Falimentimi personal në Austri në vitin 2026: si funksionon rregullimi i borxheve

Nëse nuk jeni më në gjendje t’i paguani rregullisht borxhet, në Austri ekziston një zgjidhje gjyqësore edhe për personat privatë. Procedura e rregullimit të borxheve (Schuldenregulierungsverfahren), e njohur në përdorimin e përditshëm si falimentim personal (Privatkonkurs), ekziston që nga viti 1995. Qëllimi është t’u japë debitorëve të ndershëm një mundësi reale për të filluar përsëri nga ana financiare.

Përmbledhje e shkurtër

• Procedurën mund ta kërkojnë personat privatë që nuk ushtrojnë një biznes dhe janë të paaftë të paguajnë borxhet.
• Gjykata përgjegjëse është gjykata e rrethit (Bezirksgericht) sipas vendbanimit tuaj të zakonshëm.
• Plani i pagesës (Zahlungsplan) mund të parashikojë pagesa me këste për një periudhë deri në shtatë vjet.
• Pas datës 16 korrik 2026, për konsumatorët zbatohet, si rregull i përgjithshëm, një afat pesëvjeçar i cedimit në procedurën e zbritjes së të ardhurave.
• Këshillimi i borxheve i njohur nga shteti është falas.

Çfarë është falimentimi personal dhe kush mund ta kërkojë?

Schuldenregulierungsverfahren është një procedurë gjyqësore e paaftësisë paguese për persona fizikë që nuk drejtojnë një biznes. Procedurën mund ta nisë vetë debitori ose një prej kreditorëve.

Për një person privat nuk ekziston detyrim ligjor për të paraqitur kërkesë brenda një afati të caktuar. Afati 60-ditor që lidhet me paaftësinë paguese vlen vetëm për personat që ushtrojnë veprimtari biznesi.

Shkaqe të zakonshme të borxheve

• mungesa e një pasqyre të qartë të të ardhurave dhe shpenzimeve;
• vlerësimi i tepërt i mundësive financiare;
• të ardhura të ulëta ose të paqëndrueshme të familjes;
• detyrime që lindin nga një garanci (Bürgschaft);
• ngjarje të papritura, si sëmundja, aksidenti, divorci ose vdekja.

Hapi i parë: marrëveshja jashtë gjykatës dhe këshillimi për borxhet

Para se t’i drejtoheni gjykatës, mund të provohet një marrëveshje jashtë gjykatës (außergerichtlicher Ausgleich), por kjo nuk është e detyrueshme. Ajo mund të arrihet vetëm nëse të gjithë kreditorët e përfshirë japin miratimin e tyre të shprehur. Askush nuk mund të detyrohet ta pranojë. Rekomandohet që marrëveshja të bëhet me shkrim.

Nëse kreditorët heqin dorë nga pjesa e mbetur e borxhit pasi pagesat janë kryer sipas marrëveshjes, edhe garantuesit lirohen nga detyrimi në të njëjtën masë, përveç nëse është rënë shprehimisht dakord ndryshe.

Shërbimet e këshillimit për borxhet të njohura nga shteti (Schuldenberatung) ofrojnë ndihmë falas dhe mund ta përfaqësojnë debitorin edhe para gjykatës. Ato identifikohen nga stema federale dhe mbishkrimi “Staatlich anerkannte Schuldenberatung”. Ndërmjetësit e kredive dhe ofrues të tjerë mund të kërkojnë pagesë për këshillimin.

Këto shërbime nuk japin mbështetje financiare dhe nuk marrin përsipër garanci.

Ku dhe si fillon procedura?

Kërkesa duhet të dorëzohet në gjykatën e rrethit (Bezirksgericht) duke përdorur formularin zyrtar (Formblatt). Formulari mund të shkarkohet dhe gjendet edhe në gjykata ose te shërbimet e këshillimit për borxhet. Kërkesa mund të dërgohet online në format PDF ose të deklarohet gojarisht në gjykatë, që të regjistrohet në procesverbal.

Rrjedha kryesore

1. Gjykata e hap procedurën me vendim nëse plotësohen kushtet ligjore.
2. Të dhënat publikohen në regjistrin e paaftësisë paguese (Insolvenzdatei).
3. Pas disa javësh zhvillohet seanca e parë (Tagsatzung), ku shqyrtohen kërkesat e deklaruara nga kreditorët.

E rëndësishme: në seancat ku jeni thirrur duhet të paraqiteni personalisht. Mungesa mund të sjellë pasoja procedurale. E gjithë procedura mund të zgjasë disa muaj.

Sa kushton procedura?

Procedura mund të nisë në dy mënyra:

• Me paradhënie shpenzimesh (mit Kostenvorschuss): debitori paguan shpenzimet fillestare brenda afatit të caktuar nga gjykata.
• Pa paradhënie shpenzimesh (ohne Kostenvorschuss): duhet të plotësohen kushte formale më të rrepta.

