Avusturya’da vasiyetname türleri: Hangisi ne zaman geçerlidir?

Avusturya’da yalnızca kimin neyi miras alacağını yazmak yeterli değildir: Vasiyetnamenin geçerli olması için sıkı biçim kurallarına uyulmalıdır. Avusturya Medeni Kanunu (ABGB) çeşitli vasiyetname türlerini tanır ve her türün farklı şartları vardır.

Kısaca bilinmesi gerekenler

• 18 yaşından itibaren, vasiyetname yaptığının ve içeriğinin farkında olan kişiler vasiyetname düzenleyebilir.
• El yazısı vasiyetnamenin tamamı vasiyet bırakan kişi tarafından elle yazılmalı ve metnin sonunda imzalanmalıdır. Tanık gerekmez.
• Bilgisayarda yazılan veya başka biri tarafından yazılan vasiyetname için üç tanık gerekir; iki tanık yeterli değildir.
• Sözlü vasiyetname yalnızca doğrudan hayati tehlike durumunda yapılabilir ve tehlikenin sona ermesinden itibaren üç ay geçerlidir.
• 1 Ağustos 2026’dan beri mahkeme önünde vasiyetname düzenlenemez.

Kim vasiyetname düzenleyebilir?

Temel olarak 18 yaşını doldurmuş herkes vasiyetname düzenleyebilir. Vasiyetname düzenleme ehliyeti (Testierfähigkeit) için kişinin vasiyetname yaptığının farkında olması ve düzenlemenin içeriğini anlaması gerekir.

• 14 yaşından küçükler: Vasiyetname düzenleyemez.
• 14-18 yaş arasındakiler: Yalnızca noter önünde sözlü olarak vasiyetname düzenleyebilir.
• 18 yaşından büyükler: Her vasiyetname biçimini kullanabilir.
• Özgür irade oluşturma yetisi bulunmayanlar: Örneğin psikolojik hastalık veya akut ve tamamen sarhoş olma durumunda vasiyetname düzenleyemez.

14-18 yaş arasındaki kişilerde noter, sorular yönelterek vasiyetname yapma iradesini ve kavrama yetisini değerlendirmelidir. Sonuç tutanağa geçirilir. 1 Ocak 2017’den beri Erwachsenenvertreter bulunan kişiler için ayrıca özel bir biçim kısıtlaması uygulanmamaktadır.

El yazısı vasiyetname (eigenhändige Verfügung)

1 Ocak 2017’den sonra hazırlanan el yazısı vasiyetnamede metnin tamamı vasiyet bırakan kişi tarafından elle yazılmalı ve metnin sonunda imzalanmalıdır. Metnin herhangi bir bölümü bilgisayarda yazılmışsa veya başka biri tarafından yazılmışsa belge artık el yazısı vasiyetname sayılmaz.

Önemli ayrıntılar

• İmza, kişinin kimliğinin kesin olarak belirlenmesini sağlamalıdır. Tam adın yazılması tavsiye edilir; ancak örneğin “Babanız” anlamındaki “Apátok” gibi bir imza da yeterli olabilir.
• Sadece paraf veya kaşe yeterli değildir.
• Sonradan yapılan eklemeler yeniden imzalanmalıdır.
• Tarih yazılması tavsiye edilir. Birden fazla ve birbiriyle çelişen vasiyetname ortaya çıkarsa miras işlemlerinde (Verlassenschaftsverfahren) tarih önemli olabilir.
• Tanık gerekmez.

Başkasının yazdığı vasiyetname (fremdhändige Verfügung)

Bu vasiyetname daktiloyla, bilgisayarda veya başka bir kişinin el yazısıyla hazırlanabilir. Ancak bunun karşılığında daha fazla biçim şartına uyulmalıdır:

1. Vasiyet bırakan kişi belgeyi kendi eliyle imzalamalıdır.
2. Belgeye, metnin kendi son arzularını içerdiğini belirten bir açıklamayı kendi eliyle eklemelidir.
3. Belge, üç tanığın huzurunda imzalanmalıdır.
4. Tanıklar metnin sonunda imza atmalı ve tanık sıfatlarını belirten el yazısı bir ifade eklemelidir. Örneğin Almanca “als Testamentszeuge”.
5. Tanıkların kimliği belgeden anlaşılabilmelidir. Doğum tarihi, ikamet adresi veya iş adresi gibi bilgiler kullanılabilir.

Tanıkların vasiyetnamenin içeriğini bilmeleri gerekmez. Tanıklar yalnızca belgenin vasiyet bırakan kişinin son arzularını içerdiğini doğrular. Noter veya avukat tarafından hazırlanan vasiyetname de genellikle fremdhändige Verfügung niteliğindedir; bu durumda noter veya avukat ile büro çalışanları tanık olabilir.

Kimler tanık olamaz?

• 18 yaşından küçük kişiler
• Görme, işitme veya konuşma engeli bulunan kişiler
• Vasiyetnamenin dilini anlamayan kişiler
• Çıkar çatışması bulunan kişiler: Vasiyetnameden yararlanan kişi, bu kişinin akrabası veya kayın hısmı, yararlanan kuruluşun temsilcisi ya da organı

Geçersizliğe yol açabilecek yaygın hatalar

• Belgenin yalnızca iki tanık tarafından imzalanması
• Tanıkların tanık sıfatını belirten ek açıklama olmadan yalnızca isimlerini yazması
• Vasiyetnameden yararlanan kişinin yakın akrabasının tanıklık etmesi
• Gerekli sayıda tanığın aynı anda hazır bulunmaması
• Tanıkların kimliğinin belirlenememesi
• Vasiyetnamenin içerik bakımından birbiriyle bağlantısı olmayan ayrı kâğıtlardan oluşması
• Tanıkların ayrı bir kâğıda veya boş bir sayfaya imza atması

Metnin, ek açıklamanın, imzaların ve tanık bilgilerinin mümkünse tek bir sayfada bulunması tavsiye edilir.

