Avusturya ve diğer ülkelerdeki sigorta süreleriyle emeklilik nasıl hesaplanır?

Avusturya’da ve başka ülkelerde çalıştıysanız, farklı ülkelerde kazandığınız emeklilik sigortası süreleri kaybolmaz. Avrupa Birliği kuralları, emeklilik hakkınızın incelenmesi sırasında bu sürelerin birlikte değerlendirilmesini sağlar; emekli aylığını ise her ülke kendi sigorta dönemleri için ayrı hesaplar.

Kişilerarası sigorta süreleri ne zaman birleştirilir?

Farklı ülkelerdeki emeklilik sigortası sürelerine 883/2004/EC sayılı Tüzük (VO (EG) 883/2004) uygulanır. Bu düzenleme Avrupa Ekonomik Alanı’nın tüm ülkelerinde ve İsviçre’de geçerlidir.

Tüzük, ülkelerin sosyal güvenlik sistemlerini uyumlu hâle getirir; ancak bu sistemleri tek bir sisteme dönüştürmez. Her ülke kendi ulusal şartlarını uygular. Örneğin şu konular ülkeden ülkeye değişebilir:

• Emeklilik için gereken asgari sigorta süresi, yani bekleme süresi (Wartezeit),
• Emeklilik yaşı (Pensionsantrittsalter).

Sürelerin birleştirilmesi (Zusammenrechnung) esas olarak emeklilik hakkının doğup doğmadığını belirlemek için kullanılır. Bir ülke, kendi kurallarına göre gerekli bekleme süresinin tamamlanıp tamamlanmadığını incelerken diğer ülkelerdeki emeklilik sigortası sürelerini de dikkate alır.

Bu uygulama, tek bir ülkede yeterli sigorta süreniz bulunmasa bile toplam süreyle emeklilik hakkı kazanabilmeniz açısından önemlidir.

Bir ülkede sigorta süreniz varsa ve sürelerin birleştirilmesi sonucunda o ülkenin kurallarına göre hak kazanıyorsanız, ilgili ödeme o ülke tarafından yapılır.

Emekli aylığı nasıl hesaplanır?

Sürelerin birleştirilmesi yalnızca hak sahipliğinin belirlenmesine yarar; emekli aylığının miktarını doğrudan birleştirmez.

• Emeklilik hakkı var mı? İlgili ülkelerdeki sigorta süreleri birlikte değerlendirilir.
• Avusturya emekli aylığı ne kadar? Avusturya’daki sigorta süreleri ve ilgili kazançlar esas alınır.
• Diğer ülkenin emekli aylığı ne kadar? O ülkenin emeklilik kurumu kendi sigorta dönemlerine göre hesaplama yapar.
• Ödemeyi kim yapar? Her ülke kendi payını ayrı olarak öder.

Avusturya, başka ülkelerdeki sigorta süreleri için ödeme yapmaz. Birden fazla ülkede hak kazanırsanız, her ülkeden ayrı bir orantılı emekli aylığı (Teilpension) alabilirsiniz. Ödemeler, ilgili ülkede geçerli emeklilik yaşına ulaştığınızda başlar; bu yaşlar aynı olmak zorunda değildir.

Başvuru ne zaman ve nereye yapılır?

Yaşlılık emekliliği (Alterspension) için başvuru, genellikle şu kurumlardan birine yapılır:

• İkamet ettiğiniz ülkedeki yetkili emeklilik kurumuna veya
• en son sigorta süresi kazandığınız ülkedeki yetkili emeklilik kurumuna.

Başvuru sırasında başka ülkelerde de sigorta süresi kazandığınızı mutlaka belirtin. Her ülkede ayrı ayrı başvuru yapmanız gerekmez. Başvuruyu alan emeklilik kurumu, devletlerarası emeklilik belirleme sürecini (zwischenstaatliches Pensionsfeststellungsverfahren) otomatik olarak başlatır.