• Shpenzimet fillestare: nga 100 deri në 1.000 euro.
• Tarifa minimale e administratorit të falimentimit (Insolvenzverwalter): 1.000 euro.

Në të dyja rastet kërkohet deklarata e pasurisë (Vermögensverzeichnis nach § 185 IO). Pa paradhënie duhet të paraqitet gjithashtu kërkesa për miratimin e një plani pagese, së bashku me arsyetimin e besueshëm se si do të zbatohet ai. Nëse plani nuk arrihet, duhet të kërkohet edhe nisja e procedurës së zbritjes së të ardhurave. Shumica e debitorëve nuk është në gjendje ta paguajë paradhënien.

Si mund të përfundojë procedura?

Plani i ristrukturimit (Sanierungsplan)

Kërkohet një kuotë prej të paktën 20%. Zakonisht plani zbatohet brenda dy vjetësh, ndërsa për personat që nuk ushtrojnë biznes mund të zgjasë deri në pesë vjet.

Plani i pagesës (Zahlungsplan)

Kuota përcaktohet në përputhje me të ardhurat e tre viteve të ardhshme. Pagesat me këste mund të zgjasin deri në shtatë vjet.

Procedura e zbritjes së të ardhurave (Abschöpfungsverfahren)

Nuk ekziston një kuotë e paracaktuar dhe nuk kërkohet miratimi i kreditorëve. Pjesa e të ardhurave që mund të sekuestrohet i cedohen një administruesi (Treuhänder). Gjithashtu duhet të kryeni ose të kërkoni një punë të përshtatshme.

Rregullat e mëparshme për planin trevjeçar të shlyerjes (Tilgungsplan) për konsumatorët përfunduan më 16 korrik 2026. Si rregull i përgjithshëm zbatohet tani një afat pesëvjeçar. Pas përfundimit të tij, gjykata vendos për lirimin nga borxhi i mbetur (Restschuldbefreiung). Nëse detyrimet shkelen me faj, procedura mund të përfundojë para kohe dhe borxhet mund të mbeten.

Plani i ristrukturimit dhe plani i pagesës duhet të pranohen nga shumica e nevojshme e kreditorëve dhe të miratohen nga gjykata. Pas zbatimit të tyre, liroheni nga pjesa e papaguar e borxhit.

Çfarë ndodh me kontratat dhe regjistrin?

Pas hapjes së procedurës, disa veprime juridike nuk mund të lidhen më në mënyrë të vlefshme. Megjithatë, kontratat ekzistuese në parim vazhdojnë të jenë në fuqi. Disa veprime të mëparshme mbi pasurinë mund të kundërshtohen, në varësi të rrethanave, edhe deri dhjetë vjet prapa.

Inspektimi i Insolvenzdatei është falas dhe i disponueshëm për këdo. Të dhënat zakonisht qëndrojnë të dukshme për një vit pas përfundimit të procedurës.

Në parim, nuk jeni përgjegjës për borxhet e bashkëshortit ose bashkëshortes, përveç rastit kur e keni marrë përsipër këtë përgjegjësi me kontratë, për shembull duke nënshkruar marrëveshjen e kredisë, ose kur bëhet fjalë për veprime të përditshme të familjes.

Pyetje të shpeshta

A është e detyrueshme të kërkoj falimentim personal?

Jo. Për personat privatë nuk ekziston detyrim dhe as afat i detyrueshëm për paraqitjen e kërkesës.

Sa zgjat procedura e zbritjes së të ardhurave në vitin 2026?

Për konsumatorët, pas 16 korrikut 2026, afati i cedimit është, si rregull i përgjithshëm, pesë vjet.

A duhet të japin pëlqimin kreditorët?

Po, për Sanierungsplan dhe Zahlungsplan. Për Abschöpfungsverfahren nuk kërkohet pëlqimi i tyre.

A është falas këshillimi për borxhet?

Po, në shërbimet e këshillimit të borxheve të njohura nga shteti (Staatlich anerkannte Schuldenberatung).

Hapat praktikë

1. Përgatitni një pasqyrë të plotë të të ardhurave, shpenzimeve, pasurisë dhe të gjithë kreditorëve.
2. Kontaktoni një shërbim Staatlich anerkannte Schuldenberatung për këshillim falas.
3. Shqyrtoni nëse është e mundur një außergerichtlicher Ausgleich me të gjithë kreditorët.
4. Nëse kjo nuk është e mundur, plotësoni formularin zyrtar (Formblatt) dhe dorëzojeni në Bezirksgericht-in kompetent.
5. Paraqituni personalisht në çdo Tagsatzung ku jeni thirrur dhe respektoni detyrimet gjatë procedurës.

Shënim: Ky informacion bazohet në burime të disponueshme online dhe nuk zëvendëson këshillimin juridik. Për një vlerësim të situatës suaj, drejtojuni një shërbimi të njohur të këshillimit për borxhet ose një profesionisti juridik.

Burimi: oesterreich.gv.at