Śmierć w Austrii: formalności, pogrzeb i zgłoszenia w 2026 roku

Śmierć bliskiej osoby wiąże się z koniecznością załatwienia wielu formalności, nawet jeśli rodzina nie ma na to siły. Poniżej wyjaśniamy, co należy zrobić w Austrii, kto zgłasza zgon, jakie dokumenty są potrzebne, jak organizuje się pogrzeb i jakie koszty mogą powstać. To ogólne informacje.

Co zrobić, gdy ktoś umiera w domu lub w szpitalu?

Jeśli śmierć nastąpiła w mieszkaniu, należy niezwłocznie wezwać lekarza, który przeprowadzi oględziny zwłok (Totenbeschau). Do tego czasu nie wolno przebierać zmarłej osoby ani w żaden sposób zmieniać jej ułożenia.

Warto od razu skontaktować się także z zakładem pogrzebowym (Bestattungsunternehmen). W większości przypadków organizuje on oględziny zwłok oraz zgłoszenie zgonu.

W szpitalu lub domu opieki oględziny przeprowadza lekarz właściwy dla placówki, a obowiązek zgłoszenia zgonu spoczywa na kierownictwie instytucji. Jeśli bliscy nie wiedzą jeszcze o śmierci, placówka ich zawiadamia. Rodzina zazwyczaj powinna dostarczyć ubranie, w które zostanie ubrana zmarła osoba; buty nie są potrzebne.

Lekarz wystawia formularz „zgłoszenie zgonu” (Anzeige des Todes) wraz ze świadectwem zgonu (Todesbescheinigung). Dokumenty te są potrzebne w urzędzie stanu cywilnego oraz zakładowi pogrzebowemu.

Gdzie i kiedy zgłosić zgon?

Zgon należy zgłosić w urzędzie stanu cywilnego właściwym dla miejsca śmierci, najpóźniej w następnym dniu roboczym. W Wiedniu zajmuje się tym jeden z wiedeńskich urzędów stanu cywilnego. Urzędnik wpisuje zgon do Centralnego Rejestru Stanu Cywilnego (ZPR).

W pierwszej kolejności do zgłoszenia zobowiązani są kierownik szpitala lub lekarz, który przeprowadził Totenbeschau. Jeżeli nie są oni zaangażowani, zgon może zgłosić między innymi:

• małżonek lub zarejestrowany partner,
• inny członek rodziny,
• właściciel lub osoba zapewniająca zakwaterowanie,
• inna osoba, która wie o śmierci.

W praktyce najprościej zlecić tę czynność zakładowi pogrzebowemu.

Dokumenty potrzebne do zgłoszenia

• formularz Anzeige des Todes,
• ważny dokument tożsamości osoby zgłaszającej,
• dokumenty zmarłej osoby, jeśli są dostępne: akt urodzenia, potwierdzenie obywatelstwa, akt małżeństwa lub dokument dotyczący zarejestrowanego partnerstwa,
• w przypadku osoby rozwiedzionej: orzeczenie rozwodowe,
• jeżeli zmarła osoba mieszkała za granicą: potwierdzenie ostatniego głównego miejsca zamieszkania.

Ile kosztują dokumenty?

Akt zgonu (Sterbeurkunde) albo wyciąg z rejestru dotyczący zgonu (Registerauszug Tod) mogą uzyskać między innymi małżonek, zarejestrowany partner, rodzice, dzieci oraz osoba, która wykaże interes prawny.

• zgłoszenie zgonu: bezpłatne,
• wniosek złożony ustnie: bezpłatny,
• wniosek złożony pisemnie: 21 euro,
• opłata federalna za odpis: 11 euro,
• opłata administracyjna za odpis: 2,10 euro,
• zaświadczenie o zgonie dla ubezpieczenia społecznego: bezpłatne,
• elektroniczny wyciąg z użyciem ID Austria: bezpłatny.

Przy osobistym odbiorze dokument jest zazwyczaj wydawany od razu. Przy wysyłce pocztą mogą dojść dodatkowe koszty.

Jak wygląda pogrzeb i kto za niego płaci?

W Austrii obowiązuje obowiązek pochówku (Bestattungspflicht). Szczegółowe zasady i terminy wynikają z przepisów dotyczących pochówku obowiązujących w poszczególnych landach, dlatego mogą się różnić w zależności od miejsca.

Pogrzeb musi zorganizować zakład pogrzebowy, a pochówek wymaga miejsca na cmentarzu. Dwie podstawowe formy to pochówek w ziemi, w grobie lub krypcie, oraz kremacja i pochówek urny. Pochówek jest dozwolony wyłącznie na zatwierdzonym cmentarzu lub w ogrodzie urnowym.

Na cmentarzach komunalnych co do zasady chowa się osoby, które mieszkały w danej gminie albo zmarły na jej terenie. Pochówek innej osoby wymaga zgody administracji cmentarza.

Koszty zależą między innymi od rodzaju pochówku, trumny lub urny oraz oprawy ceremonii. Jeżeli ani rodzina, ani spadek nie pokrywają kosztów, organizowany jest pogrzeb socjalny (Sozialbestattung). Co do zasady finansuje go land lub gmina.

Grób: okres użytkowania i przedłużenie

Grobu nie kupuje się na własność. Otrzymuje się prawo do korzystania z miejsca. Prawo to może być dziedziczone, ale nie można go sprzedać ani podarować.

• grób ziemny: zwykle 10 lat,
• grób z kamienną płytą: zwykle 20 lat,
• krypta lub nisza urnowa: zwykle 60 lat.

Po upływie tego okresu zazwyczaj można przedłużyć prawo do grobu. Opłata za odnowienie wynosi w przybliżeniu od 72,67 do 363,36 euro, a dodatkowo pobierana jest opłata administracyjna landu w wysokości około 10 euro.

W Wiedniu koszty są zazwyczaj wyższe. Nie wysyła się tam indywidualnego powiadomienia o upływie okresu użytkowania. Termin można sprawdzić i przedłużyć za pośrednictwem internetowej usługi Friedhöfe Wien o nazwie Digitales Grab.

Kogo jeszcze trzeba zawiadomić?

• Ubezpieczyciel emerytalny: urząd stanu cywilnego sam przekazuje informację o zgonie do ubezpieczenia społecznego. Należy zgłosić zgon niezwłocznie tylko wtedy, gdy to nie nastąpiło. Emerytura przysługuje do dnia śmierci, a nienależnie pobrane kwoty trzeba zwrócić.
• Renta wdowia i renta sieroca: o te świadczenia trzeba złożyć wniosek. Jeżeli osoba uprawniona nie ma innego ubezpieczenia zdrowotnego, warto zrobić to szybko, ponieważ z tym świadczeniem wiąże się ubezpieczenie zdrowotne.
• Ubezpieczyciele: o śmierci należy możliwie szybko powiadomić ubezpieczyciela na życie. Pozostałe polisy zazwyczaj można zmienić albo wypowiedzieć zwykłym pismem.
• Strony umów: trzeba sprawdzić umowę najmu, rachunki bankowe, opłatę ORF, prąd, gaz, telefon, internet, abonamenty i członkostwa w organizacjach.
• Pojazdy: przedstawiciel spadku zawiadamia właściwy urząd zajmujący się rejestracją pojazdów.

W postępowaniu spadkowym wyznaczony notariusz zaprosi rodzinę na przyjęcie informacji o zgonie (Todesfallaufnahme). Warto zabrać testament, dane rachunków bankowych, polisy ubezpieczeniowe oraz rachunki za pogrzeb.

Najczęstsze pytania

Co zrobić, jeśli bliska osoba zmarła za granicą?

Akt zgonu wystawia państwo, w którym nastąpiła śmierć. W Austrii nie trzeba ponownie zgłaszać zgonu; trzeba natomiast zorganizować pogrzeb. Transport zwłok może być bardzo drogi i jest możliwy tylko wtedy, gdy zapewniono pokrycie kosztów.

Czy koszty pogrzebu można odliczyć od podatku?

W pierwszej kolejności koszty powinny zostać pokryte ze spadku. Jeżeli spadku nie ma albo jest niewystarczający, można rozliczyć maksymalnie 20 000 euro jako nadzwyczajne obciążenie (außergewöhnliche Belastung). Odliczeniu nie podlegają ubrania żałobne ani pielęgnacja grobu.

Jakie prawa ma partner niepozostający w małżeństwie?

Jeżeli partnerzy prowadzili wspólne gospodarstwo domowe przez co najmniej trzy lata, partnerowi przysługuje ustawowy zapis. Prawo to wygasa jednak po upływie roku od śmierci.

Czy można pochować zmarłą osobę poza Austrią?

Tak, możliwy jest pochówek za granicą. Najpierw trzeba zgłosić zgon w urzędzie stanu cywilnego, transport organizuje zakład pogrzebowy, a przewóz wymaga wielojęzycznego dokumentu określanego jako paszport zwłok (Leichenpass).

Praktyczne kroki po śmierci bliskiej osoby

1. Jeśli śmierć nastąpiła w domu, nie poruszaj zmarłej osoby i wezwij lekarza w celu przeprowadzenia Totenbeschau.
2. Skontaktuj się z Bestattungsunternehmen i ustal, kto zajmie się dokumentami oraz transportem.
3. Zbierz Anzeige des Todes, Todesbescheinigung i dokumenty zmarłej osoby.
4. Dopilnuj zgłoszenia zgonu w odpowiednim Standesamt najpóźniej w następnym dniu roboczym.
5. Zamów potrzebne dokumenty: Sterbeurkunde lub Registerauszug Tod.
6. Ustal rodzaj pochówku, miejsce na cmentarzu i sposób pokrycia kosztów.
7. Powiadom ubezpieczycieli, bank, wynajmującego, dostawców mediów oraz inne instytucje związane z umowami zmarłej osoby.
8. Przygotuj dokumenty na spotkanie z notariuszem w ramach Todesfallaufnahme, w tym testament, dane rachunków, polisy i rachunki za pogrzeb.

Informacje mają charakter ogólny i nie zastępują porady prawnej, podatkowej ani medycznej. W razie wątpliwości skontaktuj się z właściwym urzędem, zakładem pogrzebowym, notariuszem lub specjalistą.

Źródło: oesterreich.gv.at