Upadłość konsumencka w Austrii w 2026 roku: jak działa postępowanie oddłużeniowe

Jeśli nie jesteś już w stanie regularnie spłacać zobowiązań, w Austrii jako osoba prywatna możesz skorzystać z sądowej drogi wyjścia z zadłużenia. Postępowanie oddłużeniowe (Schuldenregulierungsverfahren), potocznie nazywane upadłością konsumencką (Privatkonkurs), istnieje od 1995 roku. Jego celem jest danie uczciwym dłużnikom realnej szansy na finansowy restart.

Najważniejsze informacje:

• Postępowanie jest przeznaczone dla osób prywatnych, które nie prowadzą działalności gospodarczej i są niewypłacalne.
• Właściwym sądem jest sąd rejonowy (Bezirksgericht) właściwy dla zwykłego miejsca pobytu.
• W przypadku planu spłat (Zahlungsplan) raty mogą być rozłożone maksymalnie na siedem lat.
• Po 16 lipca 2026 roku w postępowaniu dotyczących konsumentów zasadniczo obowiązuje pięcioletni okres cesji w postępowaniu Abschöpfungsverfahren.
• Poradnictwo prowadzone przez państwowo uznane placówki doradztwa zadłużeniowego jest bezpłatne.

Czym jest upadłość konsumencka i kto może z niej skorzystać?

Schuldenregulierungsverfahren to sądowe postępowanie dotyczące niewypłacalności osób fizycznych, które nie prowadzą przedsiębiorstwa. Może je rozpocząć sam dłużnik albo jeden z jego wierzycieli.

Osoba prywatna nie ma obowiązku złożenia wniosku w określonym terminie. Sześćdziesięciodniowy termin obowiązujący w przypadku niewypłacalności dotyczy wyłącznie przedsiębiorców.

Do częstych przyczyn nadmiernego zadłużenia należą:

• brak kontroli nad dochodami i wydatkami,
• przecenianie własnych możliwości finansowych,
• niski lub nieregularny dochód gospodarstwa domowego,
• zobowiązania wynikające z poręczenia (Bürgschaft),
• nieprzewidziane wydarzenia, takie jak choroba, wypadek, rozwód lub śmierć bliskiej osoby.

Ugoda pozasądowa i doradztwo zadłużeniowe

Przed skierowaniem sprawy do sądu można spróbować zawrzeć ugodę pozasądową (außergerichtlicher Ausgleich), ale nie jest to obowiązkowe. Ugoda dochodzi do skutku tylko wtedy, gdy wszyscy zainteresowani wierzyciele wyraźnie się na nią zgodzą. Żadnego wierzyciela nie można do tego zmusić. Zaleca się sporządzenie porozumienia na piśmie.

Jeżeli wierzyciele, przy terminowych spłatach, zrezygnują z pozostałej części długu, poręczyciele również zostają zwolnieni z odpowiedzialności w zakresie tej rezygnacji, chyba że wyraźnie uzgodniono inaczej.

Państwowo uznane placówki doradztwa zadłużeniowego (Schuldenberatung) pomagają bezpłatnie i mogą reprezentować dłużnika przed sądem. Można je rozpoznać po herbie federalnym i oznaczeniu „Staatlich anerkannte Schuldenberatung”. Inne podmioty, na przykład pośrednicy kredytowi, świadczą doradztwo odpłatnie. Placówki doradcze nie udzielają wsparcia finansowego i nie poręczają za długi.

Gdzie i jak rozpocząć postępowanie?

Wniosek składa się w sądzie rejonowym (Bezirksgericht) na obowiązkowym formularzu (Formblatt). Formularz można pobrać oraz otrzymać w sądzie i w placówkach Schuldenberatung. Można go przesłać online w formacie PDF albo złożyć ustnie do protokołu w sądzie.

Postępowanie przebiega zasadniczo w następujący sposób:

1. Sąd wydaje postanowienie o wszczęciu postępowania, jeśli spełnione są wymogi ustawowe.
2. Informacje zostają opublikowane w rejestrze niewypłacalności (Insolvenzdatei).
3. Po kilku tygodniach odbywa się pierwsza rozprawa (Tagsatzung), podczas której sprawdzane są zgłoszone wierzytelności.

Ważne: na rozprawy, na które otrzymasz wezwanie, trzeba stawić się osobiście. W przeciwnym razie mogą wystąpić negatywne skutki procesowe. Całe postępowanie może trwać kilka miesięcy.

Koszty postępowania

Postępowanie może rozpocząć się na dwa sposoby:

• Z zaliczką na koszty (mit Kostenvorschuss) – dłużnik wpłaca koszty początkowe w terminie wyznaczonym przez sąd.
• Bez zaliczki (ohne Kostenvorschuss) – trzeba spełnić bardziej rygorystyczne wymogi formalne.

Podane w materiale kwoty wynoszą:

• koszty początkowe: od 100 do 1.000 euro,
• minimalne wynagrodzenie zarządcy masy upadłości (Insolvenzverwalter): 1.000 euro.

W obu wariantach wymagany jest wykaz majątku (Vermögensverzeichnis nach § 185 IO). Przy braku zaliczki trzeba dodatkowo złożyć wniosek o zatwierdzenie planu spłat i wiarygodnie wykazać możliwość jego wykonania. Jeśli plan nie zostanie przyjęty, należy również zawnioskować o rozpoczęcie Abschöpfungsverfahren. Większość dłużników nie jest w stanie zapłacić zaliczki.

Jak może zakończyć się postępowanie?

Sanierungsplan

Sanierungsplan, czyli plan restrukturyzacyjny, zakłada spłatę co najmniej 20% zadłużenia. Zwykle powinien zostać wykonany w ciągu dwóch lat, a w przypadku osób nieprowadzących działalności gospodarczej – maksymalnie w ciągu pięciu lat.

Zahlungsplan

W Zahlungsplan, czyli planie spłat, wysokość kwoty do zapłaty odpowiada kwocie, którą można uzyskać z dochodów dłużnika w kolejnych trzech latach. Spłata w ratach może trwać maksymalnie siedem lat.

Abschöpfungsverfahren

W Abschöpfungsverfahren, czyli postępowaniu z przekazaniem części dochodów, nie ma wcześniej ustalonej minimalnej kwoty spłaty i nie jest wymagana zgoda wierzycieli. Podlegająca zajęciu część dochodu jest przekazywana powiernikowi (Treuhänder). Dłużnik musi wykonywać odpowiednią pracę albo jej szukać.

Wcześniejsze zasady trzyletniego planu spłat (Tilgungsplan) dla konsumentów wygasły 16 lipca 2026 roku. Zasadniczo obowiązuje teraz pięcioletni okres cesji. Po jego zakończeniu sąd decyduje o zwolnieniu z pozostałych długów (Restschuldbefreiung). Jeżeli dłużnik z własnej winy narusza obowiązki, postępowanie może zostać zakończone wcześniej, a długi mogą pozostać.

Sanierungsplan i Zahlungsplan wymagają przyjęcia przez odpowiednią większość wierzycieli oraz zatwierdzenia przez sąd. Po ich wykonaniu niewypłacona część objętych nimi zobowiązań zostaje umorzona.

Umowy, majątek i rejestr niewypłacalności

Po wszczęciu postępowania niektórych czynności prawnych nie można już skutecznie dokonać. Istniejące umowy co do zasady nadal obowiązują. Niektóre wcześniejsze czynności dotyczące majątku mogą zostać zakwestionowane – zależnie od okoliczności nawet za okres do dziesięciu lat wstecz.

Wgląd do Insolvenzdatei jest bezpłatny i dostępny dla każdego. Informacje są zazwyczaj widoczne przez rok po zakończeniu postępowania.

Co do zasady nie odpowiadasz za długi małżonka. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy odpowiedzialność została przyjęta w umowie, na przykład przez podpisanie umowy kredytowej, albo gdy chodzi o codzienne czynności dotyczące prowadzenia gospodarstwa domowego.

Najczęstsze pytania

Czy osoba prywatna musi złożyć wniosek o upadłość?

Nie. Osoby prywatne nie mają obowiązku złożenia wniosku ani ustawowego terminu na jego złożenie.

Ile trwa Abschöpfungsverfahren w 2026 roku?

W przypadku konsumentów, po 16 lipca 2026 roku, zasadniczo obowiązuje pięcioletni okres cesji.

Czy potrzebna jest zgoda wierzycieli?

Tak, w przypadku Sanierungsplan i Zahlungsplan. Nie jest ona potrzebna do rozpoczęcia Abschöpfungsverfahren.

Czy doradztwo zadłużeniowe jest bezpłatne?

Tak, jeśli korzystasz z usług państwowo uznanej placówki Schuldenberatung.

Praktyczne kroki

1. Spisz wszystkie dochody, wydatki, majątek i zobowiązania.
2. Skontaktuj się z państwowo uznaną placówką Schuldenberatung.
3. Zapytaj o możliwość zawarcia ugody pozasądowej z wierzycielami.
4. Jeśli ugoda nie jest możliwa, ustal właściwy Bezirksgericht i pobierz formularz (Formblatt).
5. Przygotuj wymagany wykaz majątku (Vermögensverzeichnis nach § 185 IO) oraz informacje o dochodach i wierzycielach.
6. Stawiaj się osobiście na każdej rozprawie, na którą zostaniesz wezwany, i przestrzegaj obowiązków ustalonych w postępowaniu.

Informacje mają charakter ogólny i nie zastępują porady prawnej. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z państwowo uznaną Schuldenberatung albo prawnikiem. Źródło: oesterreich.gv.at.