Vdekje në Austri: çfarë duhet bërë, varrimi dhe njoftimet në 2026

Pas humbjes së një personi të afërt, procedurat zyrtare mund të duken të vështira. Megjithatë, disa hapa duhet të kryhen shpejt. Ky udhëzues shpjegon çfarë duhet bërë, kush është përgjegjës, sa kushtojnë dokumentet dhe si organizohet varrimi në Austri. Informacioni është i përgjithshëm.

Çfarë duhet bërë fillimisht nëse personi vdes në shtëpi ose në spital?

Nëse vdekja ndodh në banesë, duhet të njoftohet menjëherë një mjek, i cili kryen kontrollin e kufomës (Totenbeschau). Deri atëherë, personi i ndjerë nuk duhet të ndërrohet, të zhvendoset ose të ndryshohet në ndonjë mënyrë tjetër.

Është e këshillueshme të kontaktohet menjëherë edhe një agjenci funerali (Bestattungsunternehmen). Në shumicën e rasteve, ajo organizon kontrollin mjekësor dhe njoftimin e vdekjes.

Nëse vdekja ndodh në spital ose në një institucion kujdesi, kontrollin e kryen mjeku i institucionit, ndërsa njoftimin e vdekjes e bën drejtuesi i institucionit. Nëse të afërmit nuk janë informuar ende, institucioni i njofton ata. Zakonisht, familjarët duhet të sjellin vetëm rrobat me të cilat do të vishet personi i ndjerë; këpucët nuk nevojiten.

Mjeku lëshon formularin Anzeige des Todes, i cili përmban edhe certifikatën mjekësore të vdekjes (Todesbescheinigung). Ky dokument nevojitet për Standesamt dhe për agjencinë funerale.

Si dhe ku regjistrohet vdekja?

Vdekja duhet të regjistrohet në zyrën e gjendjes civile kompetente për vendin ku ka ndodhur vdekja, më së voni ditën tjetër të punës. Në Vjenë, kjo bëhet në një nga zyrat e gjendjes civile të qytetit. Nëpunësi e regjistron vdekjen në regjistrin qendror të gjendjes civile (ZPR).

Në radhë të parë, detyrimin për njoftim e kanë drejtuesi i spitalit ose mjeku që ka kryer Totenbeschau. Nëse ata nuk janë të përfshirë, njoftimin mund ta bëjë bashkëshorti, partneri i regjistruar, një familjar tjetër, pronari i banesës ose çdo person tjetër që ka dijeni për vdekjen. Në praktikë, këtë procedurë shpesh e kryen agjencia funerale.

Dokumentet që nevojiten

• formulari Anzeige des Todes;
• një dokument identifikimi me fotografi i personit që bën njoftimin;
• dokumenti i lindjes së personit të ndjerë, dëshmia e shtetësisë dhe dokumenti i martesës ose i partneritetit, nëse janë të disponueshme;
• nëse personi ishte i divorcuar, vendimi i divorcit;
• nëse kishte banim jashtë Austrisë, dëshmia e adresës së fundit kryesore.

Sa kushtojnë dokumentet?

Certifikatën e vdekjes (Sterbeurkunde) ose ekstraktin e regjistrit për vdekjen (Registerauszug Tod) mund ta kërkojnë bashkëshorti, partneri i regjistruar, paraardhësit, pasardhësit ose personat që provojnë një interes juridik.

• Regjistrimi i vdekjes: pa pagesë
• Kërkesa me gojë: pa pagesë
• Kërkesa me shkrim: 21 euro
• Ekstrakti, taksa federale: 11 euro
• Ekstrakti, tarifë administrative: 2,10 euro
• Vërtetimi i vdekjes për sigurimin shoqëror: pa pagesë
• Ekstrakti elektronik me ID Austria: pa pagesë

Kur kërkesa bëhet personalisht, ekstrakti zakonisht lëshohet menjëherë. Nëse dërgohet me postë, mund të ketë kosto shtesë.

Si zhvillohet varrimi dhe kush e paguan?

Në Austri ekziston detyrimi për varrim (Bestattungspflicht). Detajet dhe afatet rregullohen nga ligjet e landeve për varrimet dhe mund të ndryshojnë nga një land në tjetrin. Për organizimin e varrimit duhet angazhuar një agjenci funerale dhe duhet siguruar një vend varri.

Dy format kryesore janë varrimi në tokë, në varr ose kriptë, dhe kremimi me varrim të urnës. Varrimi lejohet vetëm në varreza të autorizuara ose në një kopsht urnash. Në varrezat komunale, si rregull, varrosen personat që kanë banuar në atë komunë ose kanë vdekur atje. Për persona të tjerë nevojitet miratimi i administratës së varrezave.

Kostot varen nga lloji i varrimit, arkivoli ose urna dhe ceremonia e lamtumirës, prandaj mund të ndryshojnë shumë. Nëse as familjarët dhe as pasuria e trashëguar nuk mund t’i mbulojnë shpenzimet, organizohet një varrim social (Sozialbestattung). Në parim, koston e mbulon landi ose komuna.

Vendi i varrit: sa zgjat dhe sa kushton zgjatja?

Vendi i varrit nuk blihet në pronësi. Për të merret një e drejtë përdorimi. Kjo e drejtë mund të trashëgohet, por nuk mund të shitet ose të dhurohet.

• Varri në tokë: zakonisht 10 vjet
• Varri me pllakë guri: zakonisht 20 vjet
• Kripta ose nisha e urnës: zakonisht 60 vjet

Pas përfundimit të afatit, zakonisht mund të kërkohet zgjatja. Tarifa e rinovimit ndryshon sipas komunës dhe është afërsisht nga 72,67 deri në 363,36 euro, plus rreth 10 euro tarifë administrative të landit.

Në Vjenë, kostoja zakonisht është më e lartë. Aty nuk dërgohet njoftim individual për përfundimin e afatit; kontrolli dhe zgjatja mund të bëhen përmes shërbimit online Digitales Grab të Friedhöfe Wien.

Cilat institucione dhe kontrata duhet të njoftohen?

• Sigurimi pensional: Standesamt zakonisht e njofton vetë sigurimin shoqëror. Duhet të njoftoni menjëherë vetëm nëse kjo nuk është bërë. Pensioni paguhet deri në ditën e vdekjes dhe shumat e marra pa të drejtë duhet të kthehen.
• Pensioni i vejërisë dhe pensioni jetimor: këto duhet të kërkohen. Nëse nuk keni sigurim tjetër shëndetësor, aplikimi i shpejtë është i rëndësishëm, sepse me të lidhet edhe sigurimi shëndetësor.
• Siguruesit: për sigurimin e jetës këshillohet njoftimi i menjëhershëm. Sigurimet ekzistuese zakonisht mund të ndryshohen ose të përfundojnë me një letër joformale.
• Kontratat: qiraja, llogaritë bankare, tarifa ORF, energjia elektrike, gazi, telefoni, interneti, abonimet dhe anëtarësimet në shoqata.
• Automjeti: përfaqësuesi i trashëgimisë njofton autoritetin e qarkullimit.

Në procedurën e trashëgimisë, noteri i caktuar e fton familjen në procesverbalin e hapjes së çështjes së vdekjes (Todesfallaufnahme). Në këtë takim është e dobishme të sillni testamentin, të dhënat e llogarive bankare, policat e sigurimit dhe faturat e varrimit.

Pyetje të shpeshta

Çfarë ndodh nëse personi vdes jashtë Austrisë?

Certifikata e vdekjes lëshohet në shtetin ku ka ndodhur vdekja. Në Austri nuk duhet të regjistrohet përsëri vdekja; duhet vetëm të organizohet varrimi. Transporti drejt Austrisë ose një shteti tjetër mund të jetë shumë i shtrenjtë dhe lejohet vetëm kur është siguruar mbulimi i kostove.

A mund të zbriten shpenzimet e varrimit nga taksat?

Fillimisht, shpenzimet duhet të paguhen nga pasuria e trashëguar. Vetëm nëse trashëgimia mungon ose nuk mjafton, mund të deklarohen si barrë e jashtëzakonshme (außergewöhnliche Belastung) deri në 20.000 euro. Veshjet e zisë dhe mirëmbajtja e varrit nuk zbriten.

Çfarë të drejte ka partneri i pamartuar?

Nëse partneri ka jetuar në të njëjtën ekonomi familjare me personin e ndjerë për të paktën tre vjet, i takon një trashëgimi ligjore. Megjithatë, kjo e drejtë përfundon një vit pas vdekjes.

A mund të bëhet varrimi në një shtet tjetër?

Po, varrimi jashtë Austrisë është i mundur. Fillimisht duhet të regjistrohet vdekja në Standesamt, transporti kryhet nga një agjenci funerale dhe nevojitet pasaporta shumëgjuhëshe e kufomës (Leichenpass).

Hapat praktikë

1. Nëse vdekja ndodh në shtëpi, telefononi mjekun dhe mos e zhvendosni ose ndryshoni personin e ndjerë para Totenbeschau.
2. Kontaktoni një Bestattungsunternehmen dhe ruani formularin Anzeige des Todes dhe Todesbescheinigung.
3. Sigurohuni që vdekja të regjistrohet në Standesamt deri ditën tjetër të punës.
4. Mblidhni dokumentet personale dhe kërkoni Sterbeurkunde ose Registerauszug Tod, nëse ju nevojiten.
5. Diskutoni me agjencinë funerale llojin e varrimit, vendin e varrit dhe kostot.
6. Njoftoni sigurimet, bankat, ofruesit e shërbimeve dhe institucionet përkatëse; aplikoni për pensionin e vejërisë ose pensionin jetimor nëse keni të drejtë.
7. Përgatitni testamentin, të dhënat bankare, policat e sigurimit dhe faturat për Todesfallaufnahme.

Ky informacion është i përgjithshëm dhe nuk zëvendëson këshillimin profesional. Për raste konkrete, drejtojuni Standesamt-it, një agjencie funerale, noterit ose një profesionisti juridik.

Burim: oesterreich.gv.at