Podstawy austriackiego systemu szkolnego: do której szkoły zapisać dziecko?
System edukacji w Austrii ma inną strukturę niż systemy szkolne w wielu innych krajach. Rodzice, którzy przeprowadzają się do Austrii, często muszą ustalić, do której placówki zgłosić dziecko i jakie możliwości edukacyjne będą dla niego odpowiednie.
Poniżej przedstawiamy najważniejsze informacje o austriackich typach szkół, przygotowaniu przedszkolnym, nauce języka niemieckiego i dalszej ścieżce edukacyjnej.
Podstawowe założenia austriackiej edukacji
Oficjalne informacje na temat celów austriackiego szkolnictwa publikuje Bundesministerium. Jednym z głównych celów edukacji jest przygotowanie młodych ludzi do samodzielnego życia zawodowego oraz pomoc w rozpoznaniu własnych umiejętności i zainteresowań.
Szkoła ma przekazywać wiedzę potrzebną do uczestniczenia w życiu społecznym, gospodarczym i kulturalnym. Ważne jest także uwzględnianie indywidualnych zdolności i potrzeb uczniów.
Kindergarten i obowiązkowy rok przedszkolny
Dzieci rozpoczynają szkołę zwykle w wieku 6–7 lat. Wcześniej mogą uczęszczać do Kindergarten, czyli przedszkola. Obowiązek przedszkolny dotyczy roku poprzedzającego rozpoczęcie szkoły.
Zgodnie z oficjalnymi zasadami każde dziecko, które do 31 sierpnia danego roku kończy 5 lat, musi uczestniczyć w zajęciach przedszkolnych przez 20 godzin tygodniowo, czyli co najmniej przez 4 dni w tygodniu.
Rok przygotowawczy ma ułatwić dziecku rozpoczęcie nauki w szkole. Dużą wagę przywiązuje się w tym czasie do rozwijania języka niemieckiego, przede wszystkim poprzez zabawę i różnego rodzaju zajęcia praktyczne.
W określonych sytuacjach można ubiegać się o zwolnienie z obowiązku uczęszczania do przedszkola. Dotyczy to między innymi niepełnosprawności, problemów zdrowotnych albo fizycznych trudności z dotarciem do placówki, na przykład z powodu dużej odległości od miejsca zamieszkania.
W niektórych przypadkach możliwa jest także nauka w domu. Trzeba jednak wykazać, że dziecko opanowało język niemiecki w stopniu wystarczającym do rozpoczęcia szkoły i nie potrzebuje dodatkowego przygotowania. W sprawach dotyczących obowiązku przedszkolnego pomocą służy właściwa Gemeinde, czyli gmina.
Volksschule
Volksschule jest pierwszą szkołą, do której trafiają dzieci po przedszkolu. Uczęszczają do niej zazwyczaj uczniowie w wieku od 6 do 10 lat. Nauka obejmuje klasy od 1. do 4.
Przed rozpoczęciem szkoły sprawdza się Schulreife, czyli gotowość szkolną. Pod uwagę bierze się zarówno wyniki odpowiedniego badania, jak i informacje przekazane przez Kindergarten. Ocena pozwala ustalić, w jakich obszarach dziecko potrzebuje dodatkowego wsparcia.
Dziecko, które nie jest jeszcze gotowe do rozpoczęcia regularnej nauki, nie musi po prostu pozostawać w przedszkolu. Może przejść dodatkowy rok przygotowawczy, organizowany w osobnej klasie albo w ramach klasy 1. lub 2. Uczniowie korzystają wtedy z własnego programu nauczania.
W większych miastach wszystkie cztery roczniki Volksschule często znajdują się w jednym budynku. W mniejszych miejscowościach może się zdarzyć, że klasy 1. i 2. są prowadzone w innej szkole niż klasy 3. i 4.
Język niemiecki i MIKA-D
Dzieci, które nie znają jeszcze dobrze języka niemieckiego, mogą korzystać z zajęć DAZ, czyli nauki niemieckiego jako języka obcego. Po zapisaniu do szkoły dzieci z zagranicy biorą udział w teście MIKA-D, który służy do oceny ich znajomości języka.
Na podstawie wyniku szkoła ustala, jakiego wsparcia językowego potrzebuje dziecko. Uczeń może również otrzymać status Außerordentlicher. Taki status może obowiązywać maksymalnie przez dwa lata. W tym czasie dziecko nie otrzymuje jeszcze ocen, a głównym celem jest możliwie szybkie opanowanie języka i włączenie się w normalne zajęcia.
