Основи на австрискиот училишен систем: каде да го запишете детето?
Австрискиот училишен систем има поинаква структура од онаа што ја познаваат многу семејства од други земји. Затоа, по преселувањето, важно е навреме да се информирате каде треба да го запишете детето, кои образовни можности постојат и каква јазична поддршка може да добие.
Секое дете има различни способности и потреби, а целта на австриското образование е учениците до крајот на школувањето да ги препознаат сопствените способности и да стекнат знаења корисни за професионалниот, општествениот, економскиот и културниот живот.
Основни принципи на образованието во Австрија
На веб-страницата на Bundesministerium може да се најде официјалниот став на државата за целите на образованието. Во центарот се индивидуалните способности и потреби на детето, како и подготовката за понатамошно образование и професионален живот.
Видови училишта во Австрија
Децата обично се подготвени за училиште на возраст од 6 до 7 години. Пред започнувањето на училиштето, постои и задолжителна предучилишна година во Kindergarten.
Kindergarten и задолжителната предучилишна година
Kindergarten е задолжителен само во учебната година пред започнувањето на училиштето. Според официјалните правила, секое дете кое до 31 август во дадената година ќе наполни 5 години мора да посетува Kindergarten 20 часа неделно, односно најмалку 4 дена во неделата.
Целта на оваа подготвителна година е детето полесно да се приспособи на училиштето. Особено внимание се посветува на развојот на германскиот јазик, преку различни игри и активности.
Во одредени случаи може да се побара ослободување од обврската за посетување Kindergarten, на пример поради попреченост, здравствени проблеми или физички пречки за посетување на установата. Како причина може да се земе предвид и оддалеченоста меѓу Kindergarten и местото на живеење.
Под одредени услови можно е и домашно образование. Во таков случај треба да се докаже дека детето во семејната средина соодветно го совладало германскиот јазик и дека пред училиштето не му е потребна дополнителна настава. За прашања поврзани со овие можности може да помогне општината, односно Gemeinde.
Volksschule
Volksschule е првата училишна институција во која децата започнуваат редовно образование. Подготвеноста за училиште се проценува со посебни методи, но се земаат предвид и повратните информации од Kindergarten. Проценката покажува во кои области на детето му е потребен дополнителен развој.
Децата кои сè уште не се подготвени за училиште не мора да останат во Kindergarten. Тие можат да поминат дополнителна подготвителна година, во посебно одделение или во одделение за 1. и 2. година. Во тој период учат според сопствена наставна програма.
Volksschule обично ја посетуваат деца на возраст од 6 до 10 години и има 1., 2., 3. и 4. одделение. Во поголемите градови сите четири одделенија може да бидат во истата зграда. Во помалите места може да се случи 1. и 2. одделение да се посетуваат во едно училиште, а 3. и 4. во друго.
Најчесто еден класен наставник го води одделението, додека одделни предмети или веронаука може да ги предаваат други наставници. Постои и дополнителна помош за децата кои заостануваат во наставата.
Јазична поддршка: DAZ и MIKA-D
Децата кои не зборуваат добро германски или сè уште воопшто не го познаваат јазикот може да посетуваат DAZ часови, односно настава по германски како странски јазик.
По запишувањето во училиште, децата од странство полагаат таканаречен MIKA-D тест, со кој се проценува нивното познавање на јазикот. Во зависност од резултатот, добиваат јазична поддршка во училиштето.
Детето може да добие посебен статус Außerordentlicher, кој може да трае најмногу две години. Во тој период сè уште не добива оценки. Целта е што побрзо да се вклопи во образовниот систем и да може да учествува на часовите.
Настава, целодневно училиште и оценување во Volksschule
Наставата во Volksschule обично завршува меѓу 11:30 и 12:30 часот. Децата за кои родителите побарале целодневен престој во Ganztagsschule може да останат под надзор до 16:00–17:00 часот.
Во рамките на Ganztagsschule децата може да добијат ручек и ужина, да учествуваат во активности во затворен простор и на отворено, како и да ја завршат домашната задача во задолжителната просторија за учење. По тоа следуваат програми според изборот на децата.
Најдобрата оценка во Австрија е 1, потоа следуваат 2, 3, 4 и 5. Во училиштата се користи поимот Schularbeit за писмена проверка. Родителите обично однапред се информираат кога ќе се одржи Schularbeit и кои теми треба да се повторат.
Се одржуваат родителски состаноци, односно Elternabend, како и разговори на кои наставниците одделно ги информираат родителите за напредокот на детето. Основното познавање на германскиот јазик е корисно, бидејќи не секој наставник зборува англиски.
Во училиштата може да постојат правила и за ужината. На пример, може да не се дозволуваат засладени пијалаци и слатки, а се препорачува ужината, односно Jause, да содржи зеленчук и овошје. Во рамките на ручекот може да има супа, главно јадење, салата или туршија. Со оброците се служи вода, а во одредени денови може да има и други пијалаци.
Mittelschule
Mittelschule ја посетуваат ученици на возраст од 10 до 14 години, по завршувањето на 4. одделение во Volksschule.
Во Mittelschule особено се внимава на распоредувањето според способностите на учениците. Од втората година постои категоризација заснована на успехот. Таа се темели на две нивоа: Standard AHS и Standard.
Овие нивоа се однесуваат на три задолжителни предмети: математика, германски јазик и еден прв странски јазик. Standard AHS претставува повисоко ниво во рамките на Mittelschule и е слично на наставата во пониските класови на гимназија.
Ако ученикот е распореден во Standard AHS, но подоцна не може да го следи тоа ниво, може да премине во Standard и понатаму да се оценува според тоа ниво. На двете нивоа се користи скала од 1 до 5. По завршувањето на четвртата година, ученикот може полесно да одлучи дали ќе продолжи во повисоко училиште или ќе се насочи кон работниот свет.
И во Mittelschule има разговори со родителите за напредокот на детето. Вообичаено постои и можност за попладневен престој, односно целодневно училиште.
Politechnikum
Politechnikum е едногодишно училиште за ученици кои по завршувањето на Mittelschule сè уште не одлучиле за професионалната насока.
Во текот на првиот дел од учебната година учениците се запознаваат со различни професии и области што ги нуди конкретното Politechnikum. Стручната основна обука обично започнува во второто полугодие, кога учениците избираат една или повеќе области што им одговараат.
Покрај стручните области, во распоредот има математика, германски јазик, странски јазик и економија. Понудата може да се прошири ако има доволно заинтересирани ученици и училиштето може да ја организира бараната обука.
По завршувањето на образованието, учениците може да продолжат во стручно училиште без посебна приемна постапка.
Berufschule – стручно училиште
Berufschule е дел од дуалниот систем на образование во Австрија. Овој модел ги комбинира образованието и практичната работа на работното место.
Практични чекори за родителите
- Проверете на која возраст детето треба да започне Kindergarten или Volksschule.
- Контактирајте ја локалната Gemeinde ако имате прашања за задолжителниот Kindergarten, можноста за ослободување или домашното образование.
- Информирајте се кои Volksschule и Mittelschule се достапни во вашето место на живеење.
- Подгответе се за проценката на јазичното знаење преку MIKA-D и прашајте за DAZ поддршка.
- Побарајте информации за Ganztagsschule, работното време, оброците и попладневните активности.
- Присуствувајте на Elternabend и одржувајте контакт со наставниците за напредокот и потребите на детето.
- По Volksschule, разгледајте ги можностите: Mittelschule, повисоко училиште, Politechnikum или Berufschule, зависно од способностите и плановите на ученикот.