Procedura penale në Austri: dëshmitarët, të drejtat e të dyshuarit dhe Diversion

Një çështje penale në Austri mund t’ju përfshijë si dëshmitar, i dyshuar, i akuzuar ose i dëmtuar. Ky udhëzues përmbledh rregullat kryesore për vitin 2026, duke përfshirë thirrjen si dëshmitar, të drejtat gjatë marrjes në pyetje dhe procedurën Diversion.

Si zhvillohet një procedurë penale?

Procedura fillon kur Kriminalpolizei ose Staatsanwaltschaft marrin dijeni për një vepër të dyshuar penale, përmes një kallëzimi ose nga konstatimi i tyre.

Zakonisht ka dy faza kryesore:

1. Ermittlungsverfahren: procedura hetimore drejtohet nga prokuroria. Në fund, Staatsanwaltschaft mund të ngrejë aktakuzë, ta pushojë çështjen ose ta mbyllë përmes Diversion.
2. Hauptverfahren: procedura gjyqësore fillon me ngritjen e aktakuzës. Gjykata e drejton Hauptverhandlung, në fund të së cilës jepet vendimi.

Në disa raste, gjykata mund të vendosë pa seancë përmes një urdhri penal me shkrim, Strafverfügung. Kundërshtimi, Einspruch, duhet të paraqitet me shkrim brenda katër javëve nga dorëzimi.

I dyshuar, person i akuzuar apo i pandehur?

• Verdächtiger: ekziston vetëm një dyshim fillestar dhe ende i paqartë.
• Beschuldigter: ekziston një dyshim konkret dhe janë ndërmarrë hapa hetimorë, si sekuestrimi ose ndalimi.
• Angeklagter: prokuroria ka dorëzuar aktakuzën në gjykatë.

Të drejtat e personit të dyshuar

• Informimi: duhet të njoftoheni sa më shpejt se ndaj jush ka filluar një procedurë. Njoftimi mund të shtyhet vetëm nëse do të rrezikohej qëllimi i hetimit.
• Gjuhë e kuptueshme: duhet të informoheni për të drejtat tuaja në një gjuhë që e kuptoni.
• E drejta për të heshtur: nuk jeni të detyruar të fajësoni veten dhe mund të refuzoni përgjigjen për disa pyetje. Megjithatë, duhet të paraqiteni në një Ladung, edhe kur jeni i akuzuar.
• Avokati: keni të drejtë të angazhoni mbrojtës që në marrjen e parë në pyetje nga policia ose prokuroria.
• Akteneinsicht: mund të shikoni dosjen në gjykatë dhe të bëni falas kopje me pajisjen tuaj.

Në rast Festnahme, duhet t’ju shpjegohet arsyeja e dyshimit. Keni të drejtë të telefononi dhe të njoftoni një person tjetër. Procesverbalin duhet ta nënshkruani vetëm nëse pajtoheni me përmbajtjen e tij; mund të kërkoni korrigjime.

Kur është i detyrueshëm avokati dhe kush e paguan?

Notwendige Verteidigung, pra mbrojtja e detyrueshme, kërkohet në raste të caktuara, për shembull gjatë paraburgimit ose në një seancë para Geschworenengericht dhe Schöffengericht.

Nëse nuk mund ta përballoni koston, mund të kërkoni një mbrojtës të caktuar në kuadër të ndihmës procedurale, Verfahrenshilfeverteidigung.

Nëse liroheni nga akuzat, shteti mund të kontribuojë, me kërkesë, në shpenzimet e avokatit të zgjedhur. Kufijtë maksimalë janë:

• Landesgericht, Schöffen- dhe Geschworenengericht: 30.000 euro;
• Landesgericht me gjyqtar të vetëm: 13.000 euro;
• Bezirksgericht: 5.000 euro.

Këto shuma zakonisht janë më të ulëta se shpenzimet reale të avokatit.

Thirrja si dëshmitar: cilat janë detyrimet?

Nëse gjykata, prokuroria ose policia ju thërret si dëshmitar përmes një Zeugenladung, duhet të paraqiteni dhe të thoni të vërtetën. Dëshmia e rreme është vepër penale; kjo përfshin edhe fshehjen me dashje të fakteve të rëndësishme.

