Mbiemrat e kthyer në emra në gjermanisht (Substantivierte Adjektive)

Një veçori e gjuhës gjermane është se mbiemrat mund të përdoren si emra. Në këtë rast, mbiemri shkruhet me shkronjë të madhe dhe lakohet sipas rregullave të lakimit të mbiemrave.

Këta quhen Substantivierte Adjektive, pra “mbiemra të kthyer në emra”. Në shqip, zakonisht i përkthejmë me shprehje si “i sëmuri”, “të pasurit”, “i plagosuri” ose “e mira”.

Si funksionojnë?

Formula bazë

Nyja + mbaresa e mbiemrit + mbiemri i përdorur si emër

Shembuj:

• der Kranke – i sëmuri
• die Kranke – e sëmura
• die Kranken – të sëmurët
• der Deutsche – gjermani
• die Deutsche – gjermania
• das Gute – e mira
• das Neue – e reja

Lakimi

Mbiemrat e kthyer në emra lakohen njësoj si mbiemrat.

Me nyjë të shquar: lakim i dobët

• Nominativ: der Kranke, die Kranke, das Kleine, die Kranken
• Akkusativ: den Kranken, die Kranke, das Kleine, die Kranken
• Dativ: dem Kranken, der Kranken, dem Kleinen, den Kranken
• Genitiv: des Kranken, der Kranken, des Kleinen, der Kranken

Rendi i formave është: mashkullore, femërore, asnjanëse dhe shumës.

Me nyjë të pashquar: lakim i përzier

• Nominativ: ein Kranker, eine Kranke, ein Kleines, eine Kranken
• Akkusativ: einen Kranken, eine Kranke, ein Kleines, eine Kranken
• Dativ: einem Kranken, einer Kranken, einem Kleinen, einen Kranken
• Genitiv: eines Kranken, einer Kranken, eines Kleinen, einer Kranken

Grupet tipike të kuptimit

Njerëz të përshkruar sipas një tipari

• die Reichen – të pasurit
• die Armen – të varfrit
• die Alten – të moshuarit
• die Jungen – të rinjtë
• die Verletzten – të plagosurit
• die Toten – të vdekurit

Kombësitë

• der Deutsche – gjermani
• die Deutsche – gjermania
• die Deutschen – gjermanët
• ein Franzose / der Franzose – këto janë forma përjashtimore; megjithatë, die Französische mund të përdoret në një kuptim abstrakt.

Koncepte abstrakte

• das Gute – e mira
• das Böse – e keqja
• das Neue – e reja
• das Alte – e vjetra

Shembuj fjalish

• Der Kranke liegt im Bett. – I sëmuri është shtrirë në shtrat.
• Die Kranke braucht Hilfe. – E sëmura ka nevojë për ndihmë.
• Die Kranken warten im Krankenhaus. – Të sëmurët presin në spital.
• Das Gute überwiegt das Böse. – E mira mbizotëron mbi të keqen.
• Viele Alte leben allein. – Shumë të moshuar jetojnë vetëm.
• Die Armen brauchen Unterstützung. – Të varfrit kanë nevojë për mbështetje.
• Der Deutsche arbeitet hier seit Jahren. – Gjermani punon këtu prej vitesh.
• Die Deutsche ist meine Kollegin. – Gjermania është kolegia ime.
• Die Deutschen sind pünktlich. – Gjermanët janë të përpiktë.
• Ich schätze das Neue sehr. – E vlerësoj shumë të renë.

Gabime tipike

1. Shkrimi me shkronjë të vogël: gabim der kranke; saktë der Kranke.
2. Moslakimi si emër: gabim ein Kranken; saktë ein Kranker.
3. Përkthimi tepër fjalë për fjalë: shpesh në shqip mjafton një shprehje tjetër. Për shembull, die Wartenden do të thotë “ata që presin”.

Përmbledhje

• Në gjermanisht, mbiemrat mund të kthehen lehtësisht në emra.
• Gjithmonë shkruhen me shkronjë të madhe.
• Lakohet forma sipas rregullave të mbiemrave.
• Në shqip, zakonisht përkthehen me shprehje si “i sëmuri”, “e mira” ose “të rinjtë”.

Ushtrime për përkthim

• Të pasurit ndihmojnë të varfrit. – Die Reichen helfen den Armen.
• E mira shpesh e mposht të keqen. – Das Gute besiegt oft das Böse.
• Të plagosurit janë shtrirë në tokë. – Die Verletzten liegen auf dem Boden.
• Shumë të moshuar jetojnë vetëm. – Viele Alte leben allein.
• Gjermanët janë të njohur për përpikërinë e tyre. – Die Deutschen sind für ihre Pünktlichkeit berühmt.

Hapat praktikë

1. Gjeni mbiemrin që po përdoret për të përshkruar një person, grup ose koncept.
2. Shkruajeni me shkronjë të madhe kur përdoret si emër.
3. Kontrolloni gjininë, numrin dhe rasën e tij.
4. Zgjidhni mbaresën e duhur sipas nyjës, pastaj përdoreni në një fjali të plotë.