sektorze prywatnym stosuje się federalną ustawę o równym traktowaniu (Gleichbehandlungsgesetz, GlBG). Przepisy dotyczą nie tylko osoby molestującej. Odpowiedzialność może ponosić również pracodawca, który nie chroni pracownika przed molestowaniem ze strony współpracowników lub klientów. Zakazane jest także nakłanianie do molestowania.

Służba publiczna

W służbie publicznej obowiązuje federalna ustawa o równym traktowaniu (Bundes-Gleichbehandlungsgesetz, B-GlBG). Molestowanie może być w tym przypadku uznane również za naruszenie obowiązków służbowych. Wobec pracowników krajów związkowych i gmin obowiązują przepisy o podobnej treści ustanowione przez poszczególne kraje związkowe.

Jakie odszkodowanie można otrzymać?

W przypadku molestowania seksualnego w pracy przysługuje odpowiednie odszkodowanie, jednak nie niższe niż 1 000 euro. Roszczenie może być skierowane przeciwko:

• osobie molestującej – w każdym przypadku,
• pracodawcy – jeżeli z własnej winy nie podejmie odpowiednich działań, takich jak upomnienie, przeniesienie lub rozwiązanie stosunku pracy,
• Republice Austrii (Bund) – jeżeli przedstawiciel pracodawcy z własnej winy nie podejmie właściwych kroków.

Sprawca może ponieść także konsekwencje karne.

Kiedy molestowanie jest przestępstwem?

Molestowanie seksualne jest również odrębnym czynem zabronionym w austriackim kodeksie karnym (Strafgesetzbuch, StGB). Wymagane jest jednak zachowanie o charakterze seksualnym, na przykład nieprzyzwoite dotykanie. Sama wypowiedź słowna nie jest przestępstwem w rozumieniu prawa karnego, ale może stanowić molestowanie seksualne w świetle prawa pracy.

Termin i właściwy organ

Roszczenie odszkodowawcze można dochodzić przed sądem w ciągu trzech lat.

• Sektor prywatny: sąd pracy i spraw społecznych (Arbeits- und Sozialgericht).
• Pracownicy kontraktowi administracji publicznej (Vertragsbedienstete): sąd pracy i spraw społecznych.
• Urzędnicy mianowani (Beamte): właściwy organ służbowy (Dienstbehörde).

Co możesz zrobić?

Milczenie, unikanie sprawcy lub odejście z pracy nie powinny być jedynymi rozwiązaniami. Przydatne mogą być następujące działania:

• Traktuj poważnie swoje odczucia – znaczenie ma także subiektywne doświadczenie osoby dotkniętej zachowaniem.
• Jednoznacznie i stanowczo powiedz, że takie zachowanie jest niechciane, oraz zażądaj, aby się nie powtórzyło.
• Zbieraj dowody i prowadź szczegółowy zapis zdarzeń, ponieważ istotne znaczenie ma możliwość ich udowodnienia.
• Porozmawiaj poufnie z osobami, którym ufasz.
• Jeżeli zachowanie się nie zmieni, zgłoś sprawę przełożonym.

Przed publicznym ujawnieniem sprawy warto przygotować się na to, że osoba oskarżona może zaprzeczać. Możliwe są również postępowania o zniesławienie (üble Nachrede). Warto dlatego poszukać wsparcia, na przykład u rady zakładowej (Betriebsrat).

Gdzie szukać pomocy?

• Rzecznik ds. równego traktowania (Gleichbehandlungsanwaltschaft),
• izby pracownicze w krajach związkowych (Arbeiterkammer, AK),
• dział kobiecy Austriackiej Federacji Związków Zawodowych (Österreichischer Gewerkschaftsbund, ÖGB),
• austriackie izby adwokackie (ÖRAK) i punkty Erste Anwaltliche Auskunft, oferujące bezpłatne konsultacje w krajach związkowych.

Praktyczne kroki

1. Zapisz daty, miejsca, osoby obecne oraz dokładny przebieg każdego zdarzenia.
2. Zachowaj wiadomości, e-maile i inne materiały mogące potwierdzić opis sytuacji.
3. Wyraźnie zakomunikuj sprawcy, że jego zachowanie jest niechciane.
4. Skonsultuj się poufnie z Betriebsrat, Arbeiterkammer, Gleichbehandlungsanwaltschaft albo doradcą prawnym.
5. Zgłoś sprawę przełożonemu i sprawdź, który organ jest właściwy dla Twojego rodzaju zatrudnienia.
6. Pamiętaj o trzyletnim terminie dochodzenia roszczenia odszkodowawczego.

Ten tekst ma charakter ogólnej informacji i nie stanowi porady prawnej. W razie potrzeby skonsultuj się z adwokatem, doradcą prawnym, specjalistą z zakresu prawa pracy lub innym właściwym specjalistą.

Źródło: oesterreich.gv.at