Партицип I: сегашен глаголски прилог во германскиот јазик

Partizip I, познат и како сегашен глаголски прилог, во германскиот јазик се користи за изразување дејство или состојба што се одвива во моментот. На македонски најчесто се преведува со прилошки форми како „стоејќи“ и „насмевнувајќи се“, или со придавски форми како „стоечки“ и „насмеан“.

Што е Partizip I?

Partizip I опишува дејство што се случува истовремено со главното дејство во реченицата.

Примери:

• stehend – стоејќи, стоечки
• sitzend – седејќи, седечки
• singend – пеејќи, пејачки

Образување на Partizip I

Partizip I се образува едноставно:

глаголска основа + -d

Примери:

• gehen → gehend – одејќи, одење
• schlafen → schlafend – спиејќи, спиечки
• singen → singend – пеејќи, пејачки

Употреба на Partizip I

Како прилошка определба

Кога сакаме да покажеме дека едно дејство се одвива истовремено со друго, Partizip I може да се употреби како прилошка определба.

Примери:

• Mein Freund schläft immer stehend.
  – Мојот пријател секогаш спие стоејќи.
• Sie kam lächelnd ins Zimmer.
  – Таа влезе во собата насмевнувајќи се.
• Er saß schweigend in der Ecke.
  – Тој седеше во аголот молчејќи.

Како атрибут пред именка

Partizip I може да се употреби и како придавка. Тогаш стои пред именката, како и секоја друга придавка.

Примери:

• die sprechende Frau – жената што зборува
• der stehende Mann – човекот што стои
• das mit dem spielenden Kind – со детето што си игра

Наставки како кај придавките

Кога Partizip I се употребува како атрибут, добива наставка на ист начин како и придавките, на пример -e, -en, -em или -er.

Примери:

• Ein lachender Junge – момче што се смее
• Mit einem spielenden Kind – со дете што си игра

Негирање

Partizip I се негира со зборот nicht, кој стои директно пред глаголскиот прилог.

Примери:

• ein nicht schlafender Mann – човек што не спие
• eine nicht sprechende Frau – жена што не зборува

Примери во реченици

• Мојот пријател спие стоејќи. – Mein Freund schläft stehend.
• Наставникот објаснува насмевнувајќи се. – Der Lehrer erklärt lächelnd.
• Човекот што стои на улицата е познат. – Der auf der Straße stehende Mann ist bekannt.
• Детето учи играјќи. – Das Kind lernt spielend.
• Бебе што плаче во автомобилот. – Ein im Auto weinendes Baby.
• Детето што не спие гледа телевизија. – Das nicht schlafende Kind sieht fern.

Кратко резиме

• Германскиот назив е Partizip I.
• Се образува со глаголска основа + d, на пример gehen → gehend.
• Како прилошка определба означува дејство што се одвива истовремено: stehend, lachend.
• Како атрибут стои пред именката: die lachende Frau, der spielende Junge.
• Во атрибутска употреба Partizip I добива наставки како придавка.
• Негирањето се образува со nicht + Partizip I.

Практични чекори за учење

1. Изберете неколку често употребувани германски глаголи.
2. Додајте ја наставката -d на нивната глаголска основа.
3. Вежбајте по една реченица со прилошка употреба и по една со атрибутска употреба.
4. Повторете ги истите примери со nicht за да ја увежбате негацијата.