Avusturya’da okul sistemi: Çocuğunuzu hangi okula kaydettirmelisiniz?
Avusturya’daki eğitim sistemi, farklı okul türleri ve geçiş seçenekleriyle birçok aile için ilk başta karmaşık görünebilir. Çocuğun yaşına, okul olgunluğuna, dil seviyesine ve eğitim hedeflerine göre uygun kurum belirlenir.
Bu rehberde Kindergarten’dan başlayarak Volksschule, Mittelschule ve Politechnikum’un temel özelliklerini bulabilir, kayıt öncesinde hangi adımları atmanız gerektiğini görebilirsiniz.
Avusturya eğitim sisteminin temel amacı
Avusturya’daki okul eğitiminin amaçlarından biri, gençlerin eğitimlerinin sonunda kendi yeteneklerini doğru değerlendirebilmesini ve mesleki yaşamlarında kullanabilecekleri bilgileri edinmesini sağlamaktır. Eğitim; sosyal, ekonomik ve kültürel yaşama katılım için gerekli bilgi temelinin oluşturulmasında önemli bir rol oynar.
Öğrencilerin bireysel yetenekleri ve ihtiyaçları da eğitim sürecinde dikkate alınır. Bu nedenle okul seçimi yapılırken yalnızca yaş değil, çocuğun gelişimi ve dil seviyesi de önem taşır.
Kindergarten ve okul öncesi hazırlık yılı
Çocuklar genellikle 6-7 yaş civarında okula başlar. Kindergarten ise ilk okul yılından önceki yıl zorunludur. Resmî düzenlemeye göre ilgili yılın 31 Ağustos tarihine kadar 5 yaşını dolduran her çocuk, haftada 20 saat, yani en az 4 gün Kindergarten etkinliklerine katılmalıdır.
Bu hazırlık yılının amaçlarından biri çocukların okula uyumunu kolaylaştırmaktır. Özellikle Almanca gelişimine önem verilir. Çocuklar dili çoğunlukla oyun temelli etkinliklerle öğrenir.
Bazı durumlarda Kindergarten zorunluluğundan muafiyet istenebilir. Engellilik, çeşitli sağlık sorunları veya kuruma ulaşımın fiziksel olarak mümkün olmaması bu durumlara örnek olabilir. Kindergarten ile ikamet adresi arasındaki mesafe de gerekçe oluşturabilir.
Bazı koşullarda evde eğitim de mümkündür. Bunun için çocuğun aile ortamında Almancayı yeterli düzeyde öğrendiğinin ve okul öncesinde ayrıca bir eğitime ihtiyaç duymadığının kanıtlanması gerekir. Sorularınız için ikamet edilen yerin belediyesi olan Gemeinde ile iletişime geçebilirsiniz.
Volksschule
Volksschule, çocukların Kindergarten’dan sonra başladığı ilk okuldur. Avusturya’da okul olgunluğu değerlendirilir; bu değerlendirmede Kindergarten’ın geri bildirimleri de önemli bir rol oynar. Sonuçlar, çocuğun hangi alanlarda desteğe ihtiyaç duyduğunu gösterir.
Okul olgunluğu henüz yeterli görülmeyen çocuklar Kindergarten’da bırakılmaz. Bunun yerine ek bir hazırlık yılından geçerler. Bu yıl ayrı bir sınıfta veya 1. ve 2. sınıflardan birinin içinde yapılabilir. Okul olgunluğu henüz tamamlanmamış çocuklar kendi müfredatlarına göre eğitim alır.
Volksschule’nin süresi ve yapısı
Çocuklar genellikle 6-10 yaş arasında Volksschule’ye devam eder. Eğitim 1., 2., 3. ve 4. sınıflardan oluşur. Sınıflar A, B, C gibi harflerle de ayrılabilir. Büyük şehirlerde dört sınıfın tamamı aynı binada bulunabilirken köylerde 1. ve 2. sınıflar ile 3. ve 4. sınıflar farklı okullarda olabilir.
Derslerin çoğundan genellikle bir sınıf öğretmeni sorumludur. Bazı branş derslerini veya din dersini farklı öğretmenler verebilir. Öğrenme güçlüğü yaşayan çocuklara destek sağlayan yardımcılar da bulunabilir.
Almanca desteği ve MIKA-D
Almancayı yeterince bilmeyen veya henüz hiç bilmeyen çocuklar, ayrı bir öğretmenin desteğiyle DAZ (Deutsch als Zweitsprache – ikinci dil olarak Almanca) derslerine katılabilir.
Yurt dışından gelen çocuklar okula kayıt sonrasında MIKA-D testine girer. Bu testte Almanca seviyeleri değerlendirilir. Sonuca göre okulda dil desteği sağlanır.
Çocuklar ayrıca Außerordentlicher statüsüne alınabilir. Bu statü en fazla iki yıl devam edebilir. Bu süre içinde henüz not verilmez; amaç çocuğun eğitim sistemine mümkün olduğunca hızlı uyum sağlaması ve derslere katılabilecek Almanca seviyesine ulaşmasıdır.
Günlük program, notlandırma ve okul sonrası bakım
Volksschule’de dersler genellikle 11.30 ile 12.30 arasında sona erer. Ebeveynlerin talep etmesi hâlinde çocuklar Ganztagsschule kapsamında saat 16.00-17.00’ye kadar okulda kalabilir.
