Кривична постапка во Австрија: повик за сведок, права на осомничениот и Diversion

Во австриска кривична постапка можете да се појавите како сведок, осомничен, обвинет или оштетен. Подолу се објаснети најважните обврски и права, како и можноста постапката да заврши со Diversion.

Накратко

• Ако сте повикани како сведок со Zeugenladung, мора да се појавите, дури и ако имате право да одбиете да дадете исказ.
• За неоправдано отсуство може да следува Ordnungsstrafe до 1.000 евра и присилно доведување од полицијата.
• Како осомничен не мора да се инкриминирате себеси и имате право на адвокат уште при првото испрашување.
• За лицата лишени од слобода, Rechtsanwaltlicher Bereitschaftsdienst е достапен бесплатно 24 часа на телефонскиот број 0800 376 386.
• Постапка завршена со Diversion завршува без пресуда и не се внесува во кривичната евиденција, но 10 години останува во внатрешната евиденција на правосудството.

Како се одвива кривичната постапка?

Постапката започнува кога Kriminalpolizei или Staatsanwaltschaft ќе дознаат за можно кривично дело. Тоа може да биде преку пријава или преку сопствено сознание.

1. Ermittlungsverfahren: истражна постапка што ја води обвинителството. На крајот може да се поднесе обвинение, да се запре постапката или да се примени Diversion.
2. Hauptverfahren: главна постапка што започнува со поднесување обвинение. Ја води судот, а на крајот на Hauptverhandlung се донесува пресуда.

Во одредени случаи судот може да изрече казна без расправа со писмена Strafverfügung. Против неа може да се поднесе писмен Einspruch во рок од четири недели од доставувањето.

Разлика меѓу осомничен, обвинет и лице против кое се води постапка

• Verdächtiger: постои само почетно и нејасно сомнение.
• Beschuldigter: постои конкретно сомнение и веќе се преземени истражни дејствија, на пример претрес, одземање предмети или лишување од слобода.
• Angeklagter: обвинителството поднело обвинение до судот.

Кои права ги има осомничениот?

• Информирање: мора што е можно поскоро да бидете известени дека се води постапка против вас. Одложување е можно само ако би се загрозила целта на истрагата.
• Разбирлив јазик: за вашите права мора да бидете поучени на јазик што го разбирате.
• Право на молчење: не мора да се инкриминирате себеси и можете да одбиете да одговорите на одделни прашања. Сепак, како Beschuldigter мора да се појавите на уредно доставена Ladung.
• Адвокат: можете да ангажирате бранител уште при првото полициско или обвинителско испрашување.
• Akteneinsicht: во судот можете да извршите увид во списите и бесплатно да направите копии со сопствен уред.

При Festnahme мора да ви биде соопштена причината за сомнежот. Имате право да телефонирате и да известите некого. Записникот потпишете го само ако се согласувате со целата содржина; можете да побарате исправки.

Кога е задолжителен адвокат и кој ги плаќа трошоците?

Во одредени ситуации постои notwendige Verteidigung, на пример за време на истражен притвор или на расправа пред поротен суд и суд со поротници. Ако не можете да платите адвокат, можете да побарате назначен бранител преку Verfahrenshilfeverteidigung.

Ако бидете ослободени, државата по барање може да придонесе за трошоците на избраниот адвокат. Максималните износи се:

• Landesgericht, Schöffen- или Geschworenengericht: до 30.000 евра;
• Landesgericht со судија поединец: до 13.000 евра;
• Bezirksgericht: до 5.000 евра.

Овие износи обично се пониски од реалните адвокатски трошоци.

Повик како сведок: кои се обврските?

Ако судот, обвинителството или полицијата ве повикаат како сведок, мора да се појавите и да зборувате вистина. Лажното сведочење е кривично дело, а тоа го опфаќа и намерното премолчување важни факти.

Ако сте спречени да дојдете, на пример поради болест или несреќа, известете го судот навреме. Ќе се сметате за оправдани само ако судот го прифати оправданието. Работните обврски обично не се прифаќаат како доволна причина.

Кога можете да одбиете да сведочите?

Не мора да сведочите во постапка против близок роднина, како сопружник, регистриран партнер, дете, брат или сестра, односно внуче. Можете да го одбиете исказот и ако со него би се инкриминирале себеси или близок роднина. Сепак, на повикот мора да се појавите.

Сведокот може да побара надомест на патните трошоци и Zeugengebühr. За тоа судијата мора да го потврди вашето присуство на повикот. Можете да побарате и вашата адреса да не биде внесена во списите.

Што е Diversion?

Diversion овозможува обвинителството или судот, кога фактите се разјаснети, да се откаже од формална кривична постапка. За возврат, лицето против кое се води постапката презема одредена мерка:

• плаќање паричен износ;
• вршење општокорисна работа;
• пробационен рок;
• Tatausgleich, односно помирување меѓу сторителот и оштетениот.

Меѓу условите се: за делото да е предвидена казна затвор до пет години, а кај сексуални кривични дела до три години. Ограничувањето од три години не важи за лица помлади од 21 година. Делото не смее да предизвикало смрт и не смее да постои тешка вина. Признание не е неопходно, но потребно е барем делумно преземање одговорност.

Прифаќањето на Diversion значи преземање одговорност за делото. Во некои случаи може да биде поповолно да се одбие, па тоа треба да се разгледа со адвокат. Ако не ги исполните условите, постапката може да продолжи.

Често поставувани прашања

Што ако не се појавам на повик како сведок?

Може да добиете Ordnungsstrafe до 1.000 евра, полицијата може да ве доведе, а може да ви ги наплатат и трошоците предизвикани од отсуството.

Кому да се обратам ако сум лишен од слобода?

Јавете се на Rechtsanwaltlicher Bereitschaftsdienst на 0800 376 386. Услугата е достапна бесплатно 24 часа. Првиот повик и првиот телефонски совет се бесплатни; дополнителните услуги по правило се плаќаат.

Дали ќе имам криминално досие по Diversion?

Не. Постапката завршува без пресуда, формално останувате неосудувани и не се внесувате во кривичната евиденција. Сепак, случајот 10 години е видлив во внатрешната евиденција на правосудството.

До кога може да се понуди Diversion?

До поднесување обвинение може да ја понуди обвинителството, а потоа до крајот на расправата судот. И самите можете да ја иницирате.

Практични чекори

1. Внимателно проверете кој орган го испратил документот, во кое својство сте повикани и кој е рокот.
2. Ако сте сведок, испланирајте го присуството и навреме известете го судот за сериозна спреченост.
3. Ако сте осомничен или лишен од слобода, не давајте изјава пред да ги разберете правата и, по можност, да разговарате со адвокат.
4. Не потпишувајте записник ако не се согласувате со неговата целосна содржина; побарајте исправки.
5. Ако добиете Strafverfügung, запомнете дека рокот за Einspruch е четири недели од доставувањето.
6. Пред да прифатите Diversion, побарајте правен совет и проверете дали можете целосно да ги исполните предложените услови.

Важно: Ова е општа информација и не претставува правен совет. За конкретен случај обратете се кај адвокат или друг квалификуван правен стручњак.

Извор: oesterreich.gv.at