Birden fazla ülkeyi ilgilendiren emeklilik dosyalarının sonuçlanması uzun sürebilir. Avusturya’da emeklilik kurumu Pensionsversicherungsanstalt (PVA), uluslararası danışma günleri (Internationale Sprechtage) de düzenler.

Bir ülkedeki sigorta süresi 12 aydan kısaysa ne olur?

Bir ülkede 12 aydan kısa emeklilik sigortası süreniz varsa, o ülkenin emeklilik kurumu asgari sigorta süresinin tamamlanması için diğer ülkelerdeki süreleri dikkate almak zorunda olmayabilir.

Avusturya’da bu istisna, Genel Emeklilik Yasası (Allgemeines Pensionsgesetz, APG) kapsamında emeklilik hesabından (Pensionskonto) yapılan ödemeler için geçerli değildir.

AB dışındaki sigorta süreleri nasıl değerlendirilir?

Avusturya, bazı AB dışı ülkelerle emeklilik sigortasına ilişkin anlaşmalar yapmıştır. Bunlar arasında Sırbistan, Bosna-Hersek, Karadağ, Kuzey Makedonya, Arnavutluk, Moldova, Türkiye, ABD, Kanada ve Avustralya bulunur.

Birleşik Krallık bakımından ise Ticaret ve İşbirliği Anlaşması’nda yer alan aynı içerikteki kurallar uygulanır.

Sigorta süresi, ilgili düzenlemenin uygulanmadığı ve Avusturya’nın anlaşma yapmadığı bir ülkede kazanılmışsa, bu süre dikkate alınmayabilir.

Sık sorulan sorular

Her ülkede ayrı emeklilik başvurusu yapmam gerekir mi?

Hayır. Yetkili emeklilik kurumuna tek bir başvuru yapmanız ve diğer ülkelerdeki sigorta sürelerinizi bildirmeniz yeterlidir. Devletlerarası işlem bu kurum tarafından başlatılır.

Avusturya, başka ülkelerde çalıştığım yıllar için de ödeme yapar mı?

Hayır. Avusturya emekli aylığı Avusturya’daki sigorta sürelerine göre hesaplanır. Diğer ülkelerdeki dönemlere ilişkin ödemeyi ilgili ülkenin emeklilik kurumu yapar.

İki emekli aylığını aynı anda almaya başlar mıyım?

Her zaman değil. Her ülke kendi emeklilik yaşını ve diğer ulusal şartlarını uygular. Bu nedenle ödemelerin başlangıç tarihleri farklı olabilir.

Avusturya’da yalnızca birkaç ay çalıştıysam ne olur?

Bir ülkedeki sigorta süresi 12 aydan azsa, o ülke asgari süre şartı bakımından diğer ülkelerdeki dönemleri dikkate almak zorunda olmayabilir. Ancak Avusturya’da bu kural, APG kapsamındaki Pensionskonto ödemelerini etkilemez.

Pratik olarak ne yapmalısınız?

1. Çalıştığınız ve emeklilik sigortası ödediğiniz tüm ülkeleri listeleyin.
2. İkamet ettiğiniz veya en son sigortalı olduğunuz ülkedeki yetkili emeklilik kurumuna başvurun.
3. Başvuruda yurt dışındaki tüm sigorta sürelerinizi açıkça bildirin.
4. Çalışma ve sigorta kayıtlarınızı, kurumların talep etmesi hâlinde sunmak üzere hazırlayın.
5. Dosyanın birden fazla ülkeyi ilgilendirdiğini ve işlemlerin uzun sürebileceğini göz önünde bulundurun.
6. Avusturya’daki süreç hakkında bilgi almak için Pensionsversicherungsanstalt (PVA) ve Internationale Sprechtage seçeneklerini inceleyin.

Not: Bu bilgiler genel niteliktedir ve hukuki veya emeklilik danışmanlığı yerine geçmez. Özel durumunuz için yetkili emeklilik kurumuna ya da uzman bir danışmana başvurun.

Kaynak: oesterreich.gv.at