Ganztagsschule’de çocuklara öğle yemeği ve ikindi atıştırmalığı verilebilir. Ödevlerin yapıldığı zorunlu çalışma saatinin ardından kapalı veya açık alanda çeşitli etkinlikler düzenlenir.
Avusturya’da en iyi not 1, ardından 2, 3, 4 ve 5 gelir. Volksschule’nin ilk dönemlerinde resmî notlandırma henüz uygulanmayabilir. Schularbeit adı verilen yazılı çalışmaların tarihleri ve çalışılacak konular genellikle önceden bildirilir.
Okullarda Elternabend adı verilen veli toplantıları ve öğretmenlerle bireysel görüşmeler yapılır. Öğretmenlerle iletişim kurabilmek için temel düzeyde Almanca bilmek yararlı olabilir; her öğretmen İngilizce konuşmayabilir.
Okul yemekleri ve Jause
Okullarda evden getirilen Jause, yani ara öğünün sebze ve meyve ağırlıklı olması tercih edilir. Bazı okullarda şekerli içecek ve tatlılara izin verilmez.
Öğle yemeği iki bölümden oluşabilir: çorba ve ana yemek. Yanında salata veya turşu da sunulabilir. Zaman zaman hamburger, pizza veya tatlı içeren menüler hazırlanabilir. Yemeklerin yanında su verilir; bazı günlerde içecek seçenekleri de bulunabilir.
Mittelschule
Mittelschule genellikle 10-14 yaş arasındaki öğrencilerin devam ettiği okuldur. Çocuklar çoğunlukla Volksschule’nin 4. sınıfını tamamladıktan sonra Mittelschule’ye geçer.
Mittelschule’de öğrencilerin yeteneklerine ve performanslarına göre farklı seviyelerde eğitim verilir. Bu sınıflandırma, okulun 2. sınıfından itibaren uygulanır ve iki temel kategoriye dayanır: Standard AHS ve Standard.
Bu seviyeler matematik, Almanca ve birinci yabancı dil olmak üzere üç zorunlu derste uygulanır. Standard AHS, Mittelschule içindeki daha yüksek seviyeye karşılık gelir ve alt düzey Gymnasium eğitimine benzer bir düzeyi temsil eder.
Bir öğrenci Standard AHS seviyesinde başlayıp daha sonra bu seviyeyi takip etmekte zorlanırsa Standard grubuna geçirilebilir. Her iki seviyede de beşli not sistemi kullanılır. Mittelschule’nin 4. sınıfının sonunda öğrenciler yetenekleri doğrultusunda üst düzey okullara veya çalışma hayatına yönelmeye hazırlanır.
Mittelschule’de de öğretmenlerle veli görüşmeleri yapılır. Öğretmenler öğrencinin performansı hakkında bilgi verir ve gerektiğinde hangi değişikliklerin yapılabileceğini açıklar. Öğleden sonra çocukların okulda kalmasını sağlayan Ganztagsschule seçeneği de bulunabilir.
Politechnikum
Politechnikum, Mittelschule’yi tamamladıktan sonra hangi mesleğe yönelmek istediğine henüz karar vermemiş öğrenciler için bir yıllık bir eğitim seçeneğidir.
Öğrenciler bu süre içinde okulun sunduğu farklı meslek alanlarını tanır. Mesleki temel eğitim çoğunlukla ikinci dönemde başlar. İlk dönem ise öğrencilerin kendileri için uygun meslek veya meslekleri belirlemelerine yardımcı olur.
Öğrenciler genellikle ilgi alanlarına göre yedi ana meslek alanı arasından seçim yapabilir. Ders programında ayrıca matematik, Almanca, yabancı dil bilgisi ve ekonomi de yer alır. Yeterli sayıda öğrenci ilgi gösterir ve okul gerekli eğitimi açabilirse meslek alanları genişletilebilir.
Eğitimin tamamlanmasından sonra öğrenciler, ayrıca bir kabul sürecine girmeden bir meslek okuluna geçebilir.
Kayıt öncesinde izlenecek pratik adımlar
- Çocuğun yaşını ve hangi eğitim aşamasında olduğunu belirleyin: Kindergarten, Volksschule, Mittelschule veya Politechnikum.
- İkamet ettiğiniz yerdeki Gemeinde ile iletişime geçerek okul ve Kindergarten seçenekleri hakkında bilgi alın.
- Volksschule’ye başlayacak çocuğun okul olgunluğu değerlendirmesiyle ilgili Kindergarten geri bildirimlerini hazırlayın.
- Çocuğun Almanca seviyesini göz önünde bulundurun. Kayıttan sonra MIKA-D testi ve DAZ desteği hakkında okuldan bilgi isteyin.
- Çocuğun öğleden sonra okulda kalması gerekiyorsa Ganztagsschule seçeneğini ve başvuru koşullarını sorun.
- Elternabend ve bireysel veli görüşmelerine katılabilmek için okulun iletişim dilini ve bilgilendirme yöntemini öğrenin.
- Mittelschule veya Politechnikum sonrasında çocuğun akademik ya da mesleki hedeflerine uygun geçiş seçeneklerini okul ile görüşün.