Sözlü vasiyetname (Nottestament)

Sözlü vasiyetname yalnızca kişinin doğrudan ölme veya vasiyetname düzenleme ehliyetini kaybetme tehlikesiyle karşı karşıya olduğu durumlarda mümkündür. Bu durumda kişi, iki uygun tanığın önünde sözlü olarak veya başkasının yazması yoluyla son arzularını açıklayabilir.

Örneğin ağır bir kazadan sonra iki sağlık görevlisinin önünde, dağda yaşanan bir tehlike sırasında iki kişinin yanında veya acil bir ameliyattan hemen önce sözlü vasiyetname yapılabilir. Tanıkların fiil ehliyetine sahip olması, olayla ilgili olmaması ve çıkar çatışması bulunmaması gerekir.

Sözlü son arzular, ilgili herhangi bir kişinin talebi üzerine tanıkların birbiriyle uyumlu beyanlarıyla doğrulanmalıdır. Bu doğrulama olmazsa vasiyetname geçersizdir. Sözlü vasiyetname, tehlikenin sona ermesinden itibaren yalnızca üç ay geçerlidir. Bu nedenle tehlike ortadan kalktıktan sonra yazılı bir vasiyetname düzenlenmesi uygun olur.

Miras sözleşmesi (Erbvertrag)

Erbvertrag bir vasiyetname değil, eşler veya kayıtlı hayat partnerleri arasındaki iki taraflı bir hukuki işlemdir. Mutlaka noter senedi (Notariatsakt) şeklinde yapılmalıdır.

Miras sözleşmesi yalnızca tarafların ortak anlaşmasıyla değiştirilebilir. Terekedeki malvarlığının en fazla dörtte üçü için yapılabilir. Borçlardan ve saklı paydan arındırılmış “temiz bir dörtte bir” serbest tasarruf için bırakılır. Boşanma veya kayıtlı hayat partnerliğinin sona ermesiyle sözleşme de sona erer.

Vasiyetname nerede saklanmalı ve nasıl değiştirilmeli?

El yazısı vasiyetname kişisel belgeler arasında saklanabilir. Ayrıca düşük bir ücret karşılığında bir notere veya avukata teslim edilerek saklanması sağlanabilir.

Vasiyetnamenin Noterler Odası’nın merkezi siciline (Zentrales Testamentsregister) veya Avukatlar Odası’nın siciline kaydedilmesi tavsiye edilir. Bu sicillerde yalnızca kişisel bilgiler ve tarih yer alır; vasiyetnamenin içeriği kaydedilmez. Ölüm halinde noter, vasiyetnamenin nerede bulunduğunu bu sicilden öğrenebilir. Böylece belgenin gizlenmesi veya ortadan kaldırılması önlenebilir.

Vasiyetname her zaman değiştirilebilir veya geri alınabilir:

• Açıkça, vasiyetname biçiminde geri alma; bu en güvenli yöntemdir.
• Zımnen, yeni bir vasiyetname düzenleyerek
• Belgeyi yok ederek; örneğin yırtarak, yakarak veya üzerini çizerek

Eski eş, kayıtlı hayat partneri veya hayat partneri lehine düzenlenmiş vasiyetname, vasiyetnamede aksi belirtilmedikçe, boşanmanın kesinleşmesi veya ilişkinin sona ermesiyle otomatik olarak hükümden düşer.

Sık sorulan sorular

El yazısı vasiyetname için tanık gerekir mi?

Hayır. Metnin tamamını vasiyet bırakan kişi elle yazmış ve sonunda imzalamışsa tanık gerekmez.

Bilgisayarda yazılan vasiyetname için iki tanık yeterli midir?

Hayır. Fremdhändige Verfügung için üç tanık gerekir. İki tanık bulunması, geçersizliğe yol açabilecek yaygın bir hatadır.

Mahkeme önünde hâlâ vasiyetname düzenlenebilir mi?

Hayır. 1 Ağustos 2026’dan beri mahkeme önünde vasiyetname düzenlenemez. Ancak bu tarihten önce mahkemeye teslim edilen vasiyetnameler geçerliliğini korur.

Vasiyetnameye itiraz edilebilir mi?

Evet. Miras bırakanın önemli bir yanılgıya düşmesi nedeniyle itiraz edilebilir. Önemli bir yanılgı geçersizliğe, önemli olmayan bir yanılgı ise düzeltmeye yol açabilir.

Uygulamada atılabilecek adımlar

1. Vasiyetname düzenleme ehliyetinizin bulunduğundan emin olun.
2. El yazısı vasiyetname hazırlıyorsanız metnin tamamını kendiniz elle yazın ve sonunda imzalayın.
3. Bilgisayarda yazılmış veya başkası tarafından yazılmış bir belge kullanıyorsanız üç uygun tanık bulun.
4. Tanıkların kimlik bilgilerinin belgede yer aldığından ve tanık sıfatlarını belirten açıklamayı eklediklerinden emin olun.
5. Belgeyi tarih atarak imzalayın ve güvenli bir yerde saklayın.
6. Vasiyetnamenin yerini Zentrales Testamentsregister veya ilgili sicile kaydettirmeyi değerlendirin.
7. Özel veya karmaşık durumlarda noter ya da avukattan hukuki danışmanlık alın.

Not: Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Hukuki durumunuz için noter, avukat veya başka bir yetkili uzmana başvurun.

Kaynak: oesterreich.gv.at