İsimleşmiş Sıfatlar: Substantivierte Adjektive

Almancanın önemli özelliklerinden biri, sıfatların isim olarak da kullanılabilmesidir. Bu durumda sıfat büyük harfle yazılır ve sıfat çekimi kurallarına göre çekimlenir.

Bu yapılara Substantivierte Adjektive, yani isimleşmiş sıfatlar denir. Türkçeye çoğu zaman “hasta”, “zenginler”, “yaralılar” veya “iyi olan” gibi ifadelerle çevrilir.

İsimleşmiş sıfatlar nasıl kullanılır?

Temel yapı

Artikel + sıfat eki + isim olarak kullanılan sıfat

Örnekler:

• der Kranke – hasta erkek
• die Kranke – hasta kadın
• die Kranken – hastalar
• der Deutsche – Alman erkek
• die Deutsche – Alman kadın
• das Gute – iyi olan, iyilik
• das Neue – yeni olan, yenilik

Çekim

İsimleşmiş sıfatlar, normal sıfatlar gibi çekimlenir. Aşağıda krank ve klein örnekleri üzerinden temel biçimler gösterilmiştir.

Belirli artikel ile: zayıf çekim

• Nominativ: der Kranke, die Kranke, das Kleine, die Kranken
• Akkusativ: den Kranken, die Kranke, das Kleine, die Kranken
• Dativ: dem Kranken, der Kranken, dem Kleinen, den Kranken
• Genitiv: des Kranken, der Kranken, des Kleinen, der Kranken

Belirsiz artikel ile: karma çekim

• Nominativ: ein Kranker, eine Kranke, ein Kleines
• Akkusativ: einen Kranken, eine Kranke, ein Kleines
• Dativ: einem Kranken, einer Kranken, einem Kleinen
• Genitiv: eines Kranken, einer Kranken, eines Kleinen

Çoğulda belirsiz artikel bulunmaz. Olumsuzluk veya başka belirleyicilerle, örneğin keine Kranken ya da viele Kranke biçimleri kullanılabilir.

Yaygın anlam grupları

İnsanları özelliklerine göre belirtme

• die Reichen – zenginler
• die Armen – yoksullar
• die Alten – yaşlılar
• die Jungen – gençler
• die Verletzten – yaralılar
• die Toten – ölüler

Milliyetler

• der Deutsche – Alman erkek
• die Deutsche – Alman kadın
• die Deutschen – Almanlar
• ein Franzose / der Franzose – burada farklı bir kullanım vardır; ancak soyut kullanımda die Französische biçimi de görülebilir.

Soyut kavramlar

• das Gute – iyi olan, iyilik
• das Böse – kötü olan, kötülük
• das Neue – yeni olan
• das Alte – eski olan

Örnek cümleler

• Der Kranke liegt im Bett. – Hasta erkek yatakta yatıyor.
• Die Kranke braucht Hilfe. – Hasta kadın yardıma ihtiyaç duyuyor.
• Die Kranken warten im Krankenhaus. – Hastalar hastanede bekliyor.
• Das Gute überwiegt das Böse. – İyilik kötülüğe üstün gelir.
• Viele Alte leben allein. – Birçok yaşlı yalnız yaşıyor.
• Die Armen brauchen Unterstützung. – Yoksullar desteğe ihtiyaç duyuyor.
• Der Deutsche arbeitet hier seit Jahren. – Alman erkek yıllardır burada çalışıyor.
• Die Deutsche ist meine Kollegin. – Alman kadın benim iş arkadaşım.
• Die Deutschen sind pünktlich. – Almanlar dakiktir.
• Ich schätze das Neue sehr. – Yeni olanı çok takdir ediyorum.

Sık yapılan hatalar

1. Küçük harfle yazmak: der kranke yanlış, der Kranke doğrudur.
2. Çekim ekini kullanmamak: ein Kranken yerine ein Kranker kullanılmalıdır.
3. Türkçeye kelimesi kelimesine çevirmek: Almancadaki die Wartenden ifadesi Türkçede “bekleyenler” veya “bekleyen kişiler” olarak çevrilebilir.

Özet

• Almancada sıfatlar kolayca isimleşebilir.
• İsimleşmiş sıfatlar her zaman büyük harfle yazılır.
• Sıfat çekimi kurallarına göre çekimlenir.
• Türkçede çoğu zaman “hasta”, “iyi olan”, “gençler” gibi ifadelerle karşılanır.

Alıştırma cümleleri

• Zenginler yoksullara yardım ediyor. – Die Reichen helfen den Armen.
• İyilik çoğu zaman kötülüğü yener. – Das Gute besiegt oft das Böse.
• Yaralılar yerde yatıyor. – Die Verletzten liegen auf dem Boden.
• Birçok yaşlı yalnız yaşıyor. – Viele Alte leben allein.
• Almanlar dakiklikleriyle tanınır. – Die Deutschen sind für ihre Pünktlichkeit berühmt.

Pratik olarak ne yapabilirsiniz?

1. Bir cümlede artikelden sonra gelen ve bir ismin yerini tutan sıfatları belirleyin.
2. Bu kelimelerin büyük harfle yazılıp yazılmadığını kontrol edin.
3. İsmin cinsiyetini, hâlini ve tekil-çoğul durumunu tespit edin.
4. Artikel ile sıfat ekinin uyumunu kontrol ederek cümleyi yeniden yazın.
5. der Kranke, die Kranken, das Gute ve die Reichen gibi örnekleri günlük Almanca metinlerde tekrar edin.