Organizacja dnia i opieka popołudniowa
Lekcje w Volksschule kończą się zazwyczaj między 11:30 a 12:30. Rodzice mogą zgłosić dziecko do Ganztagsschule, czyli szkoły z opieką całodzienną. W takim przypadku pobyt może trwać do godziny 16:00–17:00.
W ramach opieki dzieci mają zapewniony obiad i podwieczorek, czas na odrabianie prac domowych oraz zajęcia i zabawy w pomieszczeniach lub na zewnątrz.
Oceny, sprawdziany i kontakt z rodzicami
W Austrii najlepszą oceną jest 1, następnie 2, 3, 4 i 5. W Volksschule sprawdziany mogą być określane jako Schularbeit. Krótkie, niezapowiedziane kartkówki nie są typowym rozwiązaniem. Rodzice są zwykle wcześniej informowani o terminie i zakresie materiału.
Szkoły organizują Elternabend, czyli zebrania dla rodziców. Odbywają się także indywidualne rozmowy z nauczycielami dotyczące postępów dziecka. Warto znać przynajmniej podstawy języka niemieckiego, ponieważ nie każdy nauczyciel porozumiewa się po angielsku.
Mittelschule
Mittelschule jest przeznaczona zazwyczaj dla uczniów w wieku od 10 do 14 lat, po ukończeniu 4. klasy Volksschule.
Od drugiej klasy Mittelschule uczniowie mogą być przypisywani do poziomów zależnych od wyników. W trzech przedmiotach — matematyce, języku niemieckim i jednym z pierwszych języków obcych — stosuje się dwa poziomy:
- Standard AHS — wyższy poziom, zbliżony do nauczania w niższych klasach gimnazjalnych;
- Standard — podstawowy poziom nauczania.
Jeżeli uczeń zostanie zakwalifikowany do Standard AHS, ale później nie jest w stanie utrzymać tego poziomu, może zostać przeniesiony do grupy Standard. Na obu poziomach stosuje się skalę ocen od 1 do 5.
Po zakończeniu czwartej klasy Mittelschule uczeń może lepiej ocenić swoje możliwości i zdecydować, czy chce kontynuować naukę w szkole wyższego typu, czy rozpocząć przygotowanie do życia zawodowego. Także w Mittelschule mogą być organizowane rozmowy nauczycieli z rodzicami oraz opieka popołudniowa.
Politechnikum
Politechnikum to jednoroczna szkoła dla uczniów, którzy po ukończeniu Mittelschule nie wybrali jeszcze konkretnego zawodu.
W pierwszej części roku uczniowie poznają różne obszary zawodowe oferowane przez daną szkołę. Specjalistyczne przygotowanie zawodowe zwykle rozpoczyna się w drugim semestrze. Dzięki temu uczeń ma czas, aby zdecydować, który zawód lub kierunek najbardziej mu odpowiada.
Zazwyczaj można wybierać spośród siedmiu głównych obszarów zawodowych. W planie znajdują się także matematyka, język niemiecki, język obcy i podstawy ekonomii. Jeżeli zainteresowanie jest wystarczająco duże, szkoła może rozszerzyć listę oferowanych specjalizacji.
Po ukończeniu Politechnikum uczniowie mogą przejść do szkoły zawodowej bez dodatkowego postępowania rekrutacyjnego.
Berufsschule i nauka zawodu
Berufsschule jest częścią dualnego systemu kształcenia zawodowego w Austrii. Ten model łączy naukę w szkole z praktycznym przygotowaniem w miejscu pracy.
Co zrobić przed rozpoczęciem nauki?
- Skontaktuj się z właściwą Gemeinde i zapytaj o szkołę właściwą dla miejsca zamieszkania.
- Ustal, czy dziecko podlega obowiązkowemu rokowi w Kindergarten oraz jakie są terminy zgłoszenia.
- Porozmawiaj z Kindergarten o gotowości szkolnej dziecka i jego znajomości języka niemieckiego.
- Po zapisaniu dziecka do szkoły zapytaj o test MIKA-D, zajęcia DAZ i możliwość uzyskania statusu Außerordentlicher.
- Sprawdź, czy szkoła oferuje Ganztagsschule oraz jakie są zasady korzystania z opieki popołudniowej.
- Uczestnicz w Elternabend i indywidualnych rozmowach z nauczycielami, aby na bieżąco monitorować postępy dziecka.