Форми на тестамент во Австрија: кој тестамент кога е валиден?

Во Австрија не е доволно само да напишете кој треба да наследи. Тестаментот мора да ги исполнува строгите формални правила, инаку може да биде неважечки. Австриското право (ABGB) признава повеќе форми на тестамент, а секоја има посебни услови.

Накратко

• Од 18 години може да состави тестамент лице кое е свесно дека составува тестамент и ја разбира неговата содржина.
• Тестаментот напишан со своја рака мора целосно да биде напишан рачно и потпишан на крајот. Не се потребни сведоци.
• За отпечатен или напишан од друго лице тестамент се потребни три сведоци. Двајца не се доволни.
• Усен тестамент е можен само при непосредна животна опасност и важи три месеци од престанувањето на опасноста.
• Од 1 август 2026 година повеќе не може да се состави тестамент пред суд.

Кој може да состави тестамент?

Во основа, секое лице постаро од 18 години може да состави тестамент. За постоење на способност за тестирање (Testierfähigkeit) лицето мора да биде свесно дека составува тестамент и да ја разбира содржината на своите изјави.

• Под 14 години: не може да состави тестамент.
• Од 14 до 18 години: може да состави само усен тестамент пред нотар.
• Над 18 години: може да состави тестамент во која било дозволена форма.
• Лице неспособно за слободно формирање волја: не може да состави тестамент. Примери се одредени психички заболувања или акутна целосна пијаност.

Кај лица на возраст од 14 до 18 години нотарот мора со прашања да се увери во нивната намера да состават тестамент и во нивната способност за расудување. Резултатот се внесува во записник. Од 1 јануари 2017 година за лицата со назначен возрасен претставник (Erwachsenenvertreter) не важат посебни ограничувања во однос на формата.

Тестамент напишан со своја рака (eigenhändige Verfügung)

Кај тестамент составен по 1 јануари 2017 година, целата содржина мора лично да ја напишете со рака и да ја потпишете на крајот. Ако дел од текстот е отпечатен или го напишало друго лице, повеќе не станува збор за тестамент напишан со своја рака.

Важни детали

• Потписот треба без сомнение да овозможи утврдување на вашиот идентитет. Препорачливо е да го наведете целото име, но во одредени случаи може да биде доволен и потпис како „вашиот татко“.
• Иницијали или печат не се доволни.
• Подоцнежните дополнувања треба повторно да се потпишат.
• Препорачливо е да наведете датум. Тој може да биде важен во постапката за оставина (Verlassenschaftsverfahren) ако се појават повеќе меѓусебно спротивставени тестаменти.
• Сведоци не се потребни.

Тестамент напишан од друго лице или отпечатен (fremdhändige Verfügung)

Овој тестамент може да биде отпечатен на компјутер или машина за пишување, или рачно да го напише друго лице. Притоа мора да се исполнат повеќе услови:

1. Мора лично да го потпишете тестаментот.
2. Со своја рака мора да додадете изјава дека документот ја содржи вашата последна волја.
3. Мора да го потпишете пред три сведоци.
4. Сведоците мора да се потпишат на крајот од текстот и со своја рака да наведат дека потпишуваат во својство на сведоци, на пример „als Testamentszeuge“.
5. Од документот мора да може да се утврди идентитетот на сведоците, на пример преку датум на раѓање, адреса на живеење или адреса на работното место.

Сведоците не мора да ја знаат содржината на тестаментот. Тие само потврдуваат дека документот ја содржи вашата последна волја. Тестаментот што го составува нотар или адвокат обично исто така е fremdhändige Verfügung. Во таков случај нотарот или адвокатот и вработените во канцеларијата можат да бидат сведоци.

Кој не може да биде сведок?

• Лице помладо од 18 години.
• Слепо, глуво или немо лице.
• Лице кое не го разбира јазикот на тестаментот.
• Пристрасно лице: корисникот на тестаментот, негов роднина или сват, како и претставник или орган на организацијата што е корисник.

Чести грешки што водат до неважечкост

• Тестаментот го потпишуваат само двајца сведоци.
• Сведоците го наведуваат само своето име, без изјава дека се сведоци.
• Близок роднина на корисникот е сведок.
• Сведоците не се присутни во потребниот број.
• Не може да се утврди идентитетот на сведоците.
• Тестаментот се состои од повеќе одделни листови што не се поврзани по содржина.
• Сведоците се потпишуваат одделно или на празен лист.

Најдобро е текстот, изјавата, потписите и податоците за сведоците да се наоѓаат на еден ист лист.

Усен тестамент (Nottestament)

Усен тестамент е дозволен само кога непосредно постои опасност лицето да почине или да ја изгуби способноста за тестирање. Во таква ситуација можете усно или преку изјава напишана од друго лице да ја соопштите својата последна волја пред двајца соодветни сведоци. Сведоците мора да бидат способни за дејствување, непристрасни и да немаат личен интерес. Примери се тешка сообраќајна несреќа, планинска несреќа или непосредно пред итна операција.

На барање на кое било заинтересирано лице, усната последна волја мора да биде потврдена со усогласени сведочења на двајцата сведоци. Во спротивно е неважечка. Таа важи само три месеци од престанувањето на опасноста, па потоа треба да се замени со писмен тестамент.

Договор за наследување (Erbvertrag)

Erbvertrag не е тестамент, туку двостран правен договор меѓу брачни партнери или регистрирани животни партнери. Мора да биде составен како нотарски акт (Notariatsakt) и може да се измени само со заедничка согласност.

Договорот може да опфати најмногу три четвртини од оставината. Една „чиста четвртина“ останува слободна за располагање и не е оптоварена со долгови или со задолжителниот наследен дел. Со развод или со престанок на регистрираното партнерство договорот престанува.

Каде да го чувате тестаментот и како да го измените?

Тестаментот напишан со своја рака можете да го чувате меѓу личните документи или, за мала такса, да го оставите на чување кај нотар или адвокат. Препорачливо е да се регистрира во централниот регистар на Нотарската комора (Zentrales Testamentsregister) или во регистарот на Адвокатската комора.

Во регистарот се внесуваат само личните податоци и датумот, а не содржината на тестаментот. По смртта, нотарот може да дознае каде се наоѓа документот, па тој не може едноставно да биде сокриен или уништен.

Тестаментот може во секое време да се измени или отповика:

• изречно, со нов тестамент во соодветната форма;
• премолчено, со составување нов тестамент;
• со уништување на документот, на пример со кинење, горење или прецртување.

Тестаментот во корист на поранешен брачен партнер, регистриран животен партнер или животен партнер автоматски го губи дејството со правосилниот развод или со престанокот на врската, освен ако во тестаментот не е наведено поинаку.

Најчести прашања

Дали се потребни сведоци за рачно напишан тестамент?

Не. Ако целата содржина сте ја напишале лично со рака и сте го потпишале тестаментот на крајот, сведоци не се потребни.

Дали се доволни двајца сведоци за отпечатен тестамент?

Не. За fremdhändige Verfügung се потребни три сведоци. Двајца сведоци се честа грешка што може да доведе до неважечкост.

Дали сè уште може да се состави тестамент пред суд?

Не, од 1 август 2026 година тоа повеќе не е можно. Сепак, тестаментите што биле депонирани во суд пред тој датум остануваат важечки.

Дали тестаментот може да се оспорува?

Да. Тој може да се оспорува поради суштинска заблуда на оставителот. Суштинската заблуда може да доведе до неважечкост, додека несуштинската заблуда може да доведе до исправка.

Практични чекори

1. Изберете ја соодветната форма на тестамент според вашата ситуација.
2. Ако пишувате рачен тестамент, напишете го целиот текст лично со рака и потпишете го на крајот.
3. Ако тестаментот е отпечатен или го напишало друго лице, обезбедете три независни и соодветни сведоци.
4. Наведете датум и проверете дали идентитетот на сведоците може јасно да се утврди.
5. Чувајте го документот на сигурно место и размислете за регистрација во Zentrales Testamentsregister.
6. За сложени семејни или имотни односи побарајте совет од нотар или адвокат.

Напомена: Овој текст е подготвен врз основа на јавно достапни извори и не претставува правен совет. Користењето е на сопствена одговорност. За стручни прашања обратете се кај адвокат, нотар или друг релевантен стручњак.

Извор: oesterreich.gv.at