Nëse nuk mund të paraqiteni, për shembull për shkak të sëmundjes ose aksidentit, duhet ta njoftoni gjykatën në kohë. Mungesa konsiderohet e arsyetuar vetëm pasi gjykata ta ketë pranuar arsyen. Puna zakonisht nuk pranohet si arsye e mjaftueshme.

Kur mund të refuzoni dëshminë?

Nuk jeni të detyruar të dëshmoni në një procedurë kundër një të afërmi të ngushtë, si bashkëshorti, partneri i regjistruar, fëmija, vëllai ose motra dhe nipi ose mbesa. Mund ta refuzoni dëshminë edhe nëse ajo do të rëndonte veten ose një të afërm.

Edhe në këto raste duhet të paraqiteni në thirrje.

Dëshmitari mund të kërkojë rimbursimin e shpenzimeve të udhëtimit dhe pagesën e dëshmitarit, Zeugengebühr. Për këtë, gjyqtari duhet të vërtetojë praninë në thirrje. Mund të kërkoni gjithashtu që adresa juaj të mos përfshihet në dosje.

Çfarë është Diversion?

Diversion lejon që prokuroria ose gjykata, kur faktet janë sqaruar, të heqë dorë nga procedura formale penale. Në këmbim, personi i akuzuar duhet të pranojë një masë, për shembull:

• pagesën e një shume parash;
• punë në interes publik;
• periudhë prove;
• pajtim mes autorit dhe të dëmtuarit, Tatausgleich.

Kushtet kryesore

Ndër kushtet janë që vepra të dënohet me maksimum pesë vjet burgim. Për veprat seksuale kufiri është tre vjet; ky kufizim nuk zbatohet për personat nën 21 vjeç. Vepra nuk duhet të ketë shkaktuar vdekjen e një personi dhe nuk duhet të ketë fajësi të rëndë.

Nuk kërkohet domosdoshmërisht rrëfim i plotë, por kërkohet marrja përsipër të paktën pjesërisht e përgjegjësisë. Pranimi i Diversion do të thotë se merrni përgjegjësi për veprën. Në disa raste mund të jetë më e favorshme të mos e pranoni; këtë duhet ta diskutoni me një avokat. Nëse nuk i përmbushni kushtet, procedura mund të vazhdojë.

Pyetje të shpeshta

Çfarë ndodh nëse nuk paraqitem si dëshmitar?

Mund të vendoset një gjobë procedurale, Ordnungsstrafe, deri në 1.000 euro. Mund të urdhërohet edhe sjellja me forcë nga policia dhe mund t’ju ngarkohen shpenzimet e shkaktuara nga mungesa.

Ku mund të drejtohem nëse jam ndaluar?

Rechtsanwaltlicher Bereitschaftsdienst mund të kontaktohet falas, 24 orë në ditë, në numrin 0800 376 386. Telefonata e parë dhe këshillimi i parë telefonik janë pa pagesë; shërbimet e tjera zakonisht paguhen.

A do të kem precedent penal pas Diversion?

Jo. Procedura përfundon pa vendim gjyqësor dhe nuk regjistrohet në regjistrin penal. Megjithatë, ajo mbetet e dukshme për 10 vjet në regjistrin e brendshëm të drejtësisë.

Deri kur mund të ofrohet Diversion?

Deri në ngritjen e aktakuzës mund ta ofrojë Staatsanwaltschaft; më pas, deri në përfundimin e seancës, mund ta ofrojë gjykata. Edhe ju vetë mund ta kërkoni.

Hapat praktikë

1. Lexoni me kujdes çdo Ladung dhe shënoni datën, orën dhe institucionin që e ka dërguar.
2. Nëse nuk mund të paraqiteni si dëshmitar, njoftoni menjëherë gjykatën dhe dërgoni dokumentet që vërtetojnë arsyen.
3. Nëse jeni i dyshuar ose i ndaluar, mos jepni deklarata pa i kuptuar të drejtat tuaja dhe kërkoni avokat.
4. Në rast ndalimi, telefononi 0800 376 386 për shërbimin e gatishmërisë së avokatëve.
5. Para se të pranoni ose refuzoni Diversion, diskutoni pasojat me një avokat.
6. Kërkoni këshillim juridik individual; ky informacion nuk zëvendëson këshillën profesionale.

Burim: oesterreich